Ichki ishlar organlari ta’lim muassasalarida ta’lim sifati: 10 yillik islohotlar va natijalar

Zamonaviy huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimidan nafaqat qonunchilikni puxta bilish, balki tahliliy fikrlash, raqamli savodxonlik, axloqiy qaror qabul qilish, stress sharoitida to‘g‘ri harakatlanish va dalillarga asoslangan professional qaror qabul qilish ko‘nikmalari ham talab etilmoqda.

Raqamli jinoyatchilikning kengayishi, kriminogen vaziyatning tez o‘zgarishi, fuqarolar bilan muloqotning yangi standartlari, inson huquqlarini ta’minlash, sun’iy intellekt va katta ma’lumotlardan foydalanish kabi omillar ichki ishlar organlari xodimlarini tayyorlash tizimiga ham yangi talablarni qo‘ymoqda.

Shu nuqtai nazardan, ta’lim sifati faqat o‘quv rejasining bajarilishi yoki imtihon natijalari bilan emas, balki bitiruvchining xizmat vazifalarini qonuniy, samarali va fuqarolar manfaatlariga mos ravishda bajara olish qobiliyati bilan baholanishi muhim.

Yangi yondashuvlarga huquqiy asos yaratildi

2017-yil 16-avgustda qabul qilingan PQ–3216-son qaror ichki ishlar organlari xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimida sifat jihatidan yangi yondashuvlarni belgilab berdi.

Hujjatda professor-o‘qituvchilar tarkibini malakali ilmiy-pedagogik kadrlar bilan to‘ldirish, katta amaliy tajribaga ega mutaxassislarni darslarga jalb qilish, zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish, masofaviy ta’limni rivojlantirish kabi muhim vazifalar belgilandi.

Bu jarayon keyingi yillarda ichki ishlar organlari ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini ta’minlashning yangi mexanizmlarini shakllantirishga zamin yaratdi.

Mutaxassislar fikricha, 2016–2026-yillardagi o‘zgarishlarni ta’lim muassasalari soni yoki qabul tartibidagi o‘zgarishlar bilangina emas, balki ta’lim sifatini ta’minlash vositalarining takomillashuvi bilan baholash maqsadga muvofiq.

Bunda sifatning kirish, jarayon, resurs, natija hamda bitiruvchining keyingi xizmat faoliyati bilan bog‘liq beshta asosiy o‘lchovi muhim ahamiyat kasb etadi.

Ta’lim sifatini boshqarishda yangi mexanizmlar

Ichki ishlar organlari ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirishning muhim yo‘nalishlaridan biri o‘quv jarayonini muntazam metodik va institutsional nazorat qilishdan iborat.

Bunda sifat faqat yakuniy imtihon natijasi emas, balki butun o‘quv jarayonini qamrab oluvchi boshqaruv jarayoni sifatida qaralmoqda.

Yana bir muhim yo‘nalish — kasbiy kompetensiyaga asoslangan baholash tizimini rivojlantirish. Unda kursantning bilimi bilan bir qatorda xizmat madaniyati, intizomi va kasbiy xulq-atvori ham inobatga olinadi.

Shu bilan birga, professor-o‘qituvchilarga qo‘yiladigan sifat talablarini kuchaytirish, amaliy tajribaga ega xodimlarni ta’lim jarayoniga keng jalb etish va ularning pedagogik hamda ilmiy-tadqiqot ko‘nikmalarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.

Ta’lim sifatini ta’minlashda uzluksizlik ham muhim. Bu jarayon nomzodning kasbiy yo‘nalishini shakllantirishdan boshlanib, uning oliy ta’limdagi tayyorgarligi va keyingi xizmat faoliyatigacha davom etishi lozim.

Dual ta’lim — nazariya va amaliyot uyg‘unligi

2025-yildan IIV Akademiyasida dual ta’lim tizimining joriy etilishi ta’lim sifatini oshirishda muhim qadamlardan biri bo‘ldi.

Mazkur tizim orqali kursantlarning nazariy bilimlarini amaliyot bilan uyg‘unlashtirish maqsadida tuman ichki ishlar organlarida amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazish yo‘lga qo‘yildi. Keyingi bosqichlarda har bir kursantga tajribali murabbiy biriktirilib, ularga xodim yordamchisi sifatida kasbiy vazifalarni o‘rganish imkoniyati yaratildi.

Dual ta’limning ahamiyati shundaki, kursant auditoriyada olgan bilimini amaliyotda sinab ko‘radi. Amaliyot jarayonida aniqlangan bilim va ko‘nikma bo‘shliqlari esa o‘quv dasturlarini takomillashtirish uchun muhim teskari aloqa vazifasini bajaradi.

Shuningdek, murabbiylik instituti orqali kursantlarda kasbiy ijtimoiylashuv, xizmat madaniyati va fuqarolar bilan muloqot qilish ko‘nikmalari shakllantiriladi.

Raqamlashtirish — ta’lim sifatini oshirishning muhim omili

So‘nggi yillarda ta’lim sifatini oshirishda raqamli transformatsiyaga alohida e’tibor qaratilmoqda.

IIV Akademiyasida “Smart-Akademiya” integrallashgan axborot-ta’lim platformasini shakllantirish, o‘quv jarayoniga axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt elementlarini joriy etish, kiberjinoyatlarga qarshi kurashish sohasida kadrlar tayyorlash hamda kiberxavfsizlik laboratoriyasini rivojlantirish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.

Raqamli ta’lim platformalaridan foydalanish davomat, o‘zlashtirish, topshiriqlar, simulyatsion mashg‘ulotlar natijalari va o‘quv dasturlarining bajarilishini yagona axborot muhitida tahlil qilish imkonini beradi.

2026-yilgi magistratura qabulida nomzodlar hujjatlarini elektron tartibda topshirishi, maxsus kasbiy tanlov doirasida yozma ish va kompetensiyalar diagnostikasi o‘tkazilishi belgilangan.

Shuningdek, 2025-yil 7-iyuldagi rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, “Abituriyent – 2025” jarayonida IIV Akademiyasiga 3 mingga yaqin nomzod hujjat topshirgan.

2025/2026 o‘quv yili uchun bakalavriatda sakkizta yo‘nalish bo‘yicha qabul tashkil etilgan bo‘lib, ular orasida raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyati yo‘nalishi ham mavjud.

Imtihon jarayonlarining onlayn videotasvirga olinishi va natijalarni rasmiy sayt orqali kuzatish imkoniyatining yaratilishi qabul jarayonida shaffoflikni ta’minlashga xizmat qilmoqda.

O‘n yillik islohotlar: asosiy natijalar

2016–2026-yillarda ichki ishlar organlari ta’lim tizimida amalga oshirilgan islohotlar natijasida ta’lim sifatini ta’minlashga qaratilgan o‘zaro bog‘liq mexanizmlar shakllanmoqda.

Jumladan, qabul va saralash jarayonlarida kasbiy xususiyatlarga e’tibor kuchaydi, o‘quv jarayonini metodik nazorat qilish mexanizmlari rivojlandi, dual ta’lim nazariya va amaliyot o‘rtasidagi uzilishni kamaytirish vositasiga aylandi.

Raqamli platformalar va elektron qabul tizimlari ta’lim sifatini ma’lumotlar asosida boshqarish uchun yangi imkoniyatlarni yaratmoqda. Xalqaro seminarlar, xorijiy ta’lim muassasalari bilan hamkorlik va zamonaviy ilmiy yondashuvlar esa ta’lim mazmunini yanada boyitmoqda.

Shu bilan birga, ta’lim sifatining eng muhim ko‘rsatkichi — bitiruvchining xizmatdagi natijasini baholash tizimini yanada takomillashtirish zarur.

Bitiruvchining protsessual qarorlari sifati, fuqarolar murojaatlari bilan ishlash madaniyati, huquqbuzarliklarni barvaqt aniqlash qobiliyati, raqamli dalillar bilan ishlash ko‘nikmasi, xizmat intizomi va aholi bilan muloqot natijalarini ma’lum davr davomida kuzatib borish ta’lim dasturlarining haqiqiy samaradorligini baholash imkonini beradi.

Ta’lim sifatini yanada oshirish bo‘yicha takliflar

Mutaxassislar tomonidan ichki ishlar organlari ta’lim muassasalari uchun yagona “Ta’lim sifati indeksi”ni ishlab chiqish taklif etilmoqda.

Mazkur indeks qabuldagi raqobat, o‘quv natijalari, kompetensiyalar o‘sishi, amaliy mashg‘ulotlar natijalari, raqamli savodxonlik, bitiruvchining dastlabki xizmat yilidagi samaradorligi, ish beruvchi va fuqarolar bilan muloqot sifati kabi ko‘rsatkichlarni qamrab olishi mumkin.

Shuningdek, “360 darajali ta’lim sifati monitoringi”ni joriy etish orqali kursantning o‘z bahosi, o‘qituvchi va amaliyotchi murabbiy bahosi, kafedra monitoringi hamda bitiruvchining xizmat rahbari bahosini yagona tizimga birlashtirish taklif etilmoqda.

Dual ta’lim jarayonida aniqlangan bilim va ko‘nikma bo‘shliqlarini muntazam tahlil qilib, ular asosida o‘quv dasturlariga o‘zgartishlar kiritish, tashqi sifat auditini yo‘lga qo‘yish hamda raqamli platformalar asosida “kompetensiyalar paneli”ni shakllantirish ham ta’lim sifatini oshirishga xizmat qilishi mumkin.

Bunda kursantlarning huquqiy tahlil, kommunikatsiya, jismoniy va taktik tayyorgarlik, raqamli ko‘nikma, etik qaror qabul qilish, stressga chidamlilik va tahliliy fikrlash kabi kompetensiyalari dinamikada baholanadi.

Xulosa

Umuman, ichki ishlar organlari ta’lim tizimidagi islohotlarning keyingi bosqichida asosiy vazifa mavjud mexanizmlarni yagona, natijaga yo‘naltirilgan sifat tizimiga birlashtirishdan iborat.

Bu jarayon “saralash — o‘qitish — amaliy sinov — raqamli monitoring — bitiruv — xizmat natijasi — o‘quv dasturini yangilash” tamoyili asosida uzluksiz ishlashi zarur.

Ana shunda ta’lim sifati oddiy statistik ko‘rsatkich emas, balki ichki ishlar organlari faoliyati samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi muhim boshqaruv omiliga aylanadi.

Kondrateva Natalya Valerevna,

O‘zbekiston Respublikasi IIV

Akademiyasi O‘quv-uslubiy boshqarma

boshlig‘i, podpolkovnik