Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти лойиҳа раҳбари Зулфия Костюченко етакчилигида мамлакатимиз қишлоқ хўжалиги ривожи йўлида Япония тажрибаси ўрганилди.

Унда таҳлил қилинишича, Японияда қишлоқ хўжалиги бир неча ривожланиш босқичини бошдан кечирган. Туб ўзгаришлар эса 70-йилларга тўғри келади. Бунда биринчи босқичда ерга нисбатан хусусий мулкчилик тизими яратилган.  

–Япония тажрибасининг аҳамиятли жиҳатлари шунда кўринадики, дастлаб хориждан қишлоқ хўжалиги техникаси, зотдор чорва моллари, турли хил экин уруғлари ҳамда кўчатлари импорт қилинди ва уларни мослаштириш ишлари олиб борилди.  Кадрлар тайёрлаш учун ўқув марказлари, касб-ҳунар таълим муассасалари, мактаб ва коллежлар, университетларда эса махсус ихтисослашган бўлимлар ташкил этилди. Малакали хорижий мутахассислар таклиф қилинди ва маҳаллий мутахассислар хориждаги ўқув йиғинларига юборилди. Таъкидлаш жоизки, қишлоқ хўжалигини ривожлантиришдаги ютуқларга асосан интенсив усуллар – экин навларини яхшилаш ва уларни етиштириш технологиясини модернизация қилиш орқали эришилди. Модернизациянинг кейинги босқичида, яъни 1945 йилдан кейин ердан фойдаланиш соҳасида қатъий қарорлар қабул қилинди. Тахминан 2 йил ичида йирик ер эгалиги бутунлай тугатилиб, кичик мустақил фермерлар қатлами яратилди. Узоқ вақт давомида (1980-йилларнинг бошларига қадар давом этган) ерни бошқага беришнинг қонун билан қатъий чеклангани сабаб, мамлакатда ишлаб чиқариш кўлами туфайли тежаши ва самарадорликни ошириши мумкин бўлган йирик фермер хўжаликлари шаклланмаган, –деди З.Костюченко.  

Ўрганиш жараёнида соҳа бўйича амалга оширилган ислоҳотлар Япония иқтисодиётига ижобий таъсир этиб, саноат ва шахсий истеъмолнинг ўсиши ҳисобига ички бозорнинг кенгайишига ҳисса қўшганини кўриш мумкин. Шунингдек, қишлоқ хўжалигини модернизация қилишда соҳага оид билимларини тарқатиш бўйича давлат хизмати муҳим ўрин тутади. У қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида илмий ва технологик ютуқларни татбиқ этиш, қишлоқ хўжалиги соҳаси учун кадрларни тайёрлаш ва малакасини оширишда катта роль ўйнаган.  

Лойиҳа раҳбарининг фикрига кўра, республикамизда кичик фермер хўжаликлари сонининг кўплиги инобатга олинса, Япония тажрибасини Ўзбекистонга мос, деб ҳисоблаш мумкин. Япониянинг қишлоқ хўжалиги учун кадрлар тайёрлаш ва малакасини ошириш тизими алоҳида эътиборга моликдир.  

Насиба Зиёдуллаева,  

ЎзА