Қишлоқнинг ишбилармон аёли

Фермернинг иш куни далага чиқишдан анча олдин бошланади. Қайси юмушни биринчи бажариш, ишчиларни қаерга йўналтириш, техникадан қандай фойдаланиш, сарф-харажатни қай тарзда қоплаш — буларнинг барчаси олдиндан ўйланиши керак. Ерга меҳр қўйиш муҳим, аммо хўжаликни юритиш учун қатъият, билим ва тадбиркорлик қобилияти ҳам зарур.

Жиззах вилояти Пахтакор туманидаги “Эҳсон” фермер хўжалиги раҳбари Наргиза Мамараҳимова фаолиятида шу жиҳатлар уйғунлашган. “Илғор фермер” кўкрак нишони соҳиби бўлган бу аёл билан хўжалик даласида учрашдик. Суҳбат давомида унинг гапларидан бир нарса яққол сезилди: у натижани бир кишининг эмас, биргаликда қилинган меҳнатнинг самараси деб билади.

Наргиза 1983 йилда Пахтакор туманида туғилган. 2001 йилда Жиззах тиббиёт техникумини акушерлик мутахассислиги бўйича тамомлаган. Дастлаб танлаган касби инсон саломатлиги билан боғлиқ бўлса-да, кейинчалик унинг ҳаёти қишлоқ хўжалиги билан туташди. У янги соҳага қадам қўйиб, деҳқончиликнинг ўзига хос талабларини ўрганди. Вақт ўтиши билан ерга ишлов беришдан тортиб, мавсумни режалаштиришгача бўлган жараёнлар унинг кундалик фаолиятига айланди.

1996 йилда ташкил этилган “Эҳсон” фермер хўжалиги Пахтакор туманидаги “Боғишамол” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида жойлашган. Бугун Наргиза шу хўжаликни бошқаради. Унинг зиммасида 121 гектар майдондаги ишларни мувофиқлаштириш, 30 нафар ишчидан иборат жамоа фаолиятини ташкил этиш ва хўжаликнинг иқтисодий барқарорлигини таъминлаш вазифаси бор.

— Фермерликда ерга меҳрнинг ўзи камлик қилади, уни билим ва масъулият билан қўллаб-қувватлаш керак. Ҳар бир агротехник тадбирнинг ўз вақти бор. Шу муддатга амал қилсангиз, ер ҳам саховатини аямайди. Жамоамиздаги ҳар бир ишчининг ўз вазифаси, умумий натижада ўз улуши бор. Шунинг учун хўжаликдаги ютуқларни бутун жамоанинг муваффақияти деб биламан, — дейди Наргиза Мамараҳимова ишонч билан суҳбатимиз чоғида.

Фермернинг бу сўзлари бежиз эмас. Хўжаликда ишларнинг бир маромда бориши учун ҳар бир юмушнинг вақти ва кетма-кетлигига эътибор бериш зарур. Экинни парваришлаш, тупроқ ҳолатини кузатиш, сувдан фойдаланиш ва техника ишларини мувофиқлаштириш — буларнинг ҳар бири ҳосил тақдирига таъсир қилади.

Наргиза Мамараҳимова учун фермерлик фақат ердан ҳосил олиш билан чекланмайди. Хўжаликнинг молиявий аҳволини кузатиб бориш, техника имкониятларидан фойдаланиш ва тушумни келгуси ишларга йўналтириш ҳам раҳбарликнинг муҳим қисми ҳисобланади.

2025 йилда “Эҳсон” фермер хўжалигининг 38 гектарига пахта, 74 гектарига ғалла экилган. Мавсум якунида 182,5 тонна пахта ва 560 тонна ғалла ишлаб чиқарилган. Бу натижалар хўжаликнинг экинчилик йўналишидаги фаолиятини ифодаловчи асосий кўрсаткичлардир.

— Ҳосилдорликни ошириш учун ишни тўғри ташкил қилиш керак. Даладаги ўзгаришларни кузатиб бориш, экинга вақтида ишлов бериш, ҳар бир юмушни кечиктирмасдан бажариш муҳим. Ҳосилни йиғиб олгач, кейинги мавсумни ҳам ўйлашга тўғри келади. Даромаднинг бир қисмини техникани янгилаш ва хўжалик имкониятларини кенгайтиришга сарфлашга ҳаракат қиламиз, — дейди фермер.—

Хўжаликнинг иқтисодий натижалари ҳам бу фаолиятнинг муҳим қисмини ташкил этади. 2025 йилда “Эҳсон”нинг жами даромади 3 миллиард 850 миллион сўм, соф фойдаси эса 1 миллиард 150 миллион сўм бўлган. Тасарруфдаги 14 та техника ва транспорт воситаси дала ишларини ташкил этишда қўл келади.

Бу рақамлар ортида нафақат етиштирилган маҳсулот, балки уни етиштириш учун қилинган сарф-харажат, иш жараёнини бошқариш ва хўжаликнинг кейинги фаолияти учун маблағ ажратиш масалалари ҳам бор. Тадбиркорнинг маҳорати даромад топиш билан бирга, унинг қаерга ва қандай сарфланишини белгилай олишида ҳам кўринади.

2026 йилги пахта мавсумида “Эҳсон” фермер хўжалиги шартномада белгиланган миқдордан ортиқ маҳсулот етказиб берди.

— Худо хоҳласа, жорий йилги даромадимиз ўтган йилдагидан кўп бўлади. Шартномадаги 198 тонна ўрнига давлатга 219 тонна пахта топшириб, режани 110,6 фоизга бажардик. Шунингдек, давлатга 295 тонна ғалла сотдик, — дейди Наргиза Мамараҳимова.

Унинг фаолиятида яна бир жиҳат борки, буни молиявий ҳисоботлардан билиб бўлмайди. Гап хўжаликнинг маҳалла ҳаётидаги иштироки ва эҳтиёжманд инсонларга кўрсатаётган ёрдами ҳақида.

“Эҳсон” фермер хўжалиги кейинги уч йилда қишлоқ инфратузилмасини яхшилаш, ободонлаштириш ишлари ва кам таъминланган оилаларни қўллаб-қувватлаш учун 120 миллион сўмдан ортиқ ҳомийлик маблағи ажратган. Бу ташаббуслар хўжалик фаолиятининг фақат ишлаб чиқариш билан чекланиб қолмаётганини кўрсатади.

Қишлоқда одамлар бир-бирини яхши танийди. Кимнинг қандай иш билан шуғулланиши, жамоа учун қанчалик фойдали экани ва қийин пайтда қандай ёрдам бера олиши кўп нарсани англатади. Шу маънода, маҳалла ишларига ҳисса қўшиш ва эҳтиёжманд оилаларни қўллаб-қувватлаш тадбиркорнинг жамият олдидаги масъулиятини ҳам намоён этади. Наргиза Мамараҳимованинг жамоат ишларидаги фаоллиги унинг фермерлик фаолияти билан ёнма-ён боради.

У уч нафар фарзанднинг онаси. Хўжалик ишлари, ишчилар билан мулоқот, мавсумий вазифалар ва кундалик ташвишлар орасида оилага ҳам вақт ажратиш осон эмас. Бироқ унинг ҳаётида оила ва меҳнат бир-биридан ажралган икки йўл эмас, балки доимий масъулият талаб қиладиган икки муҳим вазифадир.

Наргиза учун ота-она тарбияси, меҳнатга ҳурмат ва сабр-тоқатнинг аҳамияти катта. Янги соҳани ўзлаштириш, хўжаликни бошқариш ва жамоа ишончини қозониш бир кунда амалга ошмайди. Бунинг учун тажриба тўплаш, ўз устида ишлаш ва зиммага олинган вазифаларга жиддий ёндашиш талаб қилинади.

Бугун Наргиза Мамараҳимова “Ибратли аёл фермер” кўрик-танловига номзод сифатида кўрсатилган. Бу унинг меҳнат фаолияти ва жамоат ишларидаги иштирокига билдирилган эътибордир. Аммо фермер учун кундалик фаолиятдаги энг муҳим мақсадлардан бири — жамоа билан олдига қўйган вазифаларни бажариш, хўжаликни ривожлантириш ва маҳаллада ишонч қозониш.

Халқаро қишлоқ аёллари кунида Наргиза Мамараҳимова мисолида қишлоқда меҳнат қилаётган, тадбиркорликни йўлга қўйган ва оиласи билан бирга жамоа ҳаётида ҳам фаол иштирок этаётган аёллар ҳақида сўз юритиш лозим. Уларнинг меҳнати даладан олинган ҳосилда ҳам, яратилган иш ўринларида ҳам, маҳаллага кўрсатилаётган кўмакда ҳам ўз ифодасини топади.

Наргиза Мамараҳимованинг фаолиятида ҳам ана шу жиҳатлар мужассам: у хўжаликни бошқаради, жамоа билан ишлайди, иқтисодий натижалар учун масъулиятни зиммасига олади ва маҳалла ҳаётидан четда турмайди. Қишлоқнинг ишбилармон аёли деган таъриф унинг ҳаёт йўли ва меҳнат фаолиятига мос келади.

Абдужалол Қаюмов, ЎзА мухбири