Юртимизда пахта ҳосилдорлигини ошириш, пахта етиштиришда илм ва инновацияларга асосланган уруғчилик, нав танлаш, ерга ишлов бериш, ўғитлаш, суғориш ишларини йўлга қўйиш орқали пахта-тўқимачилик соҳасида экспорт ҳажмлари ва даромадни ошириш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.

Шу мақсадда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 12 октябрдаги 641-сонли қарори асосида 2026 йил пахта ҳосили учун навдорлик сифат кўрсаткичларига жавоб берадиган уруғларини етиштириш бўйича тизимли ишлар амалга оширилмоқда.

Хусусан, пахта уруғчилиги йўналишида эришилган натижалар ҳақида Уруғчиликни ривожлантириш маркази Техник экинлар уруғчилиги бўлим бошлиғи Илҳом Эгамбердиевнинг маълумотига кўра, йил давомида пахта уруғларини етиштириш, саралаш ва тайёрлаш жараёнлари белгиланган талаблар асосида ташкил этилиб, уруғлик сифат кўрсаткичларини яхшилашга алоҳида эътибор қаратилди.  

Шунингдек, у айни вақтда уруғлик чигит тайёрлаш жараёнлари изчил давом этаётгани, чигитларни қабул қилиш, тозалаш, саралаш ва сифат кўрсаткичлари бўйича лаборатория текширувларидан ўтказиш ишлари белгиланган талаблар асосида амалга оширилаётганини таъкидлади. 

Бу жараёнлар келгуси мавсум учун сифатли ва рақобатбардош уруғлик захирасини шакллантиришга хизмат қилмоқда.

Қайд этилганидек, ўтган йилда республика бўйича 875,6 минг гектар ер майдонига чигит экилиб, жами 30,7 минг тонна уруғлик чигит сарфланди ва гектарига ўртача чигит сарфи 35,1 кг.ни ташкил этмоқда.

Республика бўйича жами 595,6 минг гектар ер майдонига маҳаллий ғўза навларидан тайёрланган 23,6 минг тн. уруғлик чигит, шундан 404,8 минг гектар ер майдонларига 2024 йил ҳосилидан тайёрланган уруғлик чигит, 190,8 минг гектар ер майдонларига 7,1 минг тонна “тиндирилган уруғлик” чигит ва 279,9 минг гектар ер майдонларига хорижий навларнинг уруғлик чигитлари экилган.

Бундан ташқари, давлатимиз раҳбарининг 2023 йил 15 декабрдаги “Пахтачиликда уруғчилик тизимини ривожлантириш ҳамда пахта ҳосилдорлигини оширишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги  қарори ижроси бўйича вилоятлараро  2,5 минг тонна, туманлараро 2,2 минг тонна “ уруғ алмаштириш” амалиёти амалга оширилди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 18 мартдаги “Қишлоқ хўжалиги экинлари уруғчилиги соҳасида “Е-уруг”’ ахборот тизимини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори ижроси бўйича 2025 йилда уруғлик пахта етиштириш ҳуқуқига эга бўлиш учун электрон танлов ўтказилиб, 1901 та субъект 72,5 минг гектар ер майдони бўйича уруғлик танловда ғолиб деб топилган. Жами 2055 та, шундан 15 та илмий-тадқиқот институтлари, 139 та элита уруғчилик хўжаликлари ва хусусий уруғчилик корхоналарининг жами  1901 та танловда ғолиб бўлган субъектларнинг 82,8 минг гектар ер майдонида уруғлик пахта етиштириш учун танлаб олинган.

2025 йил ҳосилидан уруғлик пахта хомашёси етиштириш учун  

1684 та субъектнинг 67,1 минг гектар ер майдонига маҳаллий ва  

371 та субъектнинг 15,7 минг гектар ер майдонига хорижий навлар экилган.

Уруғлик пахта териб олиш учун жами 58,2 минг гектар майдондан жами 88,7 минг тонна, шундан 32,3 минг тонна асосий, 28,2 минг тонна захира фонди учун шунингдек, 28,2 минг тонна қўшимча захира сифатида жамғарилди. Шундан, 57,2 минг тонна маҳаллий навлар ва 31,5 минг тонна хорижий навлар улушига тўғри келади.

2026 йил пахта ҳосили учун 45,5 минг тонна уруғлик чигит тозалаш-саралаш (29,9 минг тонна маҳаллий, 15,6 тонна хорижий навлар), 19,9 минг тонна уруғлик чигит туксизлантириш (11,0 минг тонна маҳаллий, 8,9 минг тонна хорижий) ҳамда 27,9 минг тонна уруғлик чигит дорилаш (18,9 минг тонна маҳаллий, 9 минг тонна хорижий) ишлари режалаштирилган. Шунингдек, ўтган йиллардан экишдан ортиб қолган “тиндирилган” 16,8 минг тонна уруғлик чигит қолдиғи мавжуд.

Гулноза Бобоева, ЎзА