Кундузи эллик даража иссиқ, тунда эса бирданига нол даража совуқ. Тасаввур қилинг: бепоён қумлик сизни ўраб олган. Кун бўйи иссиқдан танангиз куяди, кечаси эса совуқдан титрайсиз.

Бугун Ер юзидаги энг катта чўл — Саҳройи Кабир ҳақида гаплашамиз. Бу ерда тирик қолиш жуда қийин. Тирик қолганлар ҳикояси гўёки афсонадек.

Масалан, 1994 йилда италиялик спортчи Мауро Проспери мусобақа вақтида қум бўронида йўлдан адашди. Тўққиз кун давомида у бутунлай ёлғиз қолади. Сув йўқ, овқат йўқ… фақат саҳро. У тирик қолиш учун  ҳамма нарса қилади. Ҳатто очликдан ўлмаслик учун кўршапалакларнинг қонини ичгани ҳақида ҳам фактлар мавжуд. Ниҳоят, ёлғизликнинг 9-кунида чорвадорлар уни топиб, ҳаётини сақлаб қолишади.

Саҳро инсон руҳиятини ҳам синдиришга уринади. 1935 йилда машҳур ёзувчи Антуан де Сент-Экзюпери самолёт ҳалокатидан сўнг Ливия чўлида бир неча кун яшаш учун курашган. Сувсизлик, галлюцинациялар… ва саҳрода учраган одамнинг бир қултум суви унга мўъжиза бўлиб туюлган. Ана шу хотиралар кейинчалик “Кичкина шаҳзода” асарида ўз аксини топди.

Баъзи ҳикоялар эса фожеа билан якун топган. 1943 йилда АҚШнинг “Ладй Бе Гоод” самолёти чўлга қулаган. Экипаж аъзолари сув ва йўл-йўриқсиз юзлаб километр юришга мажбур бўлишди. Кўпчилиги омон қолмади… Уларнинг тақдири чўлнинг шафқатсизлигини абадий эслатиб туради.

Саҳройи Кабир — хатоларни кечирмайдиган жой. Лекин кимдир бу синовдан ўтади, кимдир эса йўқ. Шундай бўлса-да, бир нарсани унутмайлик: бу чўл ҳамиша бизга бир сабоқни уқтиради… сув — бу ҳаёт, йўлни топиш — нажот калити, ва ирода — энг катта қуролимиздир.

<iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/2LKkt-ru_rE?si=HVs4JYILt3LL0CGg" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Ирода Жўраева, Искандар Исматов, ЎзА