Кадарстр соҳасидаги ўзгаришлар муҳокама қилинди

Пойтахтимизда Давлат кадастрлари палатаси тошкент шаҳар бошқармаси томонидан Ўзбекистон Республикасининг 937-сонли қонуни ижроси бажарилиши юзасидан амалга оширилган ишларга бағишланган тадбир бўлиб ўтди.

Тадбирда қайд этилганидек, Ўзбекистон Республикасининг 937-сонли қонунига асосан маҳаллабай хатлов ўтказиш бўйича режа-график маҳаллий ҳокимликлар билан ҳамкорликда тасдиқланган. Унга кўра, 2026 йили пойтахт ҳудудидаги 150 та маҳаллада хатлов ишларини ўтказиш белгиланган. Мазкур кенг кўламли жараёнларга 150 нафар кадастр ходимлари жалб қилинди.

Аввалги хатловларда йўл қўйилган камчиликларнинг олдини олиш мақсадида хатлов ишлари 2 босқичда (дала ва камерал ишлар) амалга оширилмоқда.

Хатловда ҳужжатсиз объектлар билан бирга ҳужжати бор объектдаги ўзгаришлар ҳам ўрганилмоқда, жумладан, умумий хатлов ўтказилмоқда (ҳар бир хонадон ва ҳар бир қарич ер тўлиқ ўрганилади).

Бугунги кунга қадар Тошкент шаҳрида жами 69 500 дан зиёд объект тўлиқ хатловдан ўтказилди, шундан 8 454 таси “Эътироф” ахборот тизимига киритилди.

Тизимга киритилган объектлар қуйидаги босқичларда кўриб чиқилмоқда. Жумладан, 2 992 та объект ваколатли ташкилотларда муҳокамада, 7 таси жамоатчиликка эълонда, 101 таси адлияда хулоса олишда турибди. Шу билан бирга, 3 088 таси таҳрирлашда, 1 528 та объект бўйича қонунчиликда белгиланган тўловларни амалга ошириш кутилмоқда. 491 та объект эса халқ депутатлари Кенгашида кўриб чиқилмоқда ва 46 та объектга халқ депутатлари Кенгашларининг қарорлари билан ҳуқуқлар эътироф этилди.

Шунингдек, тадбирда таъкидланганидек, “Ўзбошимчалик билан эгалланган” деган сўз фақатгина ноқонуний деган маънони англатмайди. Қонунчиликда ҳужжатлари сақланиб қолинмаган ер ёки бино-иншоотларга нисбатан ҳам “ўзбошимчалик билан эгалланган” деган таъриф қўлланилади.

Ушбу халқпарвар сиёсат фуқароларнинг ҳаётига ижобий таъсир кўрсатади. Уларда ўз уй-жойини қонуний расмийлаштириб олиш, бошқа шахсга сотиш, оила аъзоларини доимий рўйхатга қўйиш ҳуқуқи пайдо бўлади. Шунингдек, мулкдорлар энди бу уйларини таъмирлаш ёки қўшимча қурилиш қилиш учун имтиёзли кредитлар олиши, уй-жой жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиладиган ҳолларда, қонунга мувофиқ компенсация талаб қилиши мумкин бўлади.

Ер участкалари ва уларда қурилган мулк объектларига оид ҳуқуқларни эътироф этиш тартиби янада соддалаштирилди.

Ўзбекистон Республикасининг 2026 йил 15 июнда қабул қилинган ЎРҚ–1153-сонли қонуни билан мазкур соҳадаги бир қатор муҳим ўзгартириш ва қўшимчалар тасдиқланди.

Қонуннинг асосий мақсади ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкалари ҳамда уларда қурилган бино ва иншоотларга нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш жараёнларини тезлаштириш, фуқаролар учун қулайлик яратиш ҳамда ягона ҳуқуқий амалиётни таъминлашдан иборат.

Хусусан, ҳуқуқларни эътироф этиш жараёнидаги муддатлар 150 кундан 50 кунгача қисқартирилди. Солиқ қарздорлиги БҲМнинг 30 бараваридан ошмаган кўчмас мулк объектлари бўйича ҳуқуқларни эътироф этиш имконияти яратилди.

Бир марталик тўлов белгиланган муддатда тўлиқ амалга оширилганда қолган қисми учун чегирмалар қўлланилади. Тўловни амалга ошириш имконияти бўлмаган ҳолларда маблағни 1 йилдан 3 йилгача бўлиб-бўлиб тўлаш тартиби жорий этилди.

Ортиқча эгалланган ер участкаларига ҳуқуқни эътироф этиш механизми такомиллаштирилди. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари қарорлари ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш учун асос сифатида белгиланди.

Шунингдек, 2020 йил 1 январдан 2024 йил 1 июнгача ер участкалари учун оширилган ставкада ҳисобланган солиқлар жисмоний шахсларга нисбатан қўлланилмаслиги белгиланди ҳамда фуқароларнинг вақт ва маблағларини тежаш мақсадида судгача бўлган шикоятларни кўриб чиқиш тартиби жорий этилди.

Қурилиш тақиқланган ҳудудга тушган қисм чиқариб ташланган ҳолда ер участкасининг қолган қисмига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш имконияти яратилди.

Гулноза Бобоева, ЎзА