Меҳнат — имконият эшиги

Инсон учун энг оғир тўсиқ баъзан жисмоний чеклов эмас, балки унга имконият берилмаслигидир. Имконият бор жойда эса инсон ўзини намоён этади, меҳнати билан қадр топади, оиласига наф келтиради. Бухоро вилояти Олот туманидаги “Эски Олот” маҳалласида йўлга қўйилган ишлар ана шу ҳақиқатнинг ҳаётий исботидир.

Тумандаги “Эски Олот” маҳалласида бугун 3 800 нафар аҳоли истиқомат қилади. Уларнинг 141 нафари ногиронлиги бўлган шахслар ҳисобланади. Маҳаллада ана шу инсонларнинг муаммоларини ўз вақтида аниқлаш, уларни эътибордан четда қолдирмаслик, эҳтиёжларини ўрганиш ва зарур ижтимоий хизматлар билан таъминлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Маҳалла ижтимоий ходими Зубайда Шукурова томонидан олиб борилаётган манзилли ишлар замирида оддий, аммо жуда муҳим мақсад мужассам: ҳар бир инсоннинг дардини эшитиш, унинг имкониятини кўриш ва ҳаётда ўз ўрнини топишига кўмаклашиш.

Маҳаллада фаолият юритаётган тикув цехида айни пайтда 10 нафардан ортиқ ногиронлиги бўлган хотин-қизлар меҳнат қилмоқда. Бу рақамни шунчаки статистика сифатида қабул қилиб бўлмайди. Зеро, ҳар бир рақам ортида бир инсоннинг тақдири, бир оиланинг орзуси, бир аёлнинг ўз кучига бўлган ишончи бор.

Тикув цехида улар учун муносиб меҳнат шароитлари яратилган. Бу эса ногиронлиги бўлган хотин-қизларнинг нафақат бандлигини таъминламоқда, балки ўз қобилиятини намоён этиши, жамоага қўшилиши ва оилавий даромадини ошириши учун ҳам кенг имконият яратмоқда.

Эътиборли жиҳати, корхонада ногиронлиги бўлган ходимларни қўллаб-қувватлаш фақат иш билан таъминлаш билангина чекланиб қолмаган. “Инсон” ижтимоий хизматлар маркази томонидан ходимларга психологик кўмак кўрсатиш мақсадида корхонага субсидия ажратилган. Бу эса ижтимоий ҳимоянинг замонавий мазмунини яққол кўрсатади. Яъни инсонга фақат моддий ёрдам бериш эмас, балки унинг руҳий ҳолати, жамоага мослашиши, ўз кучига ишониши ва мустақил ҳаёт кечириши учун зарур шароитларни ҳам яратиш муҳим.

Улар орасида Барчиной Айтўғдиёева ҳам бор. Эшитиш ва гапиришидаги муаммолар туфайли у узоқ йиллар давомида доимий меҳнат фаолияти билан шуғуллана олмаган. Ҳаётда ўз ўрнини топиш, ўз меҳнати билан оиласига наф келтириш имконияти эса унинг учун осон кечмаган. Бугун эса вазият бутунлай бошқача. Барчиной тикув цехида меҳнат қилмоқда. Унинг қўлида ҳунар, кўнглида ишонч, оиласига эса ўз меҳнати орқали кириб келаётган даромад бор.

Энг муҳими, у энди ўзини жамиятдан четда ҳис қилмайди. Барчиной учун меҳнат — шунчаки иш жойи эмас. У ўз қадрини ҳис қилиш, ўз имкониятларини намоён этиш, одамлар орасида бўлиш ва эртанги кунга ишонч билан қараш имкониятидир.

Баъзан бир инсонга берилган иш жойи унинг бутун ҳаётига ўзгариш олиб келиши мумкин. Чунки меҳнат инсонга нафақат даромад, балки қадр-қиммат, ишонч ва мустақиллик ҳиссини ҳам беради.

Цехда йўлга қўйилган психологик хизмат ҳам алоҳида аҳамиятга эга. Янги иш муҳитига мослашиш, жамоа билан мулоқот қилиш, иш жараёнида юзага келадиган қийинчиликларни енгиб ўтиш — ҳар қандай инсон учун муҳим жараён. Ногиронлиги бўлган шахслар учун эса бундай қўллаб-қувватлаш янада катта аҳамият касб этади. Шу маънода психологик хизмат ходимларнинг ўз қобилиятига ишончини мустаҳкамлаш, жамоада ўзини эркин ҳис қилиши ва меҳнат жараёнида фаол иштирок этишига кўмак бермоқда. Бу — ижтимоий ҳимояда “ёрдам бериш”дан “имконият яратиш”га ўтилаётганининг амалий кўринишидир.

Бугун мамлакатимизда инсон қадрини юксалтириш, ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш, улар учун муносиб ҳаёт ва меҳнат шароитларини яратиш давлат сиёсатида устувор йўналишлардан бирига айланган.

Давлат раҳбари ташаббуси билан ижтимоий ҳимоя тизимида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг моҳияти ҳам шунда — инсонни фақат ёрдам олувчи сифатида эмас, балки ўз салоҳияти, қобилияти ва меҳнатига эга фаол шахс сифатида қўллаб-қувватлаш.

“Эски Олот” маҳалласидаги тажриба ана шу сиёсатнинг қуйи бўғиндаги амалий ифодасидир. Бу ерда инсоннинг имконияти чекланиш эмас, балки унга яратилиши лозим бўлган шароит нуқтаи назаридан баҳоланмоқда.

“Эски Олот”даги тикув цехи фаолияти бир ҳақиқатни яна бир бор намоён этмоқда: инсонга имконият берилса, у ўз ҳаётини ўз қўли билан ўзгартира олади.

Бугун бу ерда меҳнат қилаётган хотин-қизлар нафақат ишлашмоқда, балки ўз оилаларига даромад олиб келишмоқда, янги кўникмаларни эгаллашиб, ўзларининг жамият учун керакли инсон эканлигини амалда исботлашмоқда..

Зариф Комилов, ЎзА мухбири