Oilaviy shifokorlik – bir butun tizim sifatida: CAU birlamchi bo‘g‘in shifokorlarini tayyorlash uchun yangi turdagi rezidenturani yo‘lga qo‘ymoqda

Жамият ١٨:١٩ / ٠٣.٠٨.٢٠٢٦

Central Asian University (CAU) AKFA Medline University Hospital va Social by AKFA bilan

hamkorlikda oilaviy shifokorlik bo‘yicha ikki yillik rezidentura dasturiga qabul ochdi. Dastur tibbiyot oliygohi bitiruvchisini ikki yil ichida o‘z bemorlar paneliga ega amaliyotchi oilaviy shifokor darajasiga olib chiqadi.

Qon bosimingiz oshsa, haroratingiz ko‘tarilsa yoki belingiz og‘risa, siz aynan oilaviy shifokorga murojaat qilasiz. U sog‘liqni saqlash tizimidagi barcha murojaatlarning 80% gacha qismini qabul qiladi. Sizga kardiolog kerakmi yoki turmush tarzini to‘g‘rilashning o‘zi yetarlimi — shuni aynan u hal qiladi. U yillar davomida tibbiy kartangizni yuritadi, oilangiz tarixini biladi, surunkali kasalliklaringizni yodda tutadi.

Ayni paytda oilaviy tibbiyot O‘zbekistonning diplomdan keyingi ta’lim tizimida rivojlanayotgan mutaxassislik bo‘lib qolmoqda. Endilikda oilaviy shifokor bo‘lishni istagan bitiruvchi birinchi oydanoq klinik integratsiya, xalqaro o‘quv rejasi va dastur yakunida aniq ish o‘rnini o‘zida jamlagan dasturni tanlashi mumkin. CAU rezidenturasi aynan shu model asosida qurilgan.

“Oilaviy shifokorlik — boshqa mutaxassisliklarning soddalashtirilgan ko‘rinishi emas. Bu o‘z mantig‘i, tafakkuri va standartlariga ega bo‘lgan alohida klinik yo‘nalishdir. Biz bu dasturni noldan, o‘qitish uchun qulay bo‘lgan narsalardan kelib chiqib emas, balki rezidenturani tamomlaganidan ikki yil o‘tib oilaviy shifokor qanday bo‘lishi kerak, degan tasavvurdan kelib chiqib yaratdik.”

Doktor Asmik Kostyunina, MD, MPH, Central Asian University oilaviy shifokorlik bo‘yicha rezidentura dasturi direktori.

Dastur ikki yilga mo‘ljallangan bo‘lib, uning 79% haqiqiy bemorlar bilan ishlashga ajratilgan. Kurrikulum ACGME (AQSh), WONCA Europe, Buyuk Britaniya Qirollik umumiy amaliyot shifokorlari kolleji (RCGP) va Germaniya Fond sog‘liqni saqlash shifokorlari federal assotsiatsiyasi (KBV) standartlari asosida ishlab chiqilgan. Dastur uch bosqich, 19 ta klinik modul va 96 o‘quv haftasidan iborat.

Birinchi o‘quv yili fundamental nazariy tayyorgarlik, zamonaviy simulyatsiya markazidagi mashg‘ulotlar hamda shoshilinch tibbiy yordam, akusherlik va ginekologiya, yuqumli kasalliklar va pediatriya kabi asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha klinik rotatsiyalarni o‘z ichiga oladi. Bunday yondashuv mustahkam bilim poydevorini shakllantirish, amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish va tajribali ustozlar rahbarligida klinik tajriba orttirish imkonini beradi.

Ikkinchi o‘quv yili chuqurlashtirilgan klinik tayyorgarlikka bag‘ishlanadi. Rezidentlar ichki kasalliklar, nevrologiya, jarrohlik, dermatovenerologiya, oftalmologiya va jamoat salomatligi bo‘yicha rotatsiyalardan o‘tadilar, shuningdek, davomiylik klinikasi (continuity clinic) komponenti doirasida o‘zlarining bemorlar panelini yuritadilar. Dastur mustaqil ambulator qabul va yakuniy attestatsiya bosqichi bilan yakunlanadi.

Ta’lim ikki tilda olib boriladi: nazariya — ingliz tilida, klinik amaliyot — o‘zbek tilida. Ingliz tilini bilishning talab etiladigan eng kam darajasi — B1, u suhbat davomida tekshiriladi.

“Biz rezidentning ilk olti oy ma’ruzalarda o‘tirishidan iborat modeldan ongli ravishda voz kechdik. Uchinchi oydan boshlab — klinika. Kuzatuvchilik yoki assistentlik emas, balki ustoz nazorati ostida bevosita bemorlar bilan ishlash. Bir ustozga to‘rttadan ko‘p bo‘lmagan rezident biriktiriladi — bu dasturning asosiy shartidir.”

Doktor Asmik Kostyunina, MD, MPH

Rezidentlar o‘quv simulyatorlarida emas, balki faoliyat yuritayotgan shifoxona va poliklinikalarda — haqiqiy bemorlar va haqiqiy tibbiy yozuvlar bilan ishlaydilar.

Dastur direktori — doktor Asmik Kostyunina, shifokor-neonatolog va pediatr, CAU Tibbiyot Maktabi dekani o‘rinbosari, YUNISEFda xalqaro ish tajribasiga ega jamoat salomatligi magistri.

Klinik kurator — Inomjon Toshmatov, oilaviy shifokorlikda 25 yillik tajribaga ega amaliyotchi shifokor, Tashkent International Clinic tibbiy direktori. Xalqaro fakultet tarkibiga parvarish davomiyligi (continuity of care) modeliga ixtisoslashgan Andrē Hansesætre (umumiy jarrohlik, Norvegiya) va Dr. Richard Barfell (oilaviy shifokorlik, AQSh) kiradi. Jamoat salomatligi bo‘yicha modullarni jamoat salomatligi magistri Dr. Doniyor Karimov olib boradi.

Akademik jamoa tarkibida, shuningdek, MBBS, PGDFM, amaliyotchi oilaviy shifokor va Toshkentdagi “Green Lukas” klinikasi direktori Viktor Kim ham bor. 2025-yilda u Loma Linda University (AQSH), Christian Medical College Vellore (Hindiston) va ICMDA hamkorligida amalga oshirilgan “Oilaviy shifokorlik bo‘yicha aspirantura diplomi” (Post Graduate Diploma in Family Medicine) dasturini tamomlagan.

Dasturdan so‘ng

Bitiruvchilar “oilaviy shifokor” malakasini oladi va O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq mustaqil tibbiy faoliyat yuritish huquqiga ega bo‘ladi. Dastur yakunida maqsadli ish bilan ta’minlash ko‘zda tutilgan.

Shuningdek, bitiruvchilar boshqa istalgan klinik mutaxassislik bo‘yicha o‘qishni davom ettirishlari mumkin.

“Biz uchun dasturning diplom bilan yakunlanmasligi muhim. Biz shunchaki malakali shifokorni emas, balki nima uchun oilaviy shifokorlik bilan shug‘ullanayotganini tushunadigan va ishlash uchun aniq joyi bor shifokorni yetishtirmoqdamiz. Bu — prinsipial farq.”

Doktor Asmik Kostyunina, MD, MPH

Qabul va saralash shartlari

Dasturga “Davolash ishi”, “Pediatriya”, “Umumiy tibbiyot” yo‘nalishlari yoki tibbiyot sohasidagi boshqa har qanday bakalavriat yo‘nalishi bitiruvchilari qabul qilinadi. Eng kam GPA — 2.7, internaturani o‘tagan bo‘lish talab etilmaydi.

Saralash uch bosqichda o‘tkaziladi: hujjatlarni tekshirish, GMQ/UASH kirish testi (100 balldan 40 ball) va komissiya bilan suhbat (50 ball). Kasbiy sertifikatlar, akademik yutuqlar, volontyorlik faoliyati va ilmiy nashrlar uchun 10 ballgacha qo‘shimcha ball beriladi. Hal qiluvchi omil — suhbat.

O‘qish narxi — yiliga 60 000 000 so‘m, to‘lovlar yiliga to‘rt marta amalga oshiriladi.

Kvota — 80 o‘rin. Hujjatlar qabuli 2026-yil 25-avgustgacha ochiq. Test sinovi — 7-sentyabr, suhbatlar — 8–11-sentyabr kunlari bo‘lib o‘tadi. O‘qish 2026-yil 5-oktyabrdan boshlanadi.

Nima uchun oilaviy shifokorlik?

Oilaviy shifokor — bemorning sog‘liqni saqlash tizimi bilan birinchi aloqa nuqtasi. Kuchli birlamchi bo‘g‘in statsionarlarga tushadigan yuklamani qisqartiradi, kechki tashxislar sonini kamaytiradi va butun tizim uchun davolanish xarajatlarini pasaytiradi. Bu darslikdagi tezis emas, balki Buyuk Britaniya, Niderlandiya va Germaniya sog‘liqni saqlash tizimlarida qayd etilgan samara bo‘lib, CAU o‘quv dasturi qisman aynan ularning standartlariga asoslangan.

O‘zbekistonda malakali oilaviy shifokorlarga ehtiyoj barqaror. Shu bilan birga, xalqaro o‘quv dasturini real klinik integratsiya va bitirgandan so‘ng aniq ish joyi bilan uyg‘unlashtirgan diplomdan keyingi ta’lim dasturlari sanoqli. CAU dasturni mavjud tibbiy ekotizim ichida qurmoqda: AKFA Medline University Hospital va Social by AKFA — qog‘ozdagi mavhum hamkorlar emas, balki rezidentlar har kuni ishlaydigan maydonchalardir.

“Bizdan, "Nima uchun aynan oilaviy shifokorlik?!" , deb ko‘p so‘rashadi. Javob oddiy: chunki asosiy tanqislik aynan shu yerda jamlangan. O‘zbekistonga ko‘proq tor mutaxassislar emas, balki klinik fikrlay oladigan, bemor bilan kompleks ishlaydigan va murakkab holatlarda o‘zini yo‘qotib qo‘ymaydigan kuchli birlamchi bo‘g‘in shifokorlari kerak.”

Dr. Asmik Kostyunina, MD, MPH

Qanday hujjat topshirish mumkin?

Rezidentura dasturiga hujjatlar onlayn tarzda topshiriladi.

Kerakli hujjatlar:

Ariza topshirishda (25-avgustgacha)

1. Motivatsion xat

2. CV (Curriculum Vitae)

3. Bakalavr diplomi (nusxasi)

4. Baholar qaydnomasi (transkript)

5. Pasport + fotosurat

Saralashdan so‘ng (o‘qishga qabul qilinganda, 14-sentyabrdan boshlab)

6. 086-shakldagi ma’lumotnoma (tibbiy ma’lumotnoma) — barcha uchun