Til — millatning ma’naviy tayanchi va taraqqiyot mezoni

Til — millatni millat, xalqni xalq sifatida namoyon etadigan, uning tarixi, tafakkuri, ma’naviyati va milliy o‘zligini o‘zida mujassam etgan bebaho boylik. Inson dunyoga kelib, ilk bor onasining allasini eshitgan lahzadan boshlab til orqali olamni anglaydi, ezgulik va yovuzlikni farqlashni, o‘zligini tanishni o‘rganadi. Xalq esa asrlar davomida to‘plagan hayotiy tajribasi, orzu-intilishlari, urf-odat va an’analarini til vositasida avloddan avlodga yetkazadi. Shu ma’noda, til millatning kechmishi, buguni va kelajagini bir-biriga bog‘lab turuvchi ma’naviy ko‘prik.

Dunyodagi har bir xalqning o‘z ona tiliga bo‘lgan munosabati uning milliy qadriyatlariga, tarixiy xotirasi va kelajakka bo‘lgan ishonch-e’tiqodiga munosabatini ham ifoda etadi. Zero, til qadr topgan joyda milliy o‘zlik mustahkamlanadi, ma’naviy meros asrab-avaylanadi, jamiyatning birdamligi va hamjihatligi yuksaladi. Ona tilini asrash, uning imkoniyatlarini kengaytirish va zamon talablari asosida rivojlantirish esa har bir avlod zimmasiga yuklatilgan mas’uliyatli vazifadir.

Bugun globallashuv jarayonlari jadallashib, axborot oqimi chegara bilmayotgan, raqamli texnologiyalar inson hayotining barcha sohalariga chuqur kirib borayotgan bir davrda tilning ahamiyati yanada ortib bormoqda. Endi tilni asrash faqat uning lug‘at boyligi yoki grammatik qoidalarini saqlash bilangina cheklanmaydi. Uning ilm-fan, ta’lim, davlat boshqaruvi, zamonaviy texnologiyalar, xalqaro muloqot va raqamli makondagi imkoniyatlarini kengaytirish ham davr taqozosiga aylandi. Bu esa har bir millatdan o‘z tilini nafaqat tarixiy meros, balki taraqqiyotning muhim omili sifatida anglashni talab etadi.

O‘zbek tili ham ana shunday boy tarix, ulkan ma’naviy salohiyat va keng ifoda imkoniyatlariga ega tillardan biridir. Unda xalqimizning asriy orzu-umidlari, hayot falsafasi, yuksak axloqiy qarashlari va badiiy tafakkuri mujassam. Buyuk mutafakkirlarimiz qalami bilan sayqal topgan, xalq og‘zaki ijodi orqali boyib kelgan ona tilimiz bugun ham milliy taraqqiyotimiz, ma’naviy yuksalishimiz va davlatchiligimizning muhim tayanchlaridan biri bo‘lib xizmat qilmoqda.

Davlat tili maqomi — milliy tiklanishning tarixiy qadami

O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomga ega bo‘lishi xalqimizning milliy o‘zligini anglash va tarixiy qadriyatlarini tiklash yo‘lidagi muhim voqealardan biri hisoblanadi. 1989-yil 21-oktabrda «Davlat tili haqida»gi qonunning qabul qilinishi orqali o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. Bu voqea xalqimizning ko‘p yillik orzu-intilishlari ro‘yobi, milliy qadriyatlarga bo‘lgan ehtiromning yuksak ifodasi sifatida tarix sahifalaridan o‘rin oldi.

Mazkur qonunning qabul qilinishi jamiyat hayotida tilga bo‘lgan munosabatni o‘zgartirish, uning ijtimoiy mavqeini mustahkamlash va milliy ma’naviyatni yuksaltirish yo‘lidagi muhim qadam edi. Zero, davlat tili maqomi tilning davlat va jamiyat hayotidagi o‘rnini belgilash bilan birga, uning amaliy imkoniyatlarini kengaytirish uchun ham huquqiy zamin yaratadi.

1992-yilda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida o‘zbek tili davlat tili sifatida mustahkamlandi. Shu bilan birga, mamlakatimiz hududida yashovchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an’analari hurmat qilinishi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratilishi konstitutsiyaviy kafolat sifatida belgilandi. Bu tamoyil davlat tilining maqomini mustahkamlash bilan bir qatorda, jamiyatdagi tillar xilma-xilligiga hurmat va bag‘rikenglikni ta’minlashga xizmat qiladi.

2020-yil 10-aprelda qabul qilingan qonun bilan 21-oktabr sanasi O‘zbek tili bayrami kuni etib belgilandi. Bu sana nafaqat tarixiy voqeani yodga olish, balki ona tilimizga bo‘lgan ehtiromni yanada yuksaltirish, yosh avlod qalbida milliy g‘urur va tilga mas’uliyat tuyg‘usini shakllantirish uchun ham muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Shu tariqa, 1989-yildagi tarixiy qarordan boshlangan jarayon bugun huquqiy kafolatlar, davlat dasturlari va keng ko‘lamli amaliy chora-tadbirlar bilan izchil davom etmoqda.

Qadimiy ildizlardan zamonaviy taraqqiyot sari

O‘zbek tilining bugungi mavqei va imkoniyatlarini to‘la anglash uchun uning ko‘p asrlik taraqqiyot yo‘liga nazar tashlash lozim. Chunki tilning tarixi xalqimizning tarixi, madaniyatining rivojlanishi va ma’naviy kamolot bosqichlari bilan chambarchas bog‘liqdir.

Turkiy tillar oilasiga mansub o‘zbek tili uzoq tarixiy taraqqiyot jarayonida shakllanib, turli davrlardagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy o‘zgarishlar ta’sirida boyib bordi. Qadimgi turkiy yozma yodgorliklar, jumladan, O‘rxun-Enasoy bitiklari turkiy xalqlarning qadimiy yozuv va adabiy an’analari haqida muhim ma’lumot beradi. Keyingi asrlarda turkiy tilda yaratilgan asarlar, ilmiy va badiiy meros tilning ifoda imkoniyatlarini kengaytirib, adabiy an’analarning rivojlanishiga zamin yaratdi.

Ayniqsa, XIV–XV asrlarda turkiy adabiy tilning yuksalishi o‘zbek tili tarixida muhim bosqich bo‘ldi. Bu davrda Lutfiy, Sakkokiy, Atoiy kabi ijodkorlar turkiy tildagi she’riyatning badiiy imkoniyatlarini namoyon etdi. Alisher Navoiy esa o‘zining betakror ijodi, ilmiy qarashlari va til haqidagi mulohazalari bilan turkiy tilning yuksak adabiyot va tafakkur tili sifatidagi salohiyatini namoyon etdi.

Ulug‘ mutafakkirning «Muhokamat ul-lug‘atayn» asarida turkiy va forsiy tillarning xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinib, turkiy tilning boy ifoda imkoniyatlari asoslab berildi. Navoiyning adabiy merosi nafaqat o‘zbek adabiy tili taraqqiyotida, balki butun turkiy xalqlar madaniyati tarixida ham alohida o‘rin tutadi. Uning ijodi bugungi avlod uchun ham tilga ehtirom, so‘zga mas’uliyat va ma’naviy yuksaklikning yorqin namunasidir.

Keyingi asrlarda o‘zbek tili xalq og‘zaki ijodi, dostonchilik, mumtoz adabiyot va yozma manbalar orqali boyib bordi. «Alpomish» dostoni, xalq qo‘shiqlari, maqol va matallar, ertak hamda rivoyatlarda xalqning dunyoqarashi, orzu-umidlari va hayot tajribasi mujassam bo‘ldi. Bu ma’naviy xazina tilning nafaqat lug‘aviy boyligini, balki obrazli fikrlash va ta’sirchan ifoda imkoniyatlarini ham kengaytirdi.

XIX asr oxiri va XX asr boshlarida jadidchilik harakati vakillari til, ma’rifat va milliy taraqqiyot masalalariga alohida e’tibor qaratdi. Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdurauf Fitrat kabi ma’rifatparvarlar ta’limni yangilash, savodxonlikni oshirish, darsliklar yaratish va xalqning ma’naviy salohiyatini yuksaltirish yo‘lida faoliyat olib bordilar. Ularning qarashlarida til masalasi milliy o‘zlikni anglash, jamiyatni ma’rifatli qilish va taraqqiyotga erishish bilan uzviy bog‘liq edi.

XX asr davomida o‘zbek tilining yozuv tizimi bir necha bor o‘zgardi. Arab yozuvi an’analaridan lotin yozuviga, keyin kirill yozuviga o‘tilishi, mustaqillik yillarida esa lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish jarayonlari tilning yozma merosi va ta’lim tizimiga o‘z ta’sirini ko‘rsatdi. Bugungi vazifa - mavjud yozma merosni asrab-avaylash, turli yozuvlardagi manbalarni ilmiy o‘rganish va zamonaviy o‘zbek tilining yagona, tushunarli hamda qulay qo‘llanishini ta’minlashdan iborat.

Shu nuqtai nazardan, o‘zbek tilining taraqqiyot yo‘li faqat o‘tmish bilan cheklanmaydi. U bugun ham jamiyat ehtiyojlari, ilm-fan yutuqlari va zamonaviy muloqot talablari asosida rivojlanib bormoqda. Asrlar davomida shakllangan boy meros esa bu jarayonning mustahkam poydevori bo‘lib xizmat qilmoqda.

Davlat tiliga e’tibor: izchil siyosat va amaliy natijalar

Mamlakatimizda o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomini mustahkamlash, uning jamiyat hayotidagi o‘rnini kengaytirish va zamonaviy taraqqiyot talablariga mos rivojlantirish masalasi davlat siyosati darajasiga ko‘tarilgan. Bu borada qabul qilinayotgan qonunlar, farmon va qarorlar, amalga oshirilayotgan dasturlar til siyosati izchil va tizimli asosda olib borilayotganini ko‘rsatadi.

Ayniqsa, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi «Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi farmoni bu yo‘nalishda muhim huquqiy asos bo‘ldi. Mazkur hujjat bilan 2020–2030-yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi tasdiqlandi.

Konsepsiyada davlat tilidan mamlakatning ijtimoiy-siyosiy hayotida to‘liq va samarali foydalanish, ta’lim tizimida o‘zbek tilini o‘qitishni takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish, lug‘at boyligini kengaytirish, sofligini saqlash va raqamli texnologiyalarga integratsiyalashuvini ta’minlash kabi ustuvor yo‘nalishlar belgilandi.

Shuningdek, o‘zbek tilining xalqaro miqyosdagi mavqeini oshirish, xorijiy ta’lim muassasalarida uni o‘rganish imkoniyatlarini kengaytirish, ilmiy tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash va xorijdagi vatandoshlar uchun til o‘rganish sharoitlarini yaxshilash vazifalariga ham alohida e’tibor qaratildi.

Davlat tilining amaliy qo‘llanishini kengaytirishda davlat idoralari va tashkilotlarida ish yuritish madaniyatini yuksaltirish muhim ahamiyat kasb etadi. Rasmiy hujjatlarning davlat tilida savodli, aniq va tushunarli tayyorlanishi boshqaruv samaradorligini oshirish, fuqarolar bilan muloqotni yengillashtirish va huquqiy axborotning aholiga ravshan yetib borishini ta’minlashga xizmat qiladi.

Bu jarayonda davlat xizmatchilarining til me’yorlarini bilishi, rasmiy uslubda fikrni to‘g‘ri ifodalay olishi va ish yuritish qoidalariga amal qilishi muhim. Zero, davlat tilining nufuzi faqat qonunlarda belgilangan normalar bilan emas, balki uning kundalik faoliyatda qay darajada to‘g‘ri va samarali qo‘llanishi bilan ham belgilanadi.

Til madaniyatini yuksaltirishda ta’lim tizimining o‘rni ham beqiyos. Maktabgacha ta’lim tashkilotlaridan tortib oliy ta’lim muassasalarigacha bo‘lgan barcha bosqichlarda ona tilini puxta o‘rgatish, o‘quvchilar va talabalarning og‘zaki hamda yozma nutqini rivojlantirish, adabiy til me’yorlariga rioya qilish ko‘nikmalarini shakllantirish dolzarb vazifalardan hisoblanadi.

Shu bilan birga, o‘zbek tilining ilmiy salohiyatini oshirish, sohaviy atamalarni tartibga solish, zamonaviy lug‘atlar va qomusiy nashrlar yaratish ham muhim ahamiyatga ega. Til ilm-fanning barcha sohalarida murakkab tushunchalarni aniq ifodalay olgandagina uning imkoniyatlari yanada kengayadi. Bu esa ilmiy tadqiqotlar, sifatli darsliklar va zamonaviy o‘quv qo‘llanmalarni o‘zbek tilida yaratishga bo‘lgan ehtiyojni oshiradi.

2025–2026-yillardagi islohotlar: yangi vazifalar va zamonaviy yondashuvlar

O‘zbek tilini rivojlantirish borasidagi islohotlarning navbatdagi muhim bosqichi 2025-yil 20-oktabrda qabul qilingan «Davlat tilini yanada rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Prezident qarori bilan belgilandi. Ushbu hujjatda davlat tilining jamiyat hayotidagi o‘rnini mustahkamlash, uning ta’lim, ilm-fan va zamonaviy axborot texnologiyalaridagi imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan vazifalar belgilab berildi.

Qarorda 2020–2030-yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasini 2025–2026-yillarda amalga oshirish dasturi tasdiqlandi. Bu esa avval belgilangan strategik maqsadlarni yangi bosqichda davom ettirish, ularning ijrosini amaliy vazifalar bilan boyitish va natijadorlikni oshirishga qaratilgan muhim qadamdir.

Qarordagi muhim yangiliklardan biri davlat organlari va hududiy hokimliklar tizimida rahbarning ma’naviyat va davlat tili masalalari bo‘yicha maslahatchisi lavozimini joriy etish bo‘ldi. 2026-yil 1-yanvardan boshlab belgilangan tartibda joriy etilgan mazkur lavozim davlat tiliga oid vazifalarni muvofiqlashtirish, ish yuritishda til me’yorlariga rioya etilishini ta’minlash va ma’naviy-ma’rifiy ishlarni kuchaytirishga xizmat qilishi ko‘zda tutilgan.

Ta’lim sohasida ham yangi vazifalar belgilangan. 2026-yildan boshlab ta’lim qardosh tillarda olib boriladigan umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari uchun o‘zbek tilini o‘rgatishga mo‘ljallangan yangi avlod darsliklarini yaratish, maktabgacha ta’lim pedagoglari uchun o‘quv qo‘llanmalar ishlab chiqish va bolalarga mo‘ljallangan ko‘rgazmali materiallarni tayyorlash nazarda tutilgan.

Jumladan, maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalar uchun «Mening ilk izohli lug‘atcham» nomli rasmli lug‘at kitobini yaratish, o‘zbek tilini o‘rgatishga qaratilgan zamonaviy animatsion video va audio mahsulotlarni ishlab chiqish belgilangan. Bunday tashabbuslar bolalarning tilga bo‘lgan qiziqishini erta yoshdan shakllantirish, yangi so‘zlarni oson o‘zlashtirish va o‘rganish jarayonini qiziqarli tashkil etishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Islohotlarning yana bir muhim yo‘nalishi — o‘zbek tilining lug‘at va qomusiy manbalarini raqamlashtirish. Qarorga muvofiq, ko‘p jildli «O‘zbekiston milliy qomusi»ni elektron shaklda tayyorlash va e’lon qilish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjat loyihasini kiritish, «Ona tili. Qomus» kitobini esa 2026-yil 1-dekabrga qadar nashrga tayyorlash va chop etish vazifalari belgilangan.

Bu tashabbuslar milliy ilmiy va ma’rifiy merosdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, zarur ma’lumotlarni elektron muhitda tezkor topish va yoshlarning sifatli manbalarga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga xizmat qiladi.

Ayniqsa, o‘zbek tilini sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida qo‘llab-quvvatlash masalasiga alohida e’tibor qaratilayotgani diqqatga sazovor. Qarorda o‘zbek tilini sun’iy intellekt vositalari orqali qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladigan platformani ishlab chiqish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjat loyihasini kiritish belgilangan.

Bunday platformalarni rivojlantirish kelgusida elektron lug‘atlar, matnlarni tahlil qilish vositalari, imlo va uslubni tekshirish tizimlari, nutqni matnga va matnni nutqqa aylantirish texnologiyalari kabi yo‘nalishlarda yangi imkoniyatlar yaratishi mumkin. Biroq, buning uchun katta hajmdagi sifatli o‘zbekcha matnlar, ilmiy asoslangan lug‘atlar, me’yorlashtirilgan atamalar va til mutaxassislarining faol ishtiroki zarur.

Qarorda yangi atamalarni jamoatchilik muhokamasidan o‘tkazish, tasdiqlangan atamalarni elektron reyestrda jamlash, sohaviy va izohli lug‘atlarni yagona elektron platformada birlashtirishga qaratilgan ishlar ham nazarda tutilgan. Bu zamonaviy tushunchalarni o‘zbek tilida aniq va izchil ifodalash, turli sohalarda atamalardan bir xil foydalanish va tilning tabiiy rivojlanishini ilmiy asosda qo‘llab-quvvatlash uchun muhimdir.

Tilning xalqaro nufuzini oshirish ham yangi chora-tadbirlarning ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Shu maqsadda har yili xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalar o‘tkazish, xorijlik talabalar o‘rtasida o‘zbek tiliga oid olimpiada va tanlovlar tashkil etish, «Jonajon o‘zbek tilim» tanlovini o‘tkazish hamda umummilliy diktant loyihasini amalga oshirish belgilangan.

Shuningdek, Алi­шер Navoiy nomidagi xalqaro o‘zbek tili olimpiadasini o‘tkazish, uning g‘oliblarini belgilangan tartibda davlat granti asosida oliy ta’limga qabul qilish imkoniyatini yaratish ko‘zda tutilgan. Bu kabi choralar o‘zbek tilini o‘rganishga bo‘lgan qiziqishni rag‘batlantirish, iste’dodli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va tilshunoslik sohasiga yangi avlod vakillarini jalb etishga xizmat qiladi.

Xorijdagi vatandoshlar farzandlariga o‘zbek tilini o‘rgatish, ularni darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari bilan ta’minlash, shuningdek, mamlakatimizda yashovchi turli millat vakillari uchun til o‘rganish kurslarini kengaytirish ham muhim vazifalar sirasiga kiradi. Bu tashabbuslar o‘zbek tilining xalqaro maydondagi mavqeini mustahkamlash bilan birga, uning turli xalqlar o‘rtasidagi madaniy muloqot vositasi sifatidagi ahamiyatini ham oshiradi.

Ushbu chora-tadbirlar til siyosatida huquqiy maqomni mustahkamlashdan amaliy natijadorlikka, an’anaviy ta’limdan raqamli texnologiyalarga, milliy miqyosdagi ishlardan xalqaro hamkorlikka qadar bo‘lgan keng qamrovli yondashuv shakllanayotganini ko‘rsatadi.

Ona tilini asrash — umummilliy mas’uliyat

Tilning ravnaqi faqat qabul qilingan qonunlar, farmon va qarorlar yoki davlat dasturlarining ijrosi bilan belgilanmaydi. Bu jarayonda har bir fuqaroning munosabati, kundalik muloqotdagi mas’uliyati, savodxonligi va ona tiliga bo‘lgan ehtiromi ham hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Avvalo, oilada bolalarga ona tilini to‘g‘ri o‘rgatish, ularni kitob mutolaasiga qiziqtirish, boy va ravon nutqqa odatlantirish muhim. Maktabda esa o‘quvchilarni faqat grammatik qoidalarni o‘zlashtirishga emas, balki mustaqil fikrlash, o‘z fikrini aniq ifodalash, matn yaratish va so‘z boyligidan o‘rinli foydalanishga ham o‘rgatish zarur.

Yoshlarning badiiy adabiyot, ilmiy-ommabop kitoblar va sifatli elektron manbalarga qiziqishini oshirish tilning tabiiy boyishini ta’minlaydi. Chunki kitob o‘qigan insonning so‘z boyligi kengayadi, fikrlash doirasi o‘sadi, nutqi ravonlashadi. Bunday muhitda voyaga yetgan avlod tilni faqat muloqot vositasi emas, balki bilim va ma’naviyat manbai sifatida ham qadrlaydi.

Ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlar zimmasiga ham katta mas’uliyat yuklanadi. Bugun millionlab insonlar axborotni aynan raqamli platformalar orqali qabul qilmoqda. Demak, internetdagi o‘zbekcha materiallarning sifati, jurnalistlar va blogerlarning nutq madaniyati, reklama hamda ommaviy axborotdagi yozuvlarning savodliligi jamiyatning til madaniyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

Ayni paytda til sofligini asrash deganda uni boshqa tillardan butunlay ajratish yoki tabiiy til aloqalarini inkor etish tushunilmasligi lozim. Tillar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir tarixiy va tabiiy jarayondir. Muhimi, yangi tushunchalarni ifodalashda o‘zbek tilining ichki imkoniyatlaridan samarali foydalanish, o‘zlashgan so‘zlarni me’yor asosida qo‘llash va jamoatchilikka tushunarli ifoda vositalarini taklif etishdir.

Boshqa tillarni o‘rganish ham bugungi dunyoda muhim ehtiyojga aylangan. Xorijiy tillarni bilish ilm-fan, texnologiya va xalqaro hamkorlik imkoniyatlarini kengaytiradi. Biroq bu jarayon ona tilini puxta bilish, uning boyliklarini qadrlash va davlat tilida erkin muloqot qilish mas’uliyati bilan uyg‘un bo‘lishi kerak. Milliy o‘zlikni anglagan, o‘z tilini hurmat qilgan inson boshqa xalqlarning tili va madaniyatiga ham hurmat bilan qaraydi.

O‘zbek tilining asrlar davomidagi taraqqiyot yo‘li, uning davlat tili sifatidagi maqomi va bugun amalga oshirilayotgan islohotlar bir haqiqatni yana bir bor tasdiqlaydi: til millatning ma’naviy qudrati, davlatning madaniy salohiyati va jamiyatning taraqqiyot mezonlaridan biridir.

Eng muhimi, ona tiliga ehtirom har bir insonning kundalik hayotida, so‘zida, yozuvida, kasbiy faoliyatida va farzandlar tarbiyasida namoyon bo‘lishi lozim. Chunki tilni asrash — o‘tmishni e’zozlash, bugunni anglash va kelajak oldidagi mas’uliyatni his etish demak.

Ona tilimiz asrlar davomida xalqimizni birlashtirib, ma’naviy merosimizni avlodlarga yetkazib keldi. Endi uning imkoniyatlarini zamonaviy taraqqiyot bilan uyg‘unlashtirish, ilm-fan va texnologiyalar tili sifatidagi salohiyatini kengaytirish, jahon miqyosidagi nufuzini oshirish barchamizning umumiy vazifamizdir. Zero, tili qadrlangan millatning ma’naviy ildizlari mustahkam, kelajakka intilishi esa ishonchli bo‘ladi.

Otabek Jiyanboyev,

Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi deputati.

O‘zA