Ўзбекистон ярим йилда 60 миллион долларлик майиз экспорт қилди
Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ташқи бозорларга чиқариш нафақат аграр сектор, балки валюта тушуми, қишлоқ жойларда бандлик ва қайта ишлаш саноати учун ҳам муҳим иқтисодий аҳамият касб этмоқда. Майиз экспортидаги сўнгги натижалар эса бу маҳсулот мамлакатнинг экспорт салоҳиятини оширишда муҳим ўрин тутаётганини кўрсатади.
Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йил январь–июнь ойларида Ўзбекистон 57 та давлатга 47,7 минг тонна майиз экспорт қилиб, 60 миллион долларлик валюта тушумини таъминлаган. Экспорт ҳажмининг ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 704,5 тоннага ошгани ҳам ташқи талаб сақланиб қолаётганини кўрсатади.
Бу ерда эътиборли жиҳат, экспорт ҳажми билан бирга унинг географияси кенгайиб бораётгани. Қозоғистон, Хитой, Россия ва Туркия асосий харидорлар қаторида. Шу билан бирга, БАА, Германия, Бразилия каби бозорларга ҳам маҳсулот етказиб берилмоқда. Демак, ўзбек майизи учун талаб фақат анъанавий минтақавий бозорлар билан чекланиб қолмаяпти.
2026 йилнинг биринчи ярмидаги кўрсаткичлар асосида ҳисоблаганда, экспорт қилинган майизнинг ўртача қиймати бир тонна учун қарийб 1 258 долларни ташкил этади. Бу кўрсаткич майизни хом узумга нисбатан юқори қўшилган қиймат яратадиган маҳсулот сифатида баҳолаш имконини беради.
Иқтисодий нуқтаи назардан қараганда, майиз экспортида ҳажмнинг ўсиши ижобий кўрсаткич. Аммо узоқ муддатли самара учун асосий вазифа — тоннажни кўпайтириш эмас, бир тонна маҳсулотдан олинадиган экспорт тушумини ошириш. Бунинг учун маҳсулотни саралаш, стандартлаштириш, замонавий қуритиш технологияларини жорий этиш, қадоқлаш ва брендлашни ривожлантириш муҳим. Масалан, оддий майиз ўрнига халқаро бозор талабларига мос қадоқланган, сертификатланган ва муайян бренд остидаги маҳсулот экспорт қилинса, унинг қиймати сезиларли даражада ошиши мумкин.
Шу жиҳатдан майизчиликнинг иқтисодий занжири узум етиштириш → қуритиш → саралаш → қайта ишлаш → қадоқлаш → экспорт шаклида ривожлантирилса, даромаднинг катта қисми қишлоқ хўжалиги хомашёсини етиштирувчи ва қайта ишловчи маҳаллий корхоналарда қолади.
Ш.Маматуропова,
ЎзА
