Cho‘l bag‘ridagi yangi imkoniyatlar: Nishonda sanoat usulida kartoshka yetishtirilmoqda
Qashqadaryo viloyatining Nishon tumanida ilgari foydalanilmagan yerlarni o‘zlashtirish va sanoat usulida kartoshka yetishtirishga qaratilgan yirik loyiha amalga oshirilmoqda. Talimarjon shahri yaqinidagi cho‘l hududida barpo etilgan mazkur agroloyiha qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish hajmini oshirish, elita urug‘lik kartoshkaga bo‘lgan ehtiyojni qondirish va yer-suv resurslaridan samarali foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan.
Loyihaning e’tiborga molik jihati shundaki, bu yerda nafaqat ekin maydonlari tashkil etilmoqda, balki kartoshkachilikni zamonaviy agrotexnologiyalar asosida rivojlantirish uchun zarur infratuzilma ham yaratilmoqda. Cho‘l hududini qishloq xo‘jaligi aylanmasiga kiritish, suv ta’minotini yo‘lga qo‘yish va raqamlashtirilgan sug‘orish tizimini joriy etish orqali katta hajmda mahsulot yetishtirish uchun zamin hozirlanmoqda.
Loyihani amalga oshirishda, avvalo, yerlarni o‘zlashtirish va ishlab chiqarish jarayoni uchun zarur sharoitlarni yaratishga e’tibor qaratilgan. Homiylik mablag‘lari hisobidan 25 milliard so‘mlik ishlar bajarildi. Kartoshkachilik maydonlarini suv bilan ta’minlash maqsadida Qarshi aylanma kanalidan 7,5 kilometr suv quvurlari tortildi. Shuningdek, 15 kilometr elektr tarmog‘i va 5 kilometr yo‘l tarmog‘i barpo etildi.
[gallery-32226]
Mazkur ishlar cho‘l hududida qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini yo‘lga qo‘yishning muhim bosqichidir. Chunki yerni o‘zlashtirishning o‘zi yetarli emas: uning barqaror unumdorligini ta’minlash uchun suv, elektr energiyasi, transport va zamonaviy agrotexnik xizmatlar o‘zaro uyg‘un ishlashi lozim.
Loyiha doirasida jami 2 ming 500 gektar yer o‘zlashtirildi. Shundan 400 gektariga superelita urug‘lik kartoshka ekildi. Bu esa hududdagi yer resurslarini ishlab chiqarishga jalb etish bilan birga, urug‘lik kartoshka yetishtirishni alohida ixtisoslashgan yo‘nalish sifatida rivojlantirishga ham xizmat qiladi.
Kartoshka yetishtirish uchun maydon tanlashda hududning tabiiy-iqlim sharoitiga alohida e’tibor qaratilgan. Jumladan, Talimarjon hududining so‘nggi besh yillik ob-havo ko‘rsatkichlari o‘rganilgan. Shuningdek, loyihaga kartoshka yetishtirish bo‘yicha 25 yillik tajribaga ega misrlik mutaxassislar jalb etilgan.
– Bu hududda kartoshka yetishtirish loyihasini boshlashdan avval yer va iqlim sharoitlarini chuqur o‘rgandik, – deydi tadbirkor Shavkat Sultonov. – Talimarjonning so‘nggi besh yillik ob-havo ko‘rsatkichlari tahlil qilindi, tajribali misrlik mutaxassislarni jalb etdik. Chunki bunday maydonlarda yuqori natijaga erishish uchun faqat yerni o‘zlashtirishning o‘zi kifoya qilmaydi. Suv ta’minoti, zamonaviy sug‘orish texnologiyalari va agrotexnik talablarga ham alohida e’tibor qaratish zarur. Shu maqsadda zarur infratuzilmani yaratib, ishlab chiqarishni zamonaviy yondashuv asosida tashkil etyapmiz.
Misr tajribasi asosida 400 gektar maydonda superelita urug‘lik kartoshka ekilishi loyihaning agrotexnologik yo‘nalishini belgilaydi. Bunda ekin maydonlarini to‘g‘ri tanlash, suvdan tejamkor foydalanish va yetishtirish jarayonini zamonaviy usullar asosida tashkil etish muhim ahamiyat kasb etadi.
Maydonlarda raqamlashtirilgan sug‘orish tizimi yo‘lga qo‘yildi. Jami 16 ta «Bauer» keng qamrovli zamonaviy sug‘orish tizimi o‘rnatilib, suv zaxirasini to‘plash uchun 75 va 50 kub metr sig‘imga ega ikkita suv saqlash havzasi barpo etildi.
Bunday yondashuv, ayniqsa, suv resurslari cheklangan hududlarda muhim. Kartoshka yetishtirishda suv ta’minotining barqarorligi hosildorlik va mahsulot sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois sug‘orish tizimini zamonaviy texnologiyalar asosida tashkil etish loyihaning uzoq muddatli samaradorligini belgilaydigan omillardan biri hisoblanadi.
Umumiy qiymati 190 milliard so‘mni tashkil etadigan loyiha kelgusida hududning qishloq xo‘jaligi salohiyatini yanada oshirishga qaratilgan. Rejaga ko‘ra, to‘liq quvvat bilan ishga tushirilganidan keyin yiliga 100 ming tonna kartoshka yetishtirish ko‘zda tutilgan.
– Oldimizga qo‘ygan asosiy maqsadimiz o‘zlashtirilgan yerlardan samarali foydalanib, sifatli urug‘lik va tovar kartoshka yetishtirish hajmini izchil oshirish, – deydi Shavkat Sultonov. – Hozir 400 gektar maydonda superelita urug‘lik kartoshka yetishtirishni yo‘lga qo‘ydik. Kelgusida loyihani to‘liq quvvatga olib chiqib, 100 ming tonna kartoshka yetishtirishni rejalashtirganmiz. Buning uchun zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, suvni tejash va mahsulot sifatini ta’minlashga ustuvor ahamiyat qaratamiz.
Bu maqsadga erishish uchun o‘zlashtirilgan yerlardan samarali foydalanish, sug‘orish tizimlarining uzluksiz ishlashini ta’minlash, urug‘lik sifati va agrotexnik talablarga rioya etish muhim ahamiyatga ega. Shu bilan birga, yetishtiriladigan mahsulotni saqlash, saralash va bozorlarga yetkazib berish masalalari ham ishlab chiqarish zanjirining ajralmas qismi hisoblanadi.
Ayniqsa, superelita urug‘lik kartoshka yetishtirishga ixtisoslashuv loyihaning ahamiyatini yanada oshiradi. Sifatli urug‘lik qishloq xo‘jaligida hosildorlikni oshirishning asosiy omillaridan biri bo‘lib, uni mahalliy sharoitda yetishtirish ichki ehtiyojni ta’minlash va urug‘lik ta’minotidagi imkoniyatlarni kengaytirishga xizmat qilishi mumkin.
Nishon tumanidagi mazkur loyiha qishloq xo‘jaligida yangi yerlarni o‘zlashtirish, zamonaviy sug‘orish texnologiyalarini joriy etish va sanoat usulida mahsulot yetishtirishni birlashtirayotgani bilan ahamiyatli. 2 ming 500 gektar yerning o‘zlashtirilishi, 400 gektarda superelita urug‘lik kartoshka ekilishi va zarur infratuzilmaning barpo etilishi belgilangan maqsadlar sari tashlangan muhim qadamdir.
O‘lmas Barotov, Jamshid Norqobilov (surat),
O‘zA muxbirlari
