Мамлакатимизда сўнгги йилларда заргарлик саноатини ривожлантириш, соҳага замонавий технологияларни жорий этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Президентимиз ташаббуси билан амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар натижасида соҳа миллий иқтисодиётнинг стратегик тармоқларидан бирига айланди.

Ўзмиллийбанк мутасаддилари, заргарлик соҳасида фаолият юритаётган тадбиркорлар, хорижий инвесторлар ва масъуллар иштирокида ўтказилган очиқ мулоқотда ҳам шу хусусида сўз борди. Унда заргарлик тармоғи истиқболлари, ютуқ ва муаммолар таҳлил этилди. 

Таъкидланганидек, заргарлик саноатини ривожлантиришга қаратилган саъй-ҳаракатлар натижасида 2023-2025 йиллар давомида қуйидаги натижаларга эришилди:

• Корхоналар сони 1 344 тадан 2 133 тагача кўпайиб, 63 фоиз ўсиш таъминланди;
• Ишчи-ходимлар сони 1 500 тадан 5 186 нафаргача, яъни 3,5 баробар кўпайди;
• Иш ҳақи фонди 242 миллиард сўмдан 473 миллиард сўмгача ошди (1,9 баробарлик ўсиш);
• Солиқ тушумлари 177 миллиард сўмдан 277 миллиард сўмгача етиб, 64 фоизга ошди;
• Қимматбаҳо металлар ҳажми 3 455 килограмдан 8 043 килограмгача, ишлаб чиқариш ҳажми эса 6 776 килодан 14 900 килогача кўпайди;
• Экспорт ҳажми 78 миллион доллардан 359 миллион долларгача ўсиб, 4,6 баробар ошди.

Ушбу кўрсаткич заргарлик саноатининг нафақат иқтисодий, балки ижтимоий аҳамияти ҳам ортиб бораётганидан далолат беради. Иш ўринлари ва миллий маҳсулотлар турининг кўпайиши, экспорт ҳажмининг ортиши соҳанинг миллий иқтисодиётдаги ўрни кенгаяётганини кўрсатади. 

 “Ўзбекзаргарсаноати” уюшмасининг маълумотларига кўра, 2025 йилнинг 9 ойи давомида заргарлик корхоналари сони 2 133 тага етгани, шундан 477 таси янгидан ташкил этилгани тадбиркорлик муҳитининг яхшиланганини кўрсатади. Соҳанинг аҳоли бандлигини таъминлашдаги ўрни ҳам юксалмоқда. Ҳисобот даврида умумий қиймати 9 090 миллиард сўмлик 14 900 килограмм заргарлик буюмлари ишлаб чиқарилган. Экспорт хажми эса 359,4 миллион долларни, маҳсулот миқдори 4 351 килограмни ташкил этган. Бунда тармоқ корхоналарининг улуши 64,9 фоиз, жисмоний шахслар томонидан амалга оширилган билвосита экспорт улуши эса 35,1 фоизни ташкил этди. Шунингдек, 8,6 миллион долларлик 908 килограмм заргарлик маҳсулотлари импорт қилинган. 

Буларнинг барчаси тармоқнинг давлат томонидан қўллаб-қувватланаётгани, яъни имтиёзлар, соддалаштирилган тартиб-таомиллар, экспортни рағбатлантириш сиёсати ва тадбиркорлик фаоллигининг амалдаги натижасидир.

Таъкидлаш лозим Президентимизнинг 2025 йил 15 октябрдаги “Заргарлик соҳасида фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларини янада қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида” ги қарори ҳам соҳа ривожида муҳим аҳамият касб этади.

 Мазкур ҳужжатдан кўзланган мақсад, заргарлик соҳасида фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларига ҳар томонлама кўмаклашиш ҳамда аҳолининг юқори сифатли маҳаллий заргарлик буюмларига бўлган талабини қондириш этиб белгиланди. 

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 23 декабрдаги ПҚ–452-сон қарорининг 2-бандига мувофиқ қимматбаҳо металларни биржа савдолари ҳамда тўғридан-тўғри шартномалар орқали сотишда бериладиган чегирмаларнинг амал қилиш муддати 2029 йил 1 февралга қадар узайтирилди. 

2026 йил 1 февралдан бошлаб чегирмалардан фойдаланадиган заргарлик буюмларини ишлаб чиқарувчи тадбиркорлик субъектларининг рўйхатини шакллантиришда қуйидаги қўшимча мезонлар инобатга олинади. 

Яратилган янги иш ўринларига ишга қабул қилинган заргарлар билан белгиланган тартибда меҳнат шартномаси тузилгани ва уларга меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг тўрт бараваридан кам бўлмаган миқдорда иш ҳақи ҳисоблангани ҳамда ушбу ҳолат солиқ органлари томонидан тасдиқлангани.

заргарлик марказларида камида бир ой давомида фаолият олиб бораётган тадбиркорлик субъекти бўлиши.

Мутасаддиларнинг таъкидлашича, жорий йил охирига қадар 20850 килограмм заргарлик маҳсулотлари ишлаб чиқариш, экспорт ҳажмини 400 миллион АҚШ долларига етказиш, миқдор жиҳатдан 4 250 килограмм тайёр маҳсулот тайёрлаш,  ишлаб чиқаришни 2024 йилга нисбатан 260 ва экспорт кўрсаткичини 380 фоизга ошириш кўзда тутилган.

Заргарлик саноатидаги ижобий динамикани янада мустаҳкамлаш, янги бозорларга чиқиш, халқаро брендлар билан ҳамкорлик қилиш ва юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кенгайтириш соҳадаги устувор вазифалар ҳисобланади. Мазкур йўналишда “Ўзбекзаргарсаноати” уюшмаси ҳамкор ташкилотлар билан ҳамкорликда амалий ташаббуслар устида иш олиб бормоқда.

Заргарлик саноати мамлакатимиз иқтисодиётининг муҳим драйверларидан бири сифатида ривожланмоқда.  Очиқ мулоқотлар, мутахассислар ва тадбиркорлар ўртасидаги ҳамкорлик эса соҳа тараққиётини жадаллаштириш, муаммоларга аниқ ечим топишда муҳим аҳамият касб этади.    

Камола Юсупова, ЎзА