Дональд Трампнинг “АҚШ Венесуэлани йиллар давомида бошқариши ва ушбу мамлакат нефтидан фойдаланиши мумкин” мазмунидаги баёноти халқаро майдонда жиддий саволларни пайдо қилди.

Бу гаплар Николас Мадуро қўлга олингандан кўп ўтмай янграгани туфайли янада кескин тус олди, деб ёзмоқда "Euronews".

Вашингтон расмий баёнотига кўра, Мадуро ва унинг рафиқаси гиёҳванд моддалар савдоси ҳамда қурол билан боғлиқ айблов асосида Нью-Йоркка олиб кетилган. Трамп эса воқеани яширмай, Венесуэлада “тартиб ўрнатилиши мумкинлиги"ни очиқ айтмоқда. Айни ҳолат суверен давлат устидан ташқи бошқарув масаласини яна кун тартибига олиб чиқди.

Бу жараёнда асосий омил — нефть. Венесуэла дунёдаги энг кўп тасдиқланган "қора олтин" захирасига эга. Трамп маъмурияти айнан шу ресурсни иқтисодий ва сиёсий босим воситаси сифатида кўряпти. Таклиф қилинаётган режага кўра, АҚШ Венесуэла нефтини сотади, тушган пул Америка маҳсулотларини харид қилишга йўналтирилади. Яъни, пул айланмаси Вашингтон манфаатига хизмат қилади.

Венесуэла муваққат раҳбари Делси Родригес мамлакатни ҳеч ким ташқаридан бошқармаётганини иддао қилмоқда. Сиёсий таҳлилчилар эса унинг ҳокимияти ички таянчга эмас, айнан АҚШ кўмагига таянаётганини таъкидламоқда. "Мамлакат суверенитети қай даражада мустаҳкам? деган саволга эса ҳозирча аниқ жавоб йўқ.

Венесуэла халқи орасда ҳам фикрлар хилма хил: айримлар Қўшма Штатлар назорати иқтисодий барқарорлик олиб келишига умид қилса, бошқалар ҳолатни қарамликнинг янги шакли сифатида баҳолаяпти. Тажриба кўрсатадики, ташқи кучлар кириб келган ҳудудда кўпинча оддий одамлар кўпроқ зарар кўради.

Умуман, юзага келган вазият бутун Америка қитъаси учун огоҳлик қўнғироғи бўлиши мумкин. Трампнинг “бошқа давлатлар ҳам навбатдаги нишон бўлиши мумкин” қабилидаги ишораси минтақада хавотирни кучайтиради. Сенатда эса бундай ҳаракатлар Конгресс розилигисиз қанчалик қонунийлиги мавзуси муҳокама қилинмоқда.

Венесуэла масаласи ҳозир фақат бир давлат тақдири эмас. Бу — куч, ресурс ва сиёсий таъсир учун глобал курашнинг навбатдаги саҳифаси. Трампнинг баёнотлари эса ХХI асрда ҳам “ким кучли бўлса, ўшанинг гапи ўткирроқми?” деган савол ҳануз долзарблигини кўрсатаётгандек.

Мусулмон Зиё, ЎзА