Ноқонуний қурилаётган уй можароси (+видео)
Кейинги пайтларда қулаб тушаётган ёки ноқонуний қурилган турар жойлар ҳақидаги хабарларни кўп эшитаяпмиз.
Шу боис, Тошкент шаҳар қурилиш бошқармаси пойтахтимизда хусусий инвесторлар ҳисобидан қурилаётган кўп қаватли турар жой биноларининг ҳолатини ўрганиб чиқди. Шунда кўп қаватли турар жой бинолари тасдиқланмаган ва экспертиза органларининг ижобий хулосаси олинмаган лойиҳа ҳужжатларисиз, қурилиш-монтаж ишларини бошлаш юзасидан ваколатли органни хабардор қилмаган ҳолда, қурилиш ишлари амалга оширилаётган бинолар аниқланди.
Ана шундай ноқонуний ўзлаштирилган, хонадон қуриш мумкин бўлмаган ҳудудда уй қуриб беришни ваъда қилиб аҳолидан маблағ йиғилган иншоотлардан бири Сергели туманидаги Меҳригиё кўчасида жойлашган. Бу ерда мавжуд бўлган ва қурилиши тугалланмаган ер тўла биносини реконструкция қилиш учун “Best Line Realtor” корхонаси 2018 йилда кадастр рўйхатидан ўтган. Кейинчалик ундан “Маҳмуд дизайн қурилиш” корхонаси олиб қурилиш бошлаган ва одамларга сотган.
– Биз ўтган йилнинг февраль ойида ушбу бинонинг қурилишини тўхтатиш ҳақида огоҳлантирган эдик, – дейди Тошкент шаҳар Сергели тумани қурилиш бўлими бошлиғи Ойбек Дониев.
– Эътибор қилишмади, яна иккита қаватни қуришди. Ҳар бир қурилиш ташкилоти шаҳарсозлик талабларига асосан ўрнатилган тартибда экспертиза ҳужжатларини олгандан кейин назорат асосида қурилиш ишларини амалга ошириш керак. Бу уйнинг эса ҳеч қандай ҳужжатлари йўқ, давлат рўйхатидан ўтказилмаган. Биз прокуратура орқали суд органларига мурожаат қилишга мажбур бўлдик. Суд 2020 йил 22 июнда ҳал қилув қарори чиқарди. Унга кўра, бинони бузиш керак.
Қайд этиш керакки, қурилиши тугалланмаган ва ҳозир 8 қавати кўтарилган ушбу бино ёнида 9 қаватли уй мавжуд. Шунингдек, ҳовлида олти йил аввал қурилган бир нечта тўрт қаватли “Камолот” уйлари ҳам жойлашган. Шаҳарсозлик норма ва қоидаларига кўра, 4 ва 8 қаватли уйларнинг ораси 30 метрдан кам бўлмаслиги керак. Бу манзилда эса уларнинг ораси 10 метр. Бу каби бир қатор камчиликлар туфайли қурилишни тўхтатиш ва бузиш таклиф қилинмоқда.
–Бино кўтарилгани сайин, бизга ёруғлик тушмай қолди, –дейди “Камолот” уйларидан бирида яшаётган Дилноза Нишаева.
– Йиллаб давом этаётган қурилиш туфайли шамол бўлганда уйимиз қум, чанг ва оҳакка тўлиб кетади. Тонгда соат 5 .00дан қурувчилар иш бошлайди. Уйқумизда ҳам тинчлик бўлмай қолди. Бу бинонинг кўп қаватли уй эканини 3- қават кўтарилгандан кейин билдик. Олдинлари деразадан қарасак, футболчиларни, стадион ва болаларни кўрардик. Энди эса ойнамизни очолмаймиз. Атрофда айлана олмаймиз. Текширувдан ўтмаган бу бино агарда қулаб кетса нима бўлади, қўшниларимиз, биз ҳаммамиз ёш оиламиз, 2-3 нафардан болаларимиз бор.
Айни вақтда аҳолининг тинчини бузган ва ертўла учун ҳужжатга эга бўлган ҳолда, кўп қаватли қурилиш бошланишига сабаб бўлган “Best Line Realtor” корхонасидан ҳам изоҳ сўрадик. Агарда ер бошқа одамга тегишли ва бошқа мақсадда олинган бўлса, у қандай қилиб “Маҳмуд дизайн қурилиш” корхонасига ўтиб кетди?.
–Бу ҳудуд бизнинг корхонамизга тегишли, – дейди “Best Line Realtor” корхонаси вакили, адвокат Дилшодбек Абдуллаев.
– Лекин қурилишни “Маҳмуд дизайн қурилиш” корхонаси амалга оширган. Ўртада ҳеч қандай шартнома бўлмаса-да, улар уй-жойни сотиш учун вақтинчалик молиявий ёрдам тариқасида 430 миллион сўм ўтказган. Сўнгра қолган пулни тўламай, ҳуқуқни ўзига расмийлаштирмай қурилишни бошлаб юборган. Сўнгра содда одамларнинг ишончига кириб, битмаган, қурилиши давом этаётган хонадонларни инвестиция шартномаси асосида, ҳеч қаердан рўйхатдан ўтказмай сотишни бошлаган. Ҳозир тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.
“Маҳмуд дизайн қурилиш” корхонаси раҳбари муқаддам бир неча марта судланган М.Боймуродов фирибгарлик жиноятлари учун февраль ойида бўлган судда олти йилга озодликдан маҳрум қилингани боис, уй-жой учун маблағ тўлаган 30 нафардан ортиқ аҳолининг тақдири нима бўлиши, уларга маблағни ким, қандай қайтариш ҳақидаги саволларимиз жавобсиз қолди.
– Қурилиш-монтаж ишларига рухсат берувчи ташкилотнинг рухсатномаси йўқлиги учун конструкция ишлари қандай бўлганидан хабаримиз йўқ, –дейди “Best Line Realtor” корхонаси вакили, адвокат Д.Абдуллаев.
–Бу бинони бузиш ҳақида суднинг қарори мавжуд. Фуқароларнинг пулига бизнинг фирмамиз жавобгар эмас. Тузилган шартномага кўра, тергов органи тегишли баҳони беради.
Ўзбек борки, уйлар қурсам, тўйлар қилсам, деган орзу-ҳавасда яшайди. Ана шу мақсадда пуллар йиғади. Тасаввур қилинг, йиллаб тўплаган маблағингизни билиб-билмай фирибгарларнинг қўлига тутқазиб қўйсангиз...
–Мана шу қурилиши тугалланмаган бинодан уй олганман, битишини бир неча йилдан буён кутаяпмиз, – дейди Азиз Алиев.
– Ўтган йили бу бинони бузиш ҳақидаги суднинг қарорига қарши бўлиб, Олий судга ариза билан мурожаат қилдик. Бузиш ишлари тўхтатилди. Бу уй ноқонуний қурилган бўлса, у қад ростлагунча бўлган вақтда қурилиш вазирлиги, прокуратура, маҳалла қаерга қараган. Сенат раисига мурожаат қилдик. Қурилиш вазирлигидан махсус, мустақил комиссия тузилиб, бинонинг стандартларга жавоб бериш- бермаслигини исботлаб берсин. Биз бу уй қурилиши тарафдоримиз. Синглимга хонадон олиб бериш ниятида оиламизда топилган барча маблағни тикканмиз.
Шу ўринда биз хонадон учун пул тўлаган мижозлардан уйнинг кадастр ҳужжатларини кўрганмисиз, дея сўрадик. Мижозлар бу ҳужжатни кўришгани, уни судга тақдим қилишгани учун қўлларида йўқлигини айтишди, холос. Шартномаларни ҳам, банк орқали амалга оширилган тўлов чекларини ҳам кўрсата олишмади. Уларда фақат М.Боймуродовнинг имзоси ва муҳри урилган шартнома ва тўлов қоғозлари бор экан.
–Фуқароларнинг кадастр ҳужжатларини кўрганман, деган даъволари нотўғри, аслида у йўқ, –дейди Сергели туман кадастр филиали ходими Баҳром Турғунбоев.
– Ертўлани таъмирлаш учун 2010 йилда ҳужжат берилган. Бироқ кўп қаватли уйга дахли йўқ. Биринчи бўлиб, кадастр ҳужжати қилиш учун тегишли идоралардан рухсатнома олинади, лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқилади. Кейин кадастр бўлади.
Воқеалар ривожида уй-жойни ноқонуний қурган шахс фирибгарлик қилгани, буни билмаган содда юртдошларимиз эса турли муаммоларга дуч келаётганини кузатиш мумкин. Аслида уй-жой харид қилиш истагидаги аҳоли нималарга эътибор қилиши, қурувчидан қандай ҳужжатлар сўраши кераклиги ҳақида Тошкент шаҳар қурилиш бошқармаси бошлиғи Жалол Арашов изоҳ берди.
– Ҳар бир қурилиш объектини қуриш тартиб- қоидалари бор. – дейди Ж. Арашов.
–Бунинг учун тасдиқланган тўртта назорат тизими бор. Биринчиси, қурилишда муаллифлик-лойиҳачи назорати, пудрат ташкилоти, буюртмачининг техник назорати ва давлат назорати бўлиши керак. Ваҳоланки, Сергелидаги объектда буларнинг бирортаси бўлмаган, бино ўзбошимчалик билан қурилган. Туман қурилиш бўлими огоҳлантириш берган бўлсада, бажарилмаган. Фуқароларни маънавий ва моддий зарардан асраш мақсадида Президентимизнинг 2020 йил 27 майда қабул қилинган “Кўп квартирали уйларни улуш киритиш асосида қуриш жараёнини тартибга солиш чора-тадбирлари ҳақида”ги қарори дастуриламал бўлмоқда.
Унда кўп квартирали уйларни улуш киритиш асосида қуришни жисмоний ва юридик шахслар (улушдорлар)нинг маблағларини жалб қилиш фақат юридик шахс мақомига эга бўлган ва улуш киритиш асосида қуриш учун маблағларни жалб этувчи қурувчиларнинг электрон рўйхатига киритилган қурувчилар амалга ошириши айтилган. Улар ҳақидаги маълумотлар Қурилиш вазирлигининг расмий веб-сайтида жойлаштирилган. Махсус яратилган порталда пудрат ташкилоти ва унинг айланма маблағлари миқдорини кўриш мумкин.
Маблағларни жалб қилиш учун қурувчи ва улушдор ўртасида шартнома тузилади ва белгиланган тартибда ҳисобга қўйилади. Қурувчилар қурилиш-монтаж ишларини ўз кучи билан ёки қурилиш-пудрат ташкилотларини (бош пудратчини) жалб қилган ҳолда амалга ошириши мумкин. Бунда бош пудратчи қурилиш-монтаж ишларини олиб бориш учун ишлар (хизматлар) қийматининг камида 30 фоизини ўз кучи билан бажариш шарти билан субпудрат ташкилотларини жалб қилиши мумкин.
Албатта, улуш киритиш борасидаги шартнома шартларига биноан тўлов банк орқали ҳисобрақамга ўтиши керак. Пудратчи ёки қурувчининг қўлига пул бериш қонунчиликка зид ҳисобланади.
Қайд этиш керакки, Тошкент шаҳри бўйича ўтказилган хатлов жараёнида кўп қаватли турар жойларга алоҳида эътибор қаратилди. Бу жараёнда пойтахтда экспертизадан ўтмаган ва қурилишга рухсат олмаган саккизта ноқонуний қурилиш объектлари аниқланган. Ушбу бинолар бўйича судга тегишли аризалар киритилган.
<iframe width="1440" height="757" src="https://www.youtube.com/embed/9EicSLB0cbo" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture" allowfullscreen></iframe>Сайёра Шоева, Ёқуб Мелибоев(видео), ЎзА
