Ватан тушунчаси инсон онгида энг улуғ, энг муқаддас қадрият сифатида шаклланади. У инсоннинг туғилиши, камол топиши, маънавий етукликка эришиши билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, нафақат муайян ҳудуд ёки географик маконни, балки тарих, тил, маданият, маънавият, анъана ва умумий тақдирни ифодалайди. Шу маънода Ватанга хизмат қилиш – инсон ҳаётидаги энг олий бурч, энг шарафли масъулият ва энг улуғ саодат ҳисобланади. Зеро, Ватанга садоқат – шахснинг маънавий камолот даражасини белгилайдиган асосий мезонлардан биридир.

Чунки Ватан равнақи, тинчлиги ва тараққиёти учун қилинган ҳар қандай амал инсонга маънавий қаноат, юксак масъулият ва ҳақиқий бахт ҳиссини бағишлайди. Шу маънода «Ватанга хизмат — олий саодат» деган ғоя ҳар даврда ўз аҳамиятини йўқотмаган, аксинча, янги мазмун билан бойиб бормоқда. Бугунги кунда «Ватанга хизмат — олий саодат» ғояси жамият ҳаётида алоҳида аҳамият касб этмоқда. Чунки глобал ўзгаришлар, тезкор ривожланиш ва кучли рақобат шароитида ҳар бир давлатнинг барқарорлиги, тараққиёти ва келажаги фуқароларининг фаоллиги, онги ва масъулиятига боғлиқ. Бу эса ҳар бир инсондан Ватан тақдирига дахлдорлик ҳисси билан яшашни талаб этади.

Ватанга хизмат деганда фақат ҳарбий бурчни адо этишгина назарда тутилмайди. Албатта, мамлакат хавфсизлигини таъминлаш, чегараларни қўриқлаш, тинчликни асраш энг шарафли хизматлардан бири. Бироқ замонавий жамиятда Ватанга хизмат қилишнинг кўлами анча кенг. Илм-фан билан шуғулланиб, янги ихтиролар яратиш, таълим соҳасида ёш авлодни тарбиялаш, тиббиётда инсон саломатлигини муҳофаза қилиш, тадбиркорлик орқали иқтисодиётни ривожлантириш, қонун устуворлигини таъминлаш — буларнинг барчаси Ватанга хизматнинг турли кўринишлари.

Ҳар бир касб эгаси ўз ишини виждонан бажарса, жамият тараққиётига ҳисса қўшади. Ўқитувчи билимли ва ватанпарвар авлодни тарбиялайди, шифокор инсон ҳаётини асраб қолади, муҳандис замонавий инфратузилмаларни барпо этади, деҳқон халқ дастурхонини баракали қилади. Шу боис Ватанга хизмат қилиш ҳар ким ўз жойида, ўз имконияти даражасида халқ манфаати йўлида меҳнат қилишидир. Бу меҳнат орқали инсон нафақат жамиятга, балки ўз ҳаётига ҳам мазмун бағишлайди.

Тарихимизга назар ташласак, Ватанга садоқат ва хизмат қилиш анъаналари асрлар давомида шаклланганини кўрамиз. Буюк алломалар, давлат арбоблари, қаҳрамонлар ўз билимлари, жасорати ва фидойилиги билан эл-юртни юксалтирган. Уларнинг ҳаёт йўли бугунги авлод учун ибрат мактабидир. Чунки ҳақиқий ватанпарварлик баланд шиорларда эмас, балки амалий ишларда, масъулиятли қарорларда, ҳалол меҳнатда намоён бўлади.

Ёшлар масаласи Ватанга хизмат мавзусида алоҳида аҳамиятга эга. Чунки мамлакат келажаги айнан ёш авлод қўлидадир. Бугунги кунда ёшлар учун таълим олиш, касб-ҳунар эгаллаш, инновацион ғояларни амалга ошириш учун кенг имкониятлар яратилмоқда. Бу имкониятлардан оқилона фойдаланиш, ўз устида тинимсиз ишлаш ва юрт равнақига хизмат қилиш ҳар бир ёшнинг муқаддас бурчидир. Ватанга меҳр ёшликдан, оиладан, мактабдан бошланади. Она тилга ҳурмат, миллий қадриятларга садоқат, қонунларга итоат — буларнинг барчаси ватанпарварлик тарбиясининг асосий омиллари.

Бугунги глобаллашув даврида Ватанга хизмат қилиш янада чуқур маъно касб этмоқда. Ахборот тез тарқалаётган, рақобат кучайган шароитда миллий манфаатларни ҳимоя қилиш, маънавий қадриятларни асраш, соғлом жамиятни барпо этиш ҳар қачонгидан ҳам муҳим. Интернет ва оммавий ахборот воситалари орқали билим олиш, тажриба алмашиш имкониятлари кенгайган бир пайтда, ҳар бир фуқаро ўзининг фаол фуқаролик позициясини намоён этиши лозим. Танқидий фикрлаш, масъулиятли муносабат, қонунга ҳурмат — булар Ватанга хизматнинг замонавий кўринишлари.

Ватанга хизмат қилишнинг яна бир муҳим жиҳати шуки, жамиятда ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳурматни мустаҳкамлашдир. Миллати, тили, динидан қатъи назар, барча фуқароларнинг умумий мақсади — тинч ва фаровон ҳаётни таъминлаш. Бир-бирини қўллаб-қувватлаш, меҳр-оқибатли бўлиш, қийин вазиятларда ёрдам қўлини чўзиш — бундай фазилатлар жамиятни кучли қилади. Кучли жамият эса ўз навбатида кучли давлатнинг пойдеворидир.

Хулоса қилиб айтганда, Ватанга хизмат қилиш — инсон учун энг улуғ шараф ва олий саодатдир. Бу саодат мансаб ёки бойлик билан ўлчанмайди, балки халқ ишончи, кўнгил хотиржамлиги ва қолдирилган эзгу излар билан баҳоланади. Ҳар биримиз ўз кундалик ҳаётимизда, меҳнатимизда, муносабатларимизда Ватан манфаатини устувор қўйсак, юртимиз равнақига муносиб ҳисса қўшган бўламиз. Ана шунда «Ватанга хизмат — олий саодат» деган ғоя ҳаётимизда амалий мазмун касб этади.

А.Толипов,

Жамоат хавфсизлиги университети доценти,  

соц.ф.б.ф.д. (PhD)