Тадбиркорларга 97 миллиард сўм ҚҚС қайтарилди
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш давлат иқтисодий сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди.
Солиқ маъмурчилигини такомиллаштириш, бизнес учун қулай шарт-шароитлар яратиш ва хусусий секторнинг иқтисодиётдаги улушини ошириш мақсадида қатор рағбатлантирувчи механизмлар жорий этилди. Шулардан бири — бюджетга тўланган қўшилган қиймат солиғининг (ҚҚС) бир қисмини тадбиркорларга қайтариш тизими.
Солиқ қўмитасининг маълум қилишича, 2026 йил 6 июль ҳолатига кўра, мазкур механизм орқали тадбиркорлик субъектларига жами 97 миллиард сўм ҚҚС қайтарилди. Бу маблағ корхоналарнинг айланма капиталини тўлдириш, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш ҳажмини кенгайтириш, янги инвестицияларни амалга ошириш ҳамда молиявий барқарорликни таъминлашга хизмат қилмоқда. Қайтарилган маблағларнинг тармоқлар кесимидаги тақсимоти иқтисодиётда қайси соҳалар фаол ривожланаётганини яққол намоён этади.
Энг катта улуш — 63,8 миллиард сўм ёки умумий қайтарилган маблағнинг қарийб 66 фоизи умумий овқатланиш корхоналари ҳиссасига тўғри келди. Бу мазкур соҳада нақд пулсиз ҳисоб-китоблар, электрон ҳисобварақ-фактуралар ва солиқ интизомининг юқори даражада шаклланаётганидан далолат беради. Шу билан бирга, ресторан, кафе ва бошқа умумий овқатланиш хизматларига бўлган талабнинг ошиб бораётгани ҳам ушбу кўрсаткичларда ўз аксини топган.
Иккинчи ўринда заргарлик соҳаси турибди. 323 та корхонага 26,2 миллиард сўм ҚҚС қайтарилгани тармоқда расмий фаолият юритишга қизиқиш ортиб бораётганини кўрсатади. Бу эса ноқонуний айланмани қисқартириш, қимматбаҳо металлар бозорида шаффофликни таъминлаш ва экспорт салоҳиятини ошириш учун муҳим омил ҳисобланади.
Туризм соҳасида эса 23 та туроператор ва 145 та меҳмонхонага жами 5,8 миллиард сўм қайтарилди. Бу маблағлар хизматлар сифатини ошириш, туристик инфратузилмани ривожлантириш ва янги лойиҳаларни амалга оширишда муҳим молиявий манба бўлиб хизмат қилади.
Чорвачилик ва паррандачилик хўжаликларига қайтарилган 1,1 миллиард сўм маблағ миқдор жиҳатидан катта бўлмаса-да, аграр соҳада ишлаб чиқариш харажатларини қисқартириш ва озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш нуқтаи назаридан аҳамиятли.
ҚҚСни қайтариш механизми давлат бюджети учун харажат эмас, балки иқтисодиётга киритилаётган инвестиция сифатида баҳоланади. Чунки тадбиркор ихтиёрида қолган маблағлар яна ишлаб чиқаришга, хизматлар ҳажмини ошириш, янги иш ўринлари яратиш ва солиқ тушумларини кўпайтиришга хизмат қилади.
Шу нуқтаи назардан, ҚҚСни ўз вақтида қайтариш тадбиркорларнинг айланма маблағларини оширади, бизнеснинг ликвидлигини мустаҳкамлайди. Инвестиция фаоллигини рағбатлантиради, яширин иқтисодиёт улушини камайтиради. Рақобат муҳитини кучайтиради. Натижада давлат ҳам, тадбиркор ҳам манфаат кўради.
Шаҳноза Маматуропова,
ЎзА
