O‘zbekistondan xalqaro IT maydonigacha Abduaziz Abdukhalimov bilan texnologiya, muhandislik tafakkuri va yosh dasturchilar haqida suhbat

Bugun IT sohasi jadal rivojlanayotgan bir paytda dasturchidan nafaqat kod yozish, balki muammoni chuqur anglash, to‘g‘ri yechim tanlash va o‘z qarorini asoslay olish talab etiladi. Faoliyatini 2015-yilda Junior Java Developer sifatida boshlagan Abduaziz Abdukhalimov bugungi kunda senior darajadagi dasturchi sifatida amaliy faoliyat bilan bir qatorda ilmiy izlanishlar olib bormoqda. U 2026-yil 27–28-fevral kunlari o‘tkazilgan AITEX Summit Winter hackathonida rasmiy hakam sifatida ham ishtirok etdi. Suhbatimizda mutaxassisning shakllanish yo‘li, xalqaro IT maydonidagi imkoniyatlar, sun’iy intellektning dasturchilikka ta’siri va yoshlar uchun muhim ko‘nikmalar haqida so‘z bordi.

— Abduaziz, 2015-yilda boshlagan faoliyatingiz bilan bugungi mutaxassis o‘rtasidagi eng katta farq nimada?
— Eng katta farq — muammoga qarashim o‘zgarganida. Dastlab asosiy e’tiborim kod yozish va topshiriqni bajarishga qaratilgan edi. Tajriba ortgani sari esa “kod ishlayaptimi?” degan savolning o‘zi yetarli emasligini tushundim.
Bugun muammoning asl mohiyati, yechimning uzoq muddatli ta’siri, uni boshqa muhandislar tushuna olishi va keyinchalik rivojlantirish imkoniyatiga ham e’tibor beraman. Ya’ni dasturchilikdan muhandislik tafakkuriga o‘tish men uchun eng katta o‘zgarish bo‘lgan.

— O‘zbekistonda ishlab turib xalqaro darajadagi mutaxassis bo‘lishga nimalar yordam berdi?
— Eng avvalo, doimiy o‘rganish va real loyihalarda ishlash. Nazariy bilim muhim, ammo haqiqiy muammolar bilan ishlash insonni tezroq o‘stiradi.
Bundan tashqari, ingliz tili va kommunikatsiya ham juda muhim. Xalqaro maydonda kuchli mutaxassis bo‘lish uchun texnik bilim bilan birga o‘z fikringizni aniq ifoda eta olish kerak.

— AITEX Summit’da hakam sifatida qatnashish sizga qanday tajriba berdi?
— Boshqa mutaxassislarning loyihalarini baholash orqali o‘z ishingizga ham boshqa nuqtai nazardan qaraysiz.
AITEX’da loyihalar metodologiya, texnik implementatsiya, amaliy ta’sir, vizualizatsiya va kommunikatsiya, taqdimot hamda hujjatlashtirish kabi mezonlar asosida baholandi.
Bu tajriba menga yana bir bor ko‘rsatdiki, yaxshi loyiha faqat texnik jihatdan ishlaydigan loyiha emas.

— Yosh dasturchilar ko‘pincha murakkab texnologiyalar ko‘p ishlatilgan loyihani kuchli deb hisoblashadi. Siz nimaga qaraysiz?
— Murakkablikning o‘zi sifat belgisi emas. Ba’zan sodda arxitektura muammoni juda yaxshi hal qiladi.
Men avvalo muammo to‘g‘ri tushunilganmi, tanlangan yechim shu muammoga mosmi va muallif nima uchun aynan shu qarorni qabul qilganini tushuntira oladimi — shunga qarayman.
Hujjatlashtirish ham muhim. Yaratilgan loyihani boshqa mutaxassis tushuna olishi va davom ettirishi kerak.

— Sun’iy intellekt kod yozishni ancha tezlashtirmoqda. Bunday sharoitda dasturchi nimani chuqur bilishi kerak?
— Fundamental bilimlarning ahamiyati kamaymaydi, aksincha ortadi.
AI yozgan kodni tekshirish uchun dasturchi algoritmlar, ma’lumotlar bazasi, xavfsizlik va tizim ishlash tamoyillarini tushunishi kerak. Kodning ishlayotgani uning to‘g‘ri ekanini anglatmaydi.
Kelajakda dasturchining qiymati qancha kod yozishi bilan emas, muammoni to‘g‘ri qo‘yishi, AI natijasini tekshirishi va to‘g‘ri muhandislik qarorini tanlay olishi bilan ko‘proq belgilanadi.

— Bugun ITga kirayotgan yoshlar nimaga ko‘proq e’tibor berishi kerak?
— Men uchta narsani ajratgan bo‘lardim: fundamental bilim, real loyiha va kommunikatsiya.
Algoritmlar, database, networking, operatsion tizimlar va software design asoslarini o‘rganish kerak. Shu bilan birga, tutorial bilan cheklanmay, boshidan oxirigacha mustaqil loyiha yaratish foydali.
Va albatta, ingliz tili hamda o‘z fikrini tushunarli yetkazish ko‘nikmasini rivojlantirish zarur.

— Ilmiy faoliyat bilan shug‘ullanish sizga nima beradi?
— Ilmiy izlanish insonni o‘z bilimlarini qayta ko‘rib chiqishga undaydi. Amaliyotda muammoni hal qilamiz, tadqiqotda esa “nima uchun?”, “qanday o‘lchash mumkin?” va “boshqa usul bormi?” kabi savollarni chuqurroq beramiz.
Shuning uchun ilmiy faoliyat amaliy tajribamni tizimli fikrlash bilan to‘ldiradi.

— 18–20 yoshli o‘zbekistonlik yoshlarga uchta maslahat bersangiz, ular nima bo‘lardi?
— Birinchisi — shoshilmang. Kuchli mutaxassis bo‘lish vaqt talab qiladi.
Ikkinchisi — faqat tutorial bilan cheklanmay, o‘zingiz loyiha yarating, xato qiling va o‘sha xatodan saboq oling.
Uchinchisi — o‘rganishni to‘xtatmang. Texnologiyalar o‘zgaradi, lekin o‘rganish qobiliyati doimo kerak bo‘ladi.

Tajribadan bilimga
Abduaziz Abdukhalimovning professional yo‘li dasturchining oddiy vazifalarni bajarishdan muhandislik tafakkuriga, undan esa ilmiy va professional tajribani boshqalar bilan bo‘lishish bosqichiga o‘tishini ko‘rsatadi.
Texnologiyalar yangilanadi, sun’iy intellekt dastur yaratish jarayonini o‘zgartiradi. Ammo muammoni chuqur tushunish, qarorni asoslash, mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish va doimiy o‘rganish kabi fazilatlar mutaxassis uchun hamon muhim.
Zero, professional o‘sish faqat ko‘proq kod yozish emas. Muhimi — to‘plangan tajribani bilimga, bilimni esa boshqalarga foyda beradigan natijaga aylantirishdir.

Nozimbek Mardonov, O’zA