Аномал иссиқда табиатни асраш — бугуннинг энг долзарб вазифаси
Июль ойининг иккинчи ярмида Ўзбекистонда ҳаво ҳароратининг кескин кўтарилиши кутилмоқда.
Синоптиклар маълумотига кўра, 13–17 июль кунлари айрим ҳудудларда ҳаво ҳарорати 44–46 даражагача етиши мумкин. Бу нафақат инсон саломатлиги, балки мамлакатимиз экологик тизими учун ҳам жиддий синов ҳисобланади.
Сўнгги йилларда иқлим ўзгариши оқибатида экстремал иссиқ кунлар сони ортиб бормоқда. Юқори ҳарорат ҳаводаги намликнинг тез буғланиши, тупроқнинг қуриши ва сув ресурсларига босимнинг кучайишига сабаб бўлмоқда. Энг катта хавф эса шаҳар ва қишлоқлардаги яшил ҳудудларга, дарахтлар ҳамда буталарга таҳдид солаётганидир.
Дарахтлар ҳавони тозалайди, карбонат ангидридни ютади, соя ҳосил қилади ва шаҳарларда ҳароратнинг пасайишига хизмат қилади. Бироқ, узоқ давом этган кучли иссиқ ва етарли парваришнинг йўқлиги кўплаб кўчатлар ва катта ёшли дарахтларнинг қуриб қолишига олиб келиши мумкин. Бу эса келажакда ҳаво сифати ёмонлашиши, чанг миқдорининг ортиши ва шаҳарлардаги «иссиқлик ороли» таъсирининг кучайишига сабаб бўлади.
Мутахассислар фикрича, аномал иссиқ даврида дарахтларни кундузи эмас, балки эрталаб ёки кечқурун суғориш энг самарали усул ҳисобланади. Шунингдек, илдиз атрофини юмшатиш, тупроқ намлигини сақлаш учун мулчадан фойдаланиш ва ёш кўчатларни алоҳида назорат қилиш уларнинг яшовчанлигини оширади.
Экологик масъулият фақат давлат ташкилотларининг вазифаси эмас. Ҳар бир фуқаро ўз хонадони, маҳалласи ёки иш жойи атрофидаги дарахтларга бефарқ бўлмаслиги лозим. Айниқса, қаровсиз қолган кўчатларни суғориш, ёнувчан чиқиндиларни яшил ҳудудларга ташламаслик ва очиқ олов ёқмаслик каби оддий қоидалар катта экологик муаммоларнинг олдини олиши мумкин.
Шу билан бирга, маҳаллий ҳокимликлар, коммунал хизматлар ва масъул ташкилотлар томонидан суғориш тизимларининг узлуксиз ишлаши, сувдан тежамкор фойдаланиш технологияларини кенг жорий этиш, яшил ҳудудларни мунтазам мониторинг қилиш ва ёнғин хавфсизлигини кучайтириш бугунги куннинг устувор вазифаларидан бири бўлиб қолмоқда.
Иқлим ўзгариши шароитида табиатни муҳофаза қилиш фақат экологларнинг эмас, балки бутун жамиятнинг масъулиятига айланмоқда. Бугун сақлаб қолинган ҳар бир дарахт эртага соғлом атроф-муҳит, мусаффо ҳаво ва барқарор экологик келажак учун хизмат қилади.
Муҳайё Тошқораева,
ЎзА
