Маълумки, АҚШ президентлигига номзод Дональд Трамп Камала Харрис билан иккинчи дебатдан бош тортди. У навбатдаги телебаҳсдан воз кечаркан, ижтимоий тармоқ орқали рақиби бундан кўра вице-президент сифатидаги ишига “эътибор қаратиши” фойдалироқлигини эслатди. Энг қизиғи, собиқ президент нимагадир Харрисни “жангда мағлуб бўлган боксчи”га қиёслади ва гўёки, “Йиқилган курашдан тўймас” қабилида яна “жанг” хоҳлаётганини таъкидлади.

Ваҳоланки, биринчи дебат, катта фарқ билан бўлмаса-да, ким устунлигини кўрсатгандек эди. Кўпчилик бу гапларни “қўрққан олдин мушт кўтарар”дек қабул қилди. Зеро, Дональднинг ўзи ҳам дастлабки “даҳанаки уруш” унга ютуқ олиб келмаганини сезган бўлса керак. Эсингизда бўлса, Трамп Жо Байден билан бўлган мунозарада ғалаба қозонганини ишонч билан айтган эди. Бинобарин, вазият кутилмаганда ўзгариб, у энди президентлик учун амалдаги вице-президент Камала Харрис билан курашяпти. Ҳозир томонларнинг ютуғи ва камчилиги яққол кўриниб қолган. Дебатни 67 миллиондан ортиқ киши кузатиб турди. Кўпчилик Трампнинг омади келмади, деб ҳисоблаяпти. Аксар экспертлар эса ҳолатни омадсизликка йўймаяпти. Уларнинг фикрича, Трамп кутилмаган, “томдан тараша тушгандек” режалари билан одамлар ҳафсаласини пир қилган.  Масалан, у Россия – Украина урушини бир кунда тўхтатиш тўғрисидаги даъвоси ёки мигрантлар билан боғлиқ мураккаб ва нозик масалада ўйламасдан берган ваъдаси учун айбланяпти. Мутахассислар фикрича, Россия ва Украина ўртасидаги можарони амалда бир кунда тўхтатишнинг иложи йўқ. Бу давлат бошқаруви ишига юзаки, енгил қарашдан бошқа нарса эмас, дейишмоқда улар. 90 дақиқа давом этган дебатда Камала бир неча бор рақибининг жаҳлини чиқара олди. “Жаҳл келганда ақл қочади”, дейишади. Эҳтимол, айнан шу боис Трамп фикрини жамлаб, яхши ифода этолмагандир? Ҳар ҳолда, кўпчилик республикачи номзоднинг асаби жойида эмаслигини сезди. Даъвогарларнинг иккаласи ҳам ўз сиёсий дастури ҳақида гапирмасдан, бир-бирини танқид қилишга урғу беришди. Трамп жаҳл устида ижтимоий тармоқ орқали рақибини ёмонотлиқ қилишга уринаётгани аён. Масалан, у амалдаги Президент Жо Байден ва вице-президент Камала Харрисга “мамлакатни йўқ қилганлик” айбини тўнкаяпти. – Миллионлаб жиноятчи ва руҳий касал Қўшма Штатларга бутунлай назоратсиз кириб келди ва инфляция ўрта синфимизни вайрон қилди, – таъкидлади Дональд. Трамп энди теледебат ўтказмаслик ниятидалигини айтгандан кўп ўтмай, Камала хоним янги баҳсга тайёрлигини эълон қилди. – Менимча, сайловчилар олдида яна бир мулоқот ўтказиш мажбуриятимиз бор, – деган у. Харрис кулиб айтган бу гап унинг рақибини яна қуюшқондан чиқарган бўлса, ажабмас. Трампга биринчи марта суиқасд уюштирилганда унинг сайловда ғолиб бўлиш имконияти ошганини айтишган эди. Орадан бироз ўтиб, уюштирилган иккинчи суиқасд сайлов жараёнига қандай таъсир кўрсатишини ҳеч ким аниқ айтиб беролмаяпти. Дебатдан кейинги дастлабки сўров шуни кўрсатдики, телетомошабинлар ғалабани Харрисга беришган ва ҳатто консерватив шарҳловчилар ҳам Хоним Трампдан кўра ишончлироқ кўринганини тан олишган. Социологлар миллий сўров хулосасига таяниб, бўлажак сайлов натижасини олдиндан айтишнинг, деярли, иложи йўқ, демоқда. Шунинг учун навбатдаги баҳс жуда муҳим: сайловчилар орасида “Кимни сайлаш керак?” деган саволга жавоби йўқлар ҳали кўп. Дебатлар эса улар бир қарорга келиши учун керак. Хуллас, теледебатдан кейинги вазият Харрис кичик фарқ билан олдинда эканини кўрсатмоқда. Таҳлилчилар эса бу ҳолат сайлов натижасига қандай таъсир қилиши ҳозирча номаълумлигини таъкидлашяпти.  

<iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/g5eA9SzRPmM?si=ssUTcLvx-7KSlfax" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Кенжа Бекжонов, ЎзА шарҳловчиси