Чорвачиликда санитария-гигиена ойлиги эълон қилинди
Жорий йил 18 апрелдан – 18 майгача “Чорвачиликда санитарияэпидемия-гигиена” ойлигини эълон қилиш ва эпизотик тадбирларни амалга ошириш бўйича Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Ўзбекистон Фермерлар кенгашининг
МУРОЖААТИ
Бугунги кунда дунёда экологик мувозанат ва иқлим ўзгариши натижасида чорва ҳайвонларининг турли янги типдаги касалликлари юзага келмоқда. Хусусан, хорижий давлатларда чорва молларининг Оқсил (яшур) касаллиги тарқалиш хавфи кенгаймоқда.
Жаҳон ҳайвонлар соғлиги ташкилоти маълумотига кўра 2025-2026 йилларда 48 та давлатда, жумладан Осиё қитъасидаги 22 та, Европа қитъасидаги 3 та, Африка қитъасидаги 23 та давлатда ҳайвонларнинг оқсил касаллигининг янги “SAT” типи тарқалиши қайд этилган.
Оқсил касаллигининг А, О, Азия-1 типларига қарши қўлланилаётган вакциналар SAT-1 ва SAT-2 типларидан ҳимоя қилмайди.
Касалликни вакцина қўлланилмаган ҳайвонларга юқиш эҳтимоли юқори бўлиб, ҳайвонларни маҳсулдорлиги ва насл бериш қобилияти пасаяди.
Касаллик тарқалишини олдини олишда чорва ҳайвонларини режа асосида ўз вақтида эмлаш, ветеринария-санитария тадбирларини бажаришда ветеринария ходимлари, фермер ва деҳқон хўжаликлари раҳбарлари, маҳалла фуқаролар йиғинлари, чорва моллари эгалари масъулиятли бўлишлари ва фаол қатнашиши лозим.
Касаллик тарқалишини олдини олиш учун:
хўжалик ёки фермага кириш жойларига ҳайвонлар ва транспорт воситалари ўтиши учун дезобарьерлар, ишчи ходимлар учун дезинфекция воситалари, шимдирилган дезоматлар ташкил қилиниб, уларни концентрацияси ветеринар томонидан доимий равишда назорат қилиш ва ҳудудга бегона шахслар ҳамда транспорт воситаларининг киришига йўл қўймаслик;
хўжалик ёки фермаларда ҳайвонларни сақлашда зоогигиеник кўрсаткичлар (намлик, ҳарорат, ҳаво айланиши, табиий ва сунъий ёруғликни тушиши, аммиак-ис гази ва бошқа газларнинг миқдори) меъёрда бўлишига амал қилиш;
сифатли озуқа ва сув билан таъминлаш, гўнгларни ўз вақтида чиқариб ташлаш, ишчи ходимлар махсус кийим кечаклар, асбобанжомлар билан ўз вақтида таъминлаш;
дайди ҳайвонларни, мушук, ит, қушларни ферма биноси ва қўйхоналарга яқинлаштирмаслик, сичқон ва каламушларга қарши дератизация тадбирларини ўз вақтида ўтказиш зарур.
Касалликка шубҳа қилсангиз Ветеринар етиб келгунга қадар касал ҳайвонни алоҳида сақланг ва касаллик тарқалиб кетишига йўл қўйманг. Ҳайвон қаровчиларига молхона ёки турган ҳовлиларидан ташқарига чиқишларига изн берманг.
Чорва ҳайвонлари оқсил касаллиги аломатлари аниқланса (юқори ҳарорат, оғиз бўшлигида яраларнинг пайдо бўлши, туёқлардаги ўзгаришлар, ҳамда елин сўрғичларида яраларнинг пайдо бўлиши):
биринчи навбатда албатта ветеринария врачига хабар беринг, у билан маслаҳатлашмасдан, дори ёки дезинфекцияловчи воситалардан фойдаланманг;
Ветеринария бўлими ҳолатни ўрганиб чиқиб, агар касаллик тасдиқланса, карантин чора-тадбирларини ишлаб чиқиб, карантин эълон қилади;
касалланган ва касалликка шубҳа қилинган ҳайвонларни махсус изоляторларга ажратинг ҳамда касалланган ҳайвонлар турган молхонада оёқ остига тушган ўтлар ва гўнгларни ёқиб юборинг;
биноларни тозалаш ва дезинфекцияловчи восита билан ювинг, касаллик чиққан ҳудуд ҳайвонларидан олинган сутларни қайнатмасдан ичманг ва бошқаларга берманг;
ҳайвон маҳсулотлари (сут, гўшт, тери, шох, тирноқ)ни шу ҳудуддан ташқарига чиқарилишига йўл қўйманг, сут йиғиш ва қайта ишлаш идишларини ювинг ва дезинфекция қилинг;
Касалланган чорва ҳайвонларида:
оғиз ва елин яралари учун бикарбонат (чой содаси), калий перманганат (марганцовка), калий хлорат;
оёқ яралари учун натрий гидроксид, натрий гипохлорид, калий гипохлорид аралашмаси, калий гидроксид эритмалари билан ювиб, тозалаш лозим.
Яхшилаб тозалангандан сўнг органик кислоталар, формалин (1 л сувга 20 см3), креолин эритмалари билан қайтадан ювишни унутманг.
Оқсил касаллигига қарши чорва моллари бир йилда икки марта эмланади, хусусан, режали равишда қорамоллар ҳар йили баҳор ва кузда бир мартадан ва қўйлар эса йилда бир марта эмланади.
Эпидемияга қарши мажбурий эмлаш касалликнинг тарқалишини тўхтатиш мақсадида белгиланган ҳудудларда туман ветеринария бўлими томонидан 2,5-3,0 ойликдан катта бўлган барча касалликка мойил ҳайвонларда амалга оширилиши лозим.
Зарарсиз эмлашдан 15-21 кун ўтгач организмда шу касалликка қарши иммунитет ҳосил бўлади. Оқсил касаллигига қарши эмлаш тадбирлари ветеринария врачи ва фельдшерлар томонидан ўтказилади.
Чорва ҳайвонларида ҳар хил юқумли ва юқумсиз ҳамда паразитар касалликларининг аломатлари аниқланган ҳолларда Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг ишонч рақамларига (71-202-12-00, ички 210, 218, 323) боғланиб, мутахассисларни огоҳлантиришингиз сўралади.
Ҳурматли чорвадор фермерлар, чорва молларини саломатлигини сақлашда биринчи навбатда тозаликка, ветеринария-санитария қоидаларига амал қилиш муҳимдир.
Тозалик — бу фақат тартиб эмас, балки юқори маҳсулдорлик, соғлом чорва ва барқарор даромад гаровидир. Ҳар бир фермер ва чорвадор бу масалага жиддий қараса, соҳада катта натижаларга эришиши муқаррар.
Юқумли касалликларга қарши курашиш ва профилактикасини ташкил этиш бўйича республикамизнинг етакчи олим ва мутахассислари томонидан алоҳида тавсия ишлаб чиқилди.
Сизлардан мазкур тавсияга қатъий риоя қилган ҳолда ишларни ташкил этишингизни сўраймиз!
