1587 yilning yozida, inglizlar Shimoliy Karolina qirg‘og‘idagi Roanoke orolida yangi koloniyani tashkil etdilar.
Bu yerga kelganlar orasida ayollar, erkaklar va bolalar bor edi. Jami taxminan 115 kishi bo‘lib, ularning boshlig‘i Jon Vayt edi. Koloniya boshlanishi oson bo‘lmagan: oziq-ovqat va resurslar yetarli emasdi. shuning uchun Jon Vayt tez orada Angliyaga yordam chaqirish uchun qaytishga majbur bo‘ldi. U ketganida kolonistlar hayot bilan to‘la edi, ular mehnat qilayotgan, uylarini ta’mirlayotgan, ovqat tayyorlayotgan edi. Ammo Jon Vayt qaytib kelganda, dahshatli manzara kutdi: uylar bo‘sh, stollar ustida yarimta ovqat, asbob-uskunalar joyida, lekin odamlar g‘oyib bo‘lgan edi. Daraxtlarga “CROATOAN” so‘zi yozilgan edi, lekin bu ularning qayerga ketgani haqida aniq ma’lumot bermadi. Hech qanday kurash, qon izlari yoki ogohlantiruvchi belgi topilmadi. Shu voqea tarixga “yo‘qolgan kolonistlar” yoki “yo‘qolgan qabila” nomi bilan kirib qoldi.
Tarixchilar va arxeologlar ularning taqdiri haqida ko‘plab nazariyalar ilgari surgan: kimdir ularni yaqin atrofdagi hindular qabilasi qabul qilgan yoki ular bilan birlashgan, boshqalar kasallik, ochlik yoki tabiiy ofat sababli halok bo‘lgan deb hisoblaydi, ayrimlari esa ularning sirli yo‘qolishi g‘ayritabiiy kuchlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin deb taxmin qiladi. Voqea atrofida yillar davomida turli afsonalar paydo bo‘ldi: ayrimlar ularni dengiz jinlari olib ketgan, boshqalar ularni begona kemalar yashirincha olib ketgan, hatto osmonda g‘ayritabiiy yorug‘liklar ko‘rilgani haqida gaplar tarqaldi.
Shu sababli bu hodisa shunchaki falokat emas, balki sirli va javobsiz savollar girdobida qolib ketgan tarixiy jumboq sifatida hanuzgacha odamlarni o‘ziga tortadi va insoniyat tarixidagi eng mashhur sirli koloniyalardan biri sifatida saqlanib qolgan.
<iframe width="640" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/Wgq0R56Da8w" title=""Sirli olam": Yo‘qolgan qabila" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>Iroda Jo‘rayeva,
Ulug‘bek To‘xtayev, O‘zA