Марказий Осиё ҳудудидаги боғлар ва суғориладиган ерлар сув танқислиги оқибатида кейинчалик чўлга айланиб кетиши ҳоллари кўп бора кузатилган. Иқлим қуруқлиги ва гидротехник лойиҳаларнинг мавжудлиги сабаб минтақа ҳалигача сув ресурсларига қаттиқ боғланиб қолган. Бундан ташқари, ерлар ва сув ресурсларининг шўрланиши тараққиёт сари одимлаётган Марказий Осиё мамлакатларининг иқтисодий барқарорлигига таҳдид сола бошлади.

Яқинда “NASA” томонидан ўтказилган сунъий йўлдош тадқиқот натижаси шуни кўрсатдики, сув ресурсларининг энг кўп камайиш ҳолатлари Ҳиндистон, Покистон, Aрабистон ярим ороли ва Шимолий Aфрика ҳудудларига тўғри келган. Бу давлатларда сув – ниҳоятда бебаҳо неъмат ҳисобланади. Келажакда сайёрамиз аҳолиси ўсишда давом этар экан, урбанизация тенденцияси туфайли вазият янада салбий тус олиш эҳтимоли юқори. Сув манбаларининг камайиши, қишлоқ хўжалигида озиқ-овқат маҳсулотлари етиштиришдаги узилишлар, қашшоқлик сонининг ортиб бориши, буларнинг бари сув ресурсларидан норационал фойдаланиш оқибатларидир.

Қачондир Орол денгизи яна асл ҳолига қайтиши мумкинми, деган умидли саволлар қийнайди баъзида. Минтақада иқтисодиётни қайта интеграция қилиш гидрология соҳасига салбий таъсир кўрсатди. Тўғри, Марказий Осиё мамлакатлари халқаро ҳамкорлар кўмагида Орол денгизини қутқариш йўлида бирмунча саъй-ҳаракатлар қилмоқда. Масалан, денгизнинг Қозоғистон тарафидаги бир қисми қисман тикланди, Ўзбекистон Оролбўйи сув ҳавзалари экотизимини сақлаб қолиш мақсадида денгизнинг қуриб қолган тубида фаол ўрмонлаштиришни бошлади. Умуман олганда, сув хўжалиги инфратузилмасини модернизация қилиш, аграр соҳада сув истеъмоли ҳажмини камайтиришни таъминловчи деҳқончилик тизимини такомиллаштириш бўйича изчил ислоҳотларни давом эттиравериш керак.

Юқорида таъкидланганидек, ҳозирда бутун дунёда тоза ичимлик сувига бўлган талаб кундан-кунга ортиб бормоқда. Бу эса табиатнинг бебаҳо неъмати ҳисобланган обиҳаётдан тежамкорона фойдаланишга, ичимлик сувининг етишмовчилиги билан боғлиқ муаммоларга жиддий эътибор қаратишга, шунингдек, аҳолини тоза ичимлик суви билан таъминлаш учун тегишли чораларни кўришга чақиради.  

Кўрсатувнинг 2-қисмини ЎзАнинг “YouTube” каналида кўришингиз мумкин.

<iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/8U8vFV9bXoY" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen></iframe>

Ўткир Алимов, Нишонбой Абдувоитов (видео), ЎзА