Ҳосил тақдири ерга қадалган уруғдан бошланади
Жиззахнинг кенг далаларида бир мавсум хирмони йиғиштириб олингани билан деҳқоннинг ташвиши тугамайди. Аксинча, келгуси йил ҳосилининг пойдевори шу кунларда қўйилади. Пахтакор туманида эса 2027 йил ҳосили учун мўлжалланган уруғлик бошоқли буғдойни тайёрлаш ишлари ана шу масъулиятли жараённинг муҳим бўғинига айланган.
Бу борада Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясининг Пахтакор туман бўлими томонидан уруғлик дон тайёрлаш жараёни белгиланган стандарт талаблари асосида назоратга олинган. Зеро, Инспекциянинг ваколатлари қаторига бошоқли дон экинлари уруғлари сифатини давлат назоратидан ўтказиш ҳам киради.
Экилишдан аввал доннинг ўзи ҳам жиддий “синов”лардан ўтади. Айни пайтда мавжуд уруғлик донни қайта ишлаш, тозалаш, саралаш ва қадоқлаш цехларидаги ишлар изчил ўрганилмоқда. Тайёрланаётган уруғликнинг сифати, белгиланган талабларга мувофиқлиги, уни сақлаш ва экишга тайёрлаш жараёнларига ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Чунки уруғликдаги ҳар бир майда камчилик кейинчалик далада катта муаммога айланиши мумкин. Аксинча, сараланган, сифат кўрсаткичлари талабга жавоб берадиган уруғ ерга тушганида деҳқон меҳнати учун мустаҳкам замин яратади.
Жараённинг ўзига хос ва масъулиятли босқичларидан бири — уруғлик донни вернализация қилиш (совуқда сақлаш). Вазирлар Маҳкамасининг келгуси йил ҳосили учун уруғлик дон тайёрлаш тўғрисидаги қарори талабларидан келиб чиқиб, бу мақсадда уруғлик донларни совиткичли омборларга жойлаштириш ишлари ҳам назорат қилинмоқда.
Расмий материалларда ҳам яровизация қилинган уруғлик буғдойни белгиланган шароитда совиткичли омборхоналарда сақлаш амалиёти қўлланилаётгани қайд этилган. Хусусан, 2026 йил ҳосили учун 200 минг тонна уруғлик буғдойни яровизациялаш (паст ҳароратда сақлаш) ва мавжуд совиткичли омборхоналарда сақлаш чоралари белгиланган.
Бу жараённинг моҳияти шундаки, уруғликни экишга тайёрлаш фақат уни саралаб, қопларга жойлаш билан чекланмайди. Уруғнинг кейинги агротехник жараёнларга мос ҳолатга келтирилиши ҳам муҳим. Шу боис уни тайёрлашнинг ҳар бир босқичи — қайта ишлаш, тозалаш, саралаш, яровизация қилиш ва сақлаш — яхлит тизим сифатида қаралмоқда.
Пахтакорлик ғаллакорларнинг бу борадаги масъулиятини ҳудуднинг дончилик салоҳияти ҳам кўрсатиб турибди. 2025 йилда Жиззах вилояти миришкорлари 243 минг 800 тонна ғалла етиштириб, белгиланган маррани забт этган. Вилоятнинг бу хирмонини бунёд этишда Пахтакор, Дўстлик ва Арнасой туманлари, шунингдек, Янгиобод, Бахмал ва Зомин туманларининг ҳиссаси катта бўлган.
Бу рақам кечаги натижа бўлса, бугунги вазифа ундан кам эмас. 2026 йилда Пахтакор туманида 11 минг 700 гектар майдонга ғалла экилиб, 46 минг 800 тонна ҳосил қабул қилиш режалаштирилган. Мавсумни уюшқоқлик билан ўтказиш учун 22 та ўрим отряди тузилиб, уларга 38 та замонавий комбайн бириктирилган, дон ташиш ишларига эса 215 та транспорт воситасини жалб этиш белгиланган.
Демак, бугун 2027 йил ҳосили учун уруғлик тайёрланаётгани тасодиф эмас. Деҳқончиликда бир йилнинг якуни иккинчи йилнинг бошланиши билан туташиб кетади: бугунги хирмон эртанги уруғликка, эртанги уруғлик эса яна бир йилдан кейинги хирмонга хизмат қилади.
Пахтакорда уруғлик донни қайта ишлаш ва саралашдан тортиб, уни яровизация қилиш, совиткичли омборларга жойлаштириш ва сифатини назорат қилишгача бўлган жараёнларнинг изчил кузатиб борилаётгани ҳам шундан далолат. Бу ерда гап оддий дон ҳақида эмас — келгуси мавсумда далага сочиладиган умид, меҳнат ва ризқнинг илк зарралари ҳақида кетмоқда.
Зеро, хирмон далада бир кунда пайдо бўлмайди. У аввал танланган уруғда, кейин унга яратилган шароитда, сўнг деҳқоннинг машаққатли меҳнатида шаклланади.
Абдужалол Қаюмов, ЎзА мухбири
