Ҳайдаш гувоҳномасининг ўзи етарли эмас

Йўл ҳаракати қоидалари жаримадан қочиш учун эмас, инсон ҳаётини асраш учун яратилган. Ҳақиқий йўл маданияти эса камера бор жойда эмас, ҳеч ким кўрмаётганда ҳам қоидага амал қилишдан бошланади.

Йўл — шунчаки автомобиллар ва пиёдалар ҳаракатланадиган ҳудуд эмас. Унда ҳар куни минглаб инсонларнинг тақдири, ҳаёти ва хавфсизлиги бир-бирига боғланади. Бир ҳайдовчининг бир неча сониялик шошилиши, пиёданинг эътиборсизлиги ёки телефонга чалғиш каби оддий туюлган хатонинг оқибати эса бутун бир оиланинг тақдирини ўзгартириб юбориши мумкин.

Шу боис йўл ҳаракати хавфсизлигига фақат қонун-қоидалар ёки жарималар нуқтаи назаридан қараш етарли эмас. Бу аввало, инсон ҳаётига ҳурмат, ўзгалар тақдирига дахлдор масъулият ва юксак йўл маданияти масаласидир.

Афсуски, айрим ҳайдовчилар қоидага ЙПХ ходими, камера ёки фото-видеоқайд этувчи қурилма бор жойдагина қатъий амал қилади. Айрим пиёдалар эса белгиланган ўтиш жойига бир неча қадам юришни истамай, ўзларига қулай жойдан йўлни кесиб ўтишни одат қилган. Аммо йўл қоидаси камера учун эмас. У — инсон ҳаёти учун.

Телефонга қараб автомобиль бошқариш, белгиланган тезликни ошириш, хавфсизлик камарини тақмаслик, пиёдага йўл бермаслик ёки транспорт воситасини маст ҳолда бошқаришнинг ортида оғир оқибатлар яширин бўлади.

Йўлда “менга ҳеч нарса бўлмайди” деган ишонч энг хавфли хатолардан биридир.

Ўзбекистон “Адолат” социал-демократик партияси Бухоро вилояти Кенгаши ташаббуси билан ўтказилаётган “Йўл маданияти — хавфсиз ҳаёт кафолати” акцияси ҳам ана шу ҳақиқатни кенг жамоатчилик онгига сингдиришга қаратилган.

Акция доирасида тарғибот ишлари шунчаки қоидаларни санаб ўтиш билан чекланмаяпти. Йўл ҳаракати иштирокчилари билан тўғридан-тўғри мулоқот қилиш, муайян ҳудуддаги муаммоларни ўрганиш ва одамларга қоида ортида қандай ҳаётий маъно борлигини тушунтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Бухоро туманида туман Кенгаши раиси Муҳаммаджон Исломов ҳамда халқ депутатлари туман Кенгаши депутати Умида Содиқова бўлажак ҳайдовчилар билан учрашиб, транспорт воситасини бошқаришда масъулият, тезлик меъёрларига риоя қилиш, ҳушёрлик ва эҳтиёткорлик масалалари юзасидан суҳбат ўтказди.

Зеро, ҳайдовчилик гувоҳномасини қўлга киритиш — масъулиятнинг охири эмас. Аксинча, руль ортидаги катта масъулиятнинг бошланишидир.

Қоровулбозор туманида ҳам халқ депутатлари туман Кенгаши депутати Меҳринисо Бобоназарова ЙПХ ходимлари билан ҳамкорликда ҳайдовчи ва пиёдалар ўртасида профилактик-тушунтириш ишларини олиб борди. Йўл ҳаракати қоидаларига амал қилиш, хавфсизлик чораларига риоя этиш ва йўлда ҳушёр бўлишнинг аҳамияти тушунтирилди.

Пешку туманида эса депутат Миркамол Тўраев иштирокида йўл ҳаракати иштирокчилари билан бевосита мулоқотлар ташкил этилди. Белгиланмаган жойдан йўлни кесиб ўтаётган пиёдалар, шунингдек, белгиланган тезлик меъёридан ошираётган ҳайдовчилар билан профилактик суҳбатлар ўтказилиб, бундай ҳаракатларнинг эҳтимолий оқибатлари тушунтирилди.

Йўл маданияти ҳақида гап кетганда, фақат ҳайдовчи ёки пиёдадан талаб қилишнинг ўзи кифоя эмас. Бу маданият аввало оилада, таълим муассасасида, маҳаллада ва кундалик ҳаётда шаклланади. Айниқса, катталарнинг шахсий намунаси ёшлар тарбиясида беқиёс аҳамиятга эга.

Агар ота-она қизил чироқда йўлдан ўтса, белгиланмаган жойдан кўчани кесиб ўтса ёки рульда телефондан фойдаланса, боладан қоидаларга қатъий амал қилишни кутиш қийин. Демак, йўл маданияти — шиор ёки плакат эмас. У ҳар куни, ҳар бир қадамда намоён бўладиган одат ва масъулиятдир.

Болаликдан йўл қоидаларига амал қилиш одатини шакллантириш эса келажакда ҳушёр пиёда, масъулиятли ҳайдовчи ва бошқалар ҳаётини қадрлайдиган фуқарони тарбиялаш учун мустаҳкам замин яратади.

Ҳақиқий ҳайдовчи — камерани кўргандагина тезликни пасайтирмайди, балки йўл бўш бўлса ҳам белгиланган тезликдан ошмайдиган, пиёдалар ўтиш жойида одам бўлмаса ҳам эҳтиёткорликни унутмайдиган, телефон қўнғироғини муҳим вазифадан устун қўймайдиган ва ўз хатосининг бошқа инсон ҳаётига дахл қилиши мумкинлигини англайдиган инсон.

Чунки автомобиль бошқариш ҳуқуқини берувчи гувоҳнома инсонга руль ушлаш имконини беради. Аммо масъулиятли ҳайдовчи бўлиш учун гувоҳномадан кўра каттароқ фазилат — онг ва маданият керак.

Йўлда ҳар биримиз бир вақтнинг ўзида кимнингдир фарзанди, ота-онаси, акаси, синглиси ёки яқинимиз бўлишимиз мумкин. Шунинг учун рулдаги ёки йўлдаги ҳар бир қароримиз нафақат ўзимизга, балки мутлақо нотаниш инсоннинг ҳаётига ҳам таъсир қилиши эҳтимолини унутмаслигимиз керак. “Йўл маданияти — хавфсиз ҳаёт кафолати” акциясининг асл моҳияти ҳам шунда: одамларни жаримадан қўрқитиш эмас, ўз ҳаёти ва ўзгалар ҳаёти учун ички масъулиятни шакллантириш. Зеро, камерани алдаш мумкин, назоратдан қочиш мумкин, лекин бир зумлик эътиборсизлик ортидаги оқибатни ортга қайтариб бўлмайди.

Ҳайдаш гувоҳномаси инсонга машинани боқариш ҳуқуқини беради. Аммо ҳақиқий ҳайдовчи бўлиш учун билимнинг ўзи камлик қилади. Ҳушёрлик, масъулият ва йўл маданияти — руль ортидаги энг муҳим “ҳужжатлар”дир. Чунки йўлдаги энг катта устунлик — тез етиб бориш эмас, соғ-омон етиб боришдир.

Зариф Комилов, ЎзА мухбири