Инсон қадрининг амалий ифодаси

Инсон қадрини улуғлаш, фуқароларнинг қонуний манфаатларини таъминлаш ва уларнинг мулкий ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилиш Янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг устувор йўналишларидан бирига айланди. Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан илгари сурилаётган инсонпарвар ислоҳотларнинг муҳим жиҳати ҳам шундаки, йиллар давомида ечимини кутиб келган муаммоларга ҳуқуқий асос яратилиб, фуқароларнинг қонуний манфаатлари амалда таъминланмоқда.

Шу нуқтаи назардан, ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкалари ва уларда қурилган бино-иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этишга қаратилган қонуннинг аҳамияти ниҳоятда катта. Мазкур ҳужжат кўп йиллар давомида турли сабабларга кўра расмийлаштирилмаган кўчмас мулкларга ҳуқуқий мақом бериш, фуқароларнинг мулкий манфаатларини қонуний ҳимоя қилиш ва бу борадаги муносабатларни тизимли тартибга солиш учун муҳим ҳуқуқий механизмни яратди. Бу жараённинг амалий натижалари Бухоро вилояти мисолида ҳам яққол кўринади.

Бугунги кунга қадар вилоятдаги 102 мингдан ортиқ кўчмас мулк объекти хатловдан ўтказилди. Бу оддий рақам эмас. Ҳар бир объект ортида муайян хонадон, оила ва инсоннинг мулкий манфаати бор. Хатлов орқали ер участкалари, улардаги бино ва иншоотлар, фойдаланиш ҳолати ҳамда мавжуд маълумотлар ўрганилиб, ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш учун зарур база шакллантирилмоқда.

Энг муҳими, бу ишлар аниқ натижа бермоқда. Бугунга қадар Бухоро вилоятида 13 758 нафар фуқаронинг кўчмас мулкларига бўлган ҳуқуқи эътироф этилган. Яқинда Халқ депутатлари Бухоро вилояти Кенгаши томонидан “Эътироф” тизимида ижобий хулоса олган яна 1 598 нафар фуқаронинг ҳуқуқий ҳужжатлари мавжуд бўлмаган кўчмас мулкларига эгалик ҳуқуқи берилди. Натижада вилоятда мазкур қонун доирасида кўчмас мулкка эгалик ҳуқуқи эътироф этилган фуқаролар сони 15 356 нафарга етди.

Бу рақамлар ислоҳотларнинг қоғозда эмас, балки одамлар ҳаётида намоён бўлаётганини кўрсатади. Чунки уй-жойга эгалик ҳуқуқининг қонуний эътироф этилиши фуқарога нафақат ҳуқуқий ҳимоя, балки эртанги кунига ишонч беради. Мулкнинг расмий ҳуқуқий мақоми уни тасарруф этиш, мерос қолдириш, қонуний битимлар тузиш каби имкониятларни кенгайтиради.

Аслида, мулкий ҳуқуқнинг кафолатланиши — иқтисодий барқарорликнинг ҳам муҳим омили. Ҳуқуқий жиҳатдан ҳимояланган мулк фуқаронинг инвестиция қилиш, уй-жойини яхшилаш, тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш ва ўз мол-мулкидан самарали фойдаланиш имкониятларини оширади. Демак, бу жараён бир вақтнинг ўзида ҳам ижтимоий, ҳам иқтисодий аҳамиятга эга.

Шу билан бирга, жараённинг самарадорлиги фуқароларнинг фаол иштирокига ҳам боғлиқ. Хатлов жараёнида зарур маълумотларни тақдим этиш, кўчмас мулкка оид маълумотларнинг аниқлигига эътибор қаратиш ва мутахассислар билан ҳамкорлик қилиш ҳуқуқларни қонуний расмийлаштиришни янада тезлаштиради. Зеро, мулк ҳуқуқининг эътироф этилиши — шунчаки ҳужжат расмийлаштирилиши эмас. Бу инсоннинг ўз уйи, ери ва мол-мулкига бўлган ишончини мустаҳкамлайдиган муҳим ҳуқуқий кафолатдир.

Бухорода амалга оширилаётган ишлар эса инсон қадрини улуғлашга қаратилган ислоҳотларнинг ҳудудлардаги амалий кўриниши сифатида аҳамиятли. Ҳар бир эътироф этилган мулкий ҳуқуқ ортида бир оиланинг қувончи, хотиржамлиги ва энг муҳими, қонун устуворлигининг яна бир амалий натижаси мужассам.

Зариф Комилов, ЎзА мухбири