Инсон табиати қулайликка интилиб яшашга мойил. Шунинг учун ҳам оламшумул кашфиётлар, ақлбовар қилмас даражадаги тиббий экспериментлар дунё юзини кўрган. Аммо буларнинг ҳаммаси инсоният учун етарли бўлмаган.

Ибтидоий даврларда кишилар ўзларини турли табиий жараёнлар, бошқа жонзотлардан ҳимоялаш чораларини кўрган бўлса, бугунги кунга келиб яшаш тарзини янада қулайлаштирадиган техникалар-у, ҳатто инсон ақли бажариши лозим бўлган вазифаларни уддалай оладиган сунъий интеллект ҳам яратилди.

Билдираётган фикримиз орқали асло тараққиётга қарши чиқмоқчи эмасмиз, аксинча унинг замирида инсон омили турганини таъкидламоқчимиз.

Ажабланарлиси шундаки, ҳаётимиз қанча енгиллашиб бораётган бўлса, талабларимиз ҳам шунча ортиб бормоқда. Яшашдан қониқиш ҳисси аксар одамга бегона. Ҳар нафасда шукроналик келтириб яшаган аждодларимизга шу каромат билан муносиб бўлмоқ мумкинми, деган савол баъзан кишини ўйга чўмишга мажбур этади.

Шукроналик борасида сўз очар эканмиз, бунинг моҳиятини янада чуқур англаш мақсадида ҳаётий бир воқеага эътибор қаратайлик.

Италияда 93 ёшли отахон оғир хасталикдан соғайибди. Шифокорлар унга нафас олиш аппаратидан фойдалангани, ҳеч бўлмаса бир кунлик хизмат ҳақини тўлаши кераклигини айтибди. Шунда қария йиғлаб юборибди.

Шифокор унинг моддий аҳволидан хавотирланиб, тинчлантиришга уринибди. Лекин отахоннинг жавоби ҳаммани ҳайратда қолдириб, мушоҳадага чорлади:

— Мен тўлашим керак бўлган пул учун йиғламаяпман. Бу суммани тўлашга имконим бор. Мени йиғлатган нарса бошқа... Мен 93 йилдан бери бепул нафас оляпман, Парвардигор менга текин ҳаво берди, лекин бирор марта бунинг учун ҳақ сўрамади. Сизлар эса бир кунлик сунъий нафас учун пул сўраяпсиз. Тасаввур қиляпсизми, шунча йил учун Яратгандан қанчалик қарздорман? Мен эса бу неъмат учун лозим даражада шукрона ҳам келтирмаган эканман...

Кўриб турганингиздек, ҳаётнинг моҳиятини англаш учун аввало ҳар нарсага шукр қилишга одатланмоғимиз шарт. Масалан, бугунги таҳликали замонда юртимиз тинчлиги, фаровонлиги учун шукрона айтишимиз лозим. Муқаддас Қуръони каримда: “Шукр қилсангиз, бундан-да зиёда қилурман”, деб марҳамат қилинади. Уламоларимиз бунинг мазмунини шарҳлаб, қуйидагиларни баён этадилар:

“Киши бирор бир муваффақиятга эришар экан, ундан ҳаволаниб кетмасин, аксинча шукроналик келтирсин. Мабодо бирор бир синовга дуч келса, унда ҳам тушкунликка тушмасин. Яна шукроналик келтирсин. Чунки бундан ҳам ёмон бўлиши мумкин эди. Агар шукр қилса, муваффақиятлари бардавом, кўнгли равшан бўлади. Ношукрлик эса кишини тубсизликка, умидсизликка ва оқибатда муаммолар гирдобида қолиб кетишига сабаб бўлади”.

Хулоса қилиб айтганда, шукроналик туйғуси инсон ҳаётини гўзаллаштиради. Шунинг учун ҳам у улуғ неъмат сифатида эътироф этилади. Негаки, ношукрлик инсонни исёнга ундайди. Исён эса кишининг маънавий таназзулга юз тутишига сабаб бўлади. Шундай экан, умримизни шукроналик билан безайлик. Зеро, таъкидланганидек, шукроналик энг улуғ неъмат.

Шербек Исломов

ЎзА