XXR yetakchisi Si Szinpin Hindiston bosh vaziri Narendra Modiga “eng to‘g‘ri yo‘l” ularning mamlakatlari do‘st bo‘lishlari kerakligini aytdi, chunki ikki o‘lka rahbarlari yetti yil ichida birinchi marta Xitoyda uchrashdi – bu dunyoning eng ko‘p aholisi bo‘lgan davlatlari o‘rtasidagi yaqinlashuvning yangi bosqichi, deya yozmoqda “CNN” nashri.

Si va Modining bugun Tyanszinda mintaqaviy sammit arafasida bo‘lib o‘tgan uchrashuvi har ikki davlat ham global savdo urushi davrida AQSHning qattiq tariflariga, shuningdek, Ukrainadagi nizo masalasida Rossiya bilan munosabatlari ustidan G‘arbning nazoratiga duchor bo‘lgan paytga to‘g‘ri kelmoqda. 

– Dunyo o‘zgarishlarni boshdan kechirmoqda. Biz dunyodagi eng gavjum ikki davlatmiz va Global Janubning bir qismimiz. Do‘st, yaxshi qo‘shni bo‘lish juda muhim, ajdaho va fil birlashishi kerak, – dedi Si ikki xalqning an’anaviy ramzlariga ishora qilib. 

O‘z navbatida, Modi munosabatlarni “o‘zaro ishonch va hurmat asosida” oldinga olib borishga sodiq ekanini aytib, o‘zaro aloqalarning iliqlashishi, jumladan, 2020 yilda halokatli to‘qnashuv bo‘lgan Himoloy chegarasidagi keskinlikning yumshatilishiga ishora qildi. 

– Mamlakatlarimizdagi 2,8 milliard aholining manfaatlari hamkorligimiz bilan bog‘liq, – deya qo‘shimcha qildi u.

Bu signallar Vashingtonda diqqat bilan kuzatilishi mumkin, Nyu-Dehli bilan ziddiyat AQSH diplomatlarining tobora kuchayib borayotgan Xitoyga qarshi asosiy qarama-qarshilik sifatida mamlakat bilan aloqalarni chuqurlashtirishga qaratilgan ko‘p yillik sa’y-harakatlarini izdan chiqarish bilan tahdid qilmoqda.

Ma’lumki, shu oy boshida Tramp Hindistonga nisbatan jiddiy iqtisodiy jazo choralarini qo‘lladi, avvaliga uning AQSHga importini 25 foizlik bojlar ostiga qo‘ydi, so‘ngra Rossiya neft va gazini import qilganlik uchun jazo sifatida mamlakatga qo‘shimcha 25 foizlik boj kiritdi. Xitoy ham, Hindiston ham Rossiya neftining asosiy xaridorlaridir, ammo Xitoy hali bunday choralarni ko‘rmagan.

Pekin AQSH va Hindiston o‘rtasida rivojlanayotgan xavfsizlik aloqalarini kamaytirishni xohlaydi. Xitoy rasmiylari Hindiston, AQSH va uning ittifoqchilari Avstraliya va Yaponiya o‘rtasida Xitoyga qarshi kurash sifatida ko‘riladigan to‘rtlik bo‘yicha dialogning kuchayishini xavotir bilan kuzatmoqda.

Modi va Si o‘tgan yil oktyabr oyida Rossiyada bo‘lib o‘tgan BRIKS sammiti doirasida uchrashganidan so‘ng, Hindiston va Xitoy o‘rtasidagi aloqalar bosqichma-bosqich normallashdi, bu holat tomonlarning bahsli chegaralari bo‘ylab harbiy qismlarni ajratish bo‘yicha kelishuvga erishgan paytda sodir bo‘ldi.

So‘nggi oylarda ikki davlat COVID-19 pandemiyasidan so‘ng bekor qilingan to‘g‘ridan-to‘g‘ri reyslarni qayta tiklashga kelishib oldi, Pekin yaqinda G‘arbiy Tibetdagi ikkita ziyoratgohni besh yil ichida birinchi marta hindular uchun qayta ochishga rozi bo‘ldi va mamlakatlar bir-birining fuqarolari uchun sayyohlik vizalarni qayta berishni boshladi.

Hindiston va XXR o‘rtasidagi asosiy taranglik 2020 yilda Himoloy chegarasidagi bahsli to‘qnashuvdan so‘ng avj oldi, unda 20 hind va to‘rt xitoy askari halok bo‘lgan edi. Ikki davlat 3379 kilometrlik “de-fakto chegarasi” bo‘ylab harbiy mavjudligini saqlab kelmoqda, bu “Dolzarb nazorat chizig‘i” (LAC) deb nomlanadi. 

Uchrashuvdan so‘ng e’lon qilingan Hindiston bayonotida aytilishicha, “liderlarning kelishmovchiligi tortishuvlarga aylanib qolmasligi” va “barqaror munosabatlari” ikki davlatning rivojlanishi, shuningdek, ko‘p qutbli dunyo uchun zarur ekanligini yana bir bor tasdiqlaydi.

O‘tkir Alimov, O‘zA