Құрылыс саласы кез келген мемлекеттің экономикасындағы маңызды қозғаушы күшінің бірі саналады. Бұл сала инфрақұрылымды, әлеуметтік нысандарды және өнеркәсіптік жобаларды дамытуда шешуші рөл атқарады. Алайда соңғы жылдары құрылыс кәсіпорындарының салық берешегінің айтарлықтай өскені байқалып отыр.

Салық комитетінің мәліметінше, 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша салық берешегі 100 миллион сумнан асатын құрылыс кәсіпорындарының саны 1243-ке жеткен. Олардың салық берешегі шамамен 1,3 триллион сумды құрап, мемлекеттік бюджет пен құрылыс саласының экономикалық тұрақтылығына елеулі қатер төндіріп отыр.

Атап айтар болсақ, бұл қарыздың 522,5 миллиард сумы, яғни жалпы берешектің 38,7 пайызы, ең ірі 10 кәсіпорынның үлесіне тиесілі. Құрылыс саласындағы жетекші компаниялардың қомақты қарызы саладағы тұрақтылық пен бюджет қаражатын тиімді бөлу тұрғысынан маңызды дабыл болып отыр.

Өңірлер бойынша салық берешегі көлемінде Ташкент қаласы, Ташкент облысы және Әндіжан облысы алғашқы үштікке енген.

Ташкент қаласында берешек көлемі 492,2 миллиард сумды құрайды. Қарыздың басым бөлігі елордадағы ірі құрылыс және инфрақұрылымдық жобаларға тиесілі. Екінші орында Ташкент облысы тұр — мұнда 125,9 миллиард сум салық берешегі тіркелген. Өңірде жеке және мемлекеттік жобаларға қатысты әртүрлі құрылыс компанияларының қарызы шоғырланған. Әндіжан облысында салық берешегі 124,6 миллиард сумды құрайды. Мұндағы қарыз негізінен жергілікті инфрақұрылым мен өнеркәсіп нысандарына байланысты.

Құрылыс кәсіпорындарының салық берешегі бірнеше негізгі факторға байланысты. Атап айтқанда, салық міндеттемелерін уақытында орындамау, құрылыс және инфрақұрылым жобалары бойынша қаржы ағынының тұрақсыздығы әсер етуде. Сонымен қатар бақылау мен цифрлық есеп жүйелерінің жеткілікті деңгейде тиімді болмауы, өндірістік үдерістер мен сметалық жоспарларды басқарудағы қиындықтар да осы жағдайға себеп болып отыр.