Кўчат қандай экилади?
Мутахассис тавсиялари билан ўртоқлашди
Ўзбекистоннинг иқлим шароитига қараб мевали кўчатлар одатда кузда ёки баҳорда ўтқазилади.
Айни дамда юртимизнинг барча ҳудудларида дарахт экишнинг баҳорги мавсуми бошланди.
Боғ барпо қилишда қандай кўчатлар танланади? Кўчатлар қай тартибда экилади?
Мазкур саволлар юзасидан Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университети (“Green University”) Ўрмон хўжалиги илмий-тадқиқот институти катта илмий ходими, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори Нурулло Муҳсимов қуйидагиларни маълум қилди:
-Баҳорда кўчатлар куртак ёзгунга қадар тупроқнинг ҳолати ва жойнинг иқлим шароитига қараб, яъни жанубий ҳудудларда 20-25-мартгача, шимолий ҳудудларда 10-15-апрелгача экилади.
Энг аввало, дарахт илдиз қисмидаги тупроқ қисми билан бирга экилади. Бу кўчатнинг ўсишини таъминлайди. Дарахтнинг илдиз қисми ҳажмидан келиб чиқиб, 60Х60 ёки 70Х70 ҳажмда чуқурлик кавлаб олинади. Чуқур кавланганда тагини тош ёки бошқа қаттиқ жисмлар, шунингдек, чиқиндилардан тозалаб, тоза тупроқ солиш лозим. Бу кўчатнинг ён илдизлари шикастланмасдан, яхши ривожланишига хизмат қилади.
Кўчат экилаётганда ташлагандан кейин илдиз қисмининг ёнларига оз-оздан тоза тупроқ солиб чиқилади. Унга биогумус (ўғит) аралаштирилади. Илдиз қисмининг ён томонларидан бир меъёрда сув қуйилади. Бу намликни сақлаб туради ва тупроқдаги ҳаво чиқиб кетади.
Тоза тупроқ солинади. Сув қуйилганидан кейин кўчатнинг ён томонлари тоза тупроқ билан тўлдирилади.
Ҳаво қолмаслиги учун кўчатнинг чет томонлари яхшилаб босиб чиқилади. Бу ёмғир ёққанда кўчатнинг таги юмшаб қолмаслигини таъминлайди. Чуқурча ҳосил қилинади. Кўчатнинг ости доимий сув сақланиб туриши ва сув илдиз қисмига тўлиқ етиб бориши учун айлана шаклида чуқурча қилиб чиқилади.
Кўчат ўсиб, ривожланиши учун доимий агротехник тадбирлар олиб борилади. Хусусан, иссиқ кунларда биринчи ва иккинчи йил экилган дарахтларни 4-5 маротабадан суғориш тавсия қилинади. Суғорилганидан кейин ерда қатқалоқлар ҳосил бўлади ва бу қатқалоқларни йўқотиш керак.
Биринчи суғоришдан сўнг боғдаги кўчатларнинг тўғрилиги кўриб чиқилади. Чунки суғоришдан кейин тупроқ ўрнашиб кўчат қийшайиб қолган бўлиши мумкин. Ёки суғоришдан сўнг кучли шамол эсган бўлса, қийшайган кўчатлар тўғриланади.
Муҳайё Тошқораева,
ЎзА
