Энергияни тежашга чорлов ҳар бир оиладан бошланиши лозим
11 ноябрь – Халқаро энергия тежамкорлиги куни
Оиламизда ортиқча чироқларни ўчириб, ишламаётган электр жиҳозларини тармоқдан узиб юриш доимий одатимизга айланган. Ҳатто бунга энг кичкина қизим ҳам жуда одатланиб қолган ва қатъий амал қилади. Баъзида чироқ ёниқ қолган бўлса, опасини, бизни, ҳатто меҳмон келган бўлса уларни ҳам чироқларни бекорга ёқиб қўймаслик ҳақида огоҳлантириб қўяди.
Бундан ҳам хурсанд бўламиз, ҳам ҳайратланиб қоламиз. Тўғри, электр энергиясини, сувни ортиқча ишлатмаслик, беҳуда сарфламаслик кераклигини ўзимиз уларга ўргатганмиз. Табиатни, ундаги табиий ресурсларни асраб-авайлаш кўникмасини болалигидан бошлаб шакллантирганмиз, уқтирганмиз ва шунга одатлантирганмиз. Шунинг учун ҳам фарзандларимиз энергия ёки сувни тежамаслик фақатгина оила бюджетига эмас, бутун табиатга, экологияга зарар эканлигини жуда яхши билади.
Дарҳақиқат, бугун аҳоли сони кўпайиб, иқтисодиёт тармоқлари ривожланиб, энергия ресурсларига бўлган эҳтиёж тобора ортиб бормоқда. Электр энергияси, табиий газ, нефть ва бошқа табиий бойликлар инсоният ҳаётида муҳим ўрин тутади. Бироқ, ушбу ресурсларнинг чекланганлиги улардан оқилона ва тежамкорлик билан фойдаланишни талаб этади.
Энергия тежамкорлиги бу шунчаки электр энергиясини кам сарфлаш эмас, балки табиатни асраш, атроф-муҳитга салбий таъсирни камайтириш ва экологик барқарорликни таъминлаш боғлиқ масаладир. Шу боис, ушбу масала дунё миқёсида глобал ҳисобланади.
Шундан келиб чиқиб, ҳар йили 11 ноябрь дунёда Халқаро энергия тежамкорлиги куни сифатида нишонланади. Ушбу санадан кўзланган мақсад — энергия ресурсларидан оқилона фойдаланиш, электр энергиясини тежаш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантиришга жамоатчилик эътиборини қаратишдан иборат.
Маълумотларга кўра, халқаро энергия тежамкорлиги кунини таъсис этиш ташаббуси 2008 йил апрель ойида Қозоғистонда халқаро экологик SPARE — «Ресурслар ва энергиядан фойдаланиш бўйича мактаб лойиҳаси» тармоғи томонидан илгари сурилган. 2008 йил ноябрь ойида Халқаро энергия тежамкорлиги куни биринчи марта нишонланган.
Ушбу халқаро сана энергия ресурсларидан самарали ва оқилона фойдаланишни тарғиб қилиш, электр энергияси ва табиий газни тежаш маданиятини шакллантириш, атроф-муҳит ифлосланишини камайтиришда муҳим ўрин тутади. Шунингдек, қуёш, шамол ва бошқа қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишни кенгайтириш, аҳоли, ёшлар ва келажак авлодларда экологик масъулиятни ошириш ҳамда энергия самарадор технологияларни жорий этишни рағбатлантиришда алоҳида аҳамиятга эга.
Таъкидлаш лозимки, энергияни тежаш фақат оила бюджети ва иқтисодий жиҳатдангина муҳим эмас. Балки экологик ва ижтимоий жиҳатдан долзарб аҳамият касб этади. Одамларда энергияни тежаш бўйича шаклланадиган одат ва экологик маданият оилавий бюджет ва корхоналар харажатларини қисқартириш баробарида табиий ресурслар захирасини сақлашга ёрдам беради. Энергетика тизимига тушадиган ортиқча юкламани камайтиради ва барқарор экологик муҳитни шакллантиришга хизмат қилади.
Бу йўналишда мамлакатимизда кенг кўламли ислоҳотлар амалга ошириб келинмоқда. Ҳудудларда энергия тежамкор ускуналарни жорий қилиш, қуёш панелларини ўрнатиш, шамол генераторлари орқали электр ишлаб чиқариш кўламини оширишга устувор аҳамият қаратилмоқда.
Жумладан, “Иссиқлик электр станциялари” АЖ тизимида энергия ишлаб чиқариш ҳажмларини ошириш, ёқилғи ресурсларидан самарали фойдаланиш, энергия тежамкорлигини таъминлашга қаратилган изчил ишлар олиб борилмоқда. Маълумотларга кўра, жорий йилнинг 9 ойида бу борадаги чора-тадбирлар натижасида 52 миллион куб метр табиий газ ва 137,7 миллион киловатт-соат электр энергияси тежалишига эришилган. Бунда табиий газни тежаш бўйича прогноз кўрсаткичи 137,7 фоизга, электр энергиясини тежаш бўйича эса 107 фоизга бажарилган.
Бир сўз билан айтганда, Халқаро энергия тежамкорлиги куни ҳар биримизни табиий бойликлардан оқилона фойдаланишга, экомаданиятимизни юксалтиришга ҳамда келажак авлодлар олдидаги масъулиятимизни ҳис этишга чорлайди. Юқорида оиламизда, улғайиб келаётган фарзандларимизда шаклланган энергия тежамкорлик одатини бежизга мисол сифатида келтирмадим. Биргина электр энергиясини кам сарфлаш орқали табиатни асрашга, келажакни муҳофаза қилишга ҳисса қўшган бўламиз. Бунинг учун ҳар биримиз, аввало, оилада, фарзандлар тарбиясида энергия тежамкорликни ўргатишимиз, биз катталар бу борада болаларимизга ўрнак бўлишимиз лозим бўлади.
Муҳтарама Комилова, ЎзА
