“Anthropic” компанияси томонидан яратилган “Claude” сунъий интеллект (СИ) чат-боти муаллифлари мазкур технология бой ва камбағал давлатлар орасидаги тафовутни янада кучайтириши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда. Уларнинг фикрича, сунъий интеллект тез ривожланиши ва жадал жорий қилиниши кўпроқ ривожланган мамлакатлар фойдасига ишлаши эҳтимоли юқори. Бунинг асосий сабаби – сунъий идрок тизимини ишлаб чиқиш ва самарали ишлатиш учун улкан молиявий ресурс, мураккаб технология инфратузилмаси талаб қилинади. Шу боис янги технологиялар асосан бой давлатлар манфаатига хизмат қилиши мумкин.

“Claude” икки миллиондан зиёд одам билан ўтказган мулоқот таҳлили шуни кўрсатдики, кучли давлатлар СИни нисбатан анча тез ўзлаштирмоқда. Ҳозирча бу фарқ қисқаришидан далолат берувчи ҳеч қандай белги йўқ.

“Microsoft” тадқиқоти ҳам шу хулосани тасдиқлайди: “глобал шимол” давлатлари сунъий интеллектни “глобал жануб”, яъни ривожланаётган юртларга қараганда қарийб икки баробар тез жорий қилмоқда. Бу ҳолат ҳудудлар орасидаги турмуш даражаси тафовутини янада кенгайтириши, иқтисодий нотенгликни чуқурлаштириши мумкин.

СИ технологиясига имконият сифатида қараш мумкин, аммо глобал тақсимланиш адолатли кечмаса, бу жараён хавф туғдиради.

MIT тадқиқотига кўра, генератив сунъий интеллектга сармоя киритган компанияларнинг 95 фоизи ҳали соф фойдага чиқа олмаган. Демак, технология ривожи тез бўлса-да, иқтисодий фойда ёки асл амалиёт доим ҳам дарҳол намоён бўлавермайди. Натижада, СИ жорий этилиши мамлакатлар орасидаги фарқни кучайтириши мумкин. Фақат технологияни тўғри бошқариш ва глобал ҳамкорлик орқали бу хатарни бартараф этиш имкони мавжуд.

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/kTxc76sBi0A" title="Sun’iy intellekt: imkoniyatmi yoki global xavf?" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Ф.Яхшибоева, ЎзА