Tarjimaning ahamiyati nafaqat adabiy asarlarning mazmunini yetkazishda, balki xalqning ma’naviy didi va dunyoqarashini boyitishda ham ko‘zga tashlanadi. Hozirgi globallashuv davrida tarjimashunoslik nafaqat matnni bir tildan ikkinchi tilga ko‘chirish, balki asarning ruhiy va badiiy qatlamlarini saqlab, muallifning uslubini boshqa til muhitida qayta tiklash san’atiga aylandi.

O‘zbekistonda tarjima san’ati, shu jumladan jahon adabiyoti durdonalarini o‘zbek tiliga ko‘chirish an’anasi uzoq tarixga ega. Asrlar mobaynida dunyo adabiyotining bebaho namunalari xalqimiz ma’naviy mulkiga aylanib, badiiy tarjima sohasida milliy ijodiy maktab va ilmiy an’analar shakllandi.

Mustaqillik yillarida tarjima san’atini rivojlantirgan olim-tarjimon Ozod Sharafiddinov (1925-2005) nafaqat munaqqid va adabiyotshunos, balki dunyo adabiyoti durdonalarini o‘zbek tiliga mahorat bilan o‘girgan mutaxassis edi. Uning tarjimalarida tarixiylik tamoyili eng muhim o‘rinni egallaydi.  

Lev Tolstoyning “Iqrornoma”sida XIX asr Rossiyasidagi ijtimoiy va diniy muhit musofirona va ezgi tushunchalar orqali o‘zbek o‘quvchisiga yetkazilgan. Paolo Koeloning “Alkimyogar” asari esa Sharq va G‘arb sivilizatsiyasining o‘rta asr koloritini, karvonlar va bozorlar obrazlari orqali tarixiy muhitni aniq va mohirona namoyon qiladi.

Ozod Sharafiddinov har ikki asarda muallif uslubini saqlab, tarixiy va madaniy kontekstni tarjima orqali qayta jonlantirgan. Bu orqali tarjimaning milliy va jahon adabiyoti o‘rtasidagi ko‘prik vazifasi yaqqol ko‘rinib turadi.

Xulosa qilib aytganda, Ozod Sharafiddinov tarjimada tarixiylik tamoyilini amalga oshirib, asar ruhini saqlab, uni zamonaviy o‘zbek o‘quvchisi uchun tushunarli va mohirona yetkazdi. Uning tarjimalari milliy badiiy tafakkur va jahon falsafasi uyg‘unlashgan, badiiy va ma’naviy qadriyatlarni saqlab, yangi avlodga yetkazadi.

Rustam Sharipov,  

Filologiya fanlari doktori, dotsent

Zilola Xujaniyazova,

ilmiy tadqiqotchi