Мадуро ҳокимиятдан четлатилгандан сўнг Куба ўзининг энг муҳим иттифоқчисидан айрилди ва кенг кўламли иқтисодий фалокат хавфини ҳис қилмоқда, дейилади Евроньюс берган хабарда.

Венесуэладаги Мадурони ағдариш операцияси оқибатларидан энг кўп зарар кўрган иккинчи давлат Куба бўлди, дейиш мумкин. Гавана расмийларига кўра, Каракасда Кубанинг 32 нафар фуқароси, яъни Куба қуролли кучлари ходимлари ҳалок бўлган.

Куба нафақат асосий сиёсий иттифоқчисидан, балки қийналаётган иқтисодиёти учун муҳим таянчдан ҳам маҳрум бўлди. Шу билан бирга, Вашингтон томонидан навбатдаги нишон бўлиши мумкинлиги ҳақида очиқ огоҳлантиришлар ҳам янграмоқда.

Куба ҳарбийларининг Венесуэлада бўлиши Гавана ва Каракас ўртасидаги яқин ҳамкорликнинг ёрқин намунасидир, - дейди Германиянинг Глобал ва минтақавий тадқиқотлар институти сиёсатшуноси Берт Хоффманн Euronews га берган интервьюсида.  

Унинг таъкидлашича, Венесуэла 2000-йиллар бошида Уго Чавес ва Фидель Кастро яқинлашганидан бери Кубанинг энг муҳим сиёсий иттифоқчиси бўлиб келган.

1999 йилда, президентликка номзод бўлган Чавес Гаванада Куба инқилоби етакчиси Фидель Кастро билан учрашган эди. Кейинги ўн йилликларда бу иттифоқ янада мустаҳкамланди. Мадуро Кубада таълим олган эди, шу боис ўзини Гавана қўллаб-қувватлайдиган мафкуранинг давомчиси сифатида кўрсатиб келган.

Натижада, кубалик амалдорлар Венесуэланинг разведка тизимида муҳим лавозимларни эгаллади. Гавана эса Каракасга шифокорлар ва тиббий ходимлар юбориб, эвазига сиёсий қўллаб-қувватлаш ҳамда арзон нефть олиб турди.  

Сўнгги ойларда Венесуэла Кубага ҳар куни тахминан 35 минг баррель нефтьни жуда арзон нархларда етказиб берган. Хоффманннинг фикрича, Венесуэла нефти Куба учун жуда муҳим бўлган.

АҚШ Куба режимини ҳарбий аралашувсиз ҳам ағдариши мумкин, бунинг учун оролни Венесуэла нефтидан тўлиқ узса кифоя, деган хавотирли тахминлар ҳам бор. Чунки, ҳозирги вазиятда Венесуэланинг янги раҳбарияти учун Кубани қўллаб-қувватлаш муҳим бўлмай қолиш эҳтимоли юқори.

Албатта, «Озодлик ороли» Россия, Эрон ёки араб давлатларидан муқобил нефть таъминотини сўраши мумкин. Бироқ Гаванага очиқ ёрдам бериш ҳар қандай янги таъминотчини АҚШ томонидан санкциялар ва босимлар нишонга айлантириши мумкин, - дейди Хоффманн.

Куба ҳозир тарихидаги энг оғир иқтисодий инқирозни бошдан кечирмоқда. Сўнгги йилларда мамлакат иқтисодиёти тахминан 4 фоизга қисқарган, фақат 2025 йилнинг ўзидаги пасайиш 1,5 фоизни ташкил этган. Инфляция 20 фоиздан ошган, озиқ-овқат, дори-дармон ва ёқилғи танқислиги деярли ҳамма жойда сезилмоқда.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, иқтисодий жиҳатдан Куба барча инвестицияларни туризм соҳасига йўналтиргани учун ютқазмоқда. Чунки туризм ҳар қандай инқироз ва сиёсий беқарорликка ўта сезгир тармоқ ҳисобланади.

Сиёсатшунос Берт Хоффманннинг эслатишича, 1959 йилги Куба инқилобидан бери коммунистик режимни йўқ қилиш, заифлаштириш ёки камида яккалаш АҚШ сиёсатида устувор мақсад бўлиб келган. Трамп учун эса Мадуронинг ағдарилиши бу орзуни амалга ошириш имкониятидир.

- Куба, чамаси, қулаши арафасида. Уларнинг, қандай қилиб омон қолиши мумкинлигини билмайман. Чунки, ҳозир Кубанинг деярли ҳеч қандай даромади йўқ. Барча даромад Венесуэла нефтидан келар эди”, - деди яқинда АҚШ президенти Дональд Трамп.

Шу билан бирга, сиёсатшуноснинг айтишича, Венесуэладаги воқеаларга қарамай, Гаванадаги раҳбарият ҳозирча ўз ўрнини сақлаб турибди. “Режим қулаганидан кейин нима бўлиши мумкинлигидан қўрқиш ҳисси сиёсий элитани бирлаштириб турувчи кучли омилдир. Улар Мадуро атрофидагиларнинг бу бўҳрондан қандай қилиб чиқишини диққат билан кузатишади ва уларни қандай жазолашар экан, деган хавотир бор”-деган у.  

АҚШ давлат котиби, кубалик муҳожирлар оиласидан чиққан Марко Рубионинг фикрига кўра, Гаванадаги сиёсатчилар хотиржам бўлмасликлари керак. АҚШнинг Кубага нисбатан режалари ҳақида батафсил гапиришдан қочиб, “Агар мен Гаванада яшаганимда ва ҳукуматда ишлаганимда, бироз хавотир олган бўлардим”, - деди у журналистларга берган интервьюсида.

Айни пайтда, Кубани денгиз орқали тўлиқ блокада қилиш, эҳтимолий сценарий сифатида кўрилмоқда.  

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/y3R0S517LN4" title="Tramp: Kuba qulash arafasida" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Кенжа Бекжонов, Анвархўжа Аҳмедов, ЎзА