-

Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi qurolli mojaroga to‘rt yildan oshar ekan, u nafaqat ikki davlat o‘rtasidagi ziddiyat, balki butun Yevropa xavfsizlik arxitekturasiga ta’sir ko‘rsatayotgan geosiyosiy omilga aylandi. 2022-yil fevral oyida keng ko‘lamli harbiy harakatlar boshlanganidan beri front chizig‘i bir necha bor o‘zgardi, ammo hal qiluvchi strategik burilish hozircha yuz bermadi. Nizo resurslarga tayanadigan va bir vaqtning o‘zida harbiy, iqtisodiy hamda axborot maydonlarida kechayotgan to‘qnashuvga aylandi.

Front va harbiy dinamika

Bugungi holatga ko‘ra, jangovar harakatlar asosan, sharqiy va janubiy yo‘nalishlarda davom etmoqda. Har ikki tomon artilleriya, dronlar va uzoq masofali raketa zarbalaridan faol foydalanmoqda. Energetika va transport infratuzilmasiga yo‘naltirilgan hujumlar mojaroning yangi bosqichini belgilamoqda. Bu esa front ortidagi iqtisodiy va ijtimoiy hayotga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda.

Ukraina o‘z hududiy yaxlitligini tiklashni strategik maqsad sifatida belgilab olgan, RF esa operatsiyalarni milliy xavfsizlik va geosiyosiy manfaatlar nuqtai nazaridan asoslamoqda. Har ikki tomon ham resurslarni safarbar etgan holda uzoq muddatli kurashga moslashmoqda.

Energetika va iqtisodiy bosim

Ziddiyatning muhim jihatlaridan biri – energetika infratuzilmasiga ta’sirdir. Qish faslida elektr va issiqlik ta’minotiga yo‘naltirilgan zarbalar aholi turmush sharoitiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu holat iqtisodiy barqarorlik, sanoat ishlab chiqarish va logistika zanjirlariga bevosita bosim o‘tkazadi.

Shu bilan birga, Yevropa davlatlari Rossiya energiya resurslariga qaramlikni qisqartirishga harakat qildi. Natijada Yevropa energetika bozori qayta shakllandi, yangi ta’minot manbalari izlandi, ammo bu jarayon inflyatsiya va narxlar oshishiga olib keldi.

Ukraina jamiyatidagi bardosh masalasi xalqaro tahlilchilar diqqat markazida turibdi. Millionlab odamlar mamlakatni tark etdi, ichki ko‘chirishlar amalga oshirildi. Ko‘ngilli harakatlar, mahalliy tashabbuslar va xalqaro yordam tizimi jamiyatni barqaror ushlab turishga xizmat qilmoqda.

Rossiyada ham iqtisodiy sanksiyalar ta’siri sezilmoqda. Ayrim sohalarda tashqi bozorlarga chiqish cheklandi, moliyaviy tizim qayta moslashuv bosqichiga o‘tdi. Ekspertlar fikricha, Moskva iqtisodiy siyosatni diversifikatsiya qilish va yangi bozorlar bilan hamkorlikni kengaytirish orqali bosimni yumshatishga intilmoqda.

Xalqaro omil

Mojaro xalqaro siyosatning markaziy mavzularidan biri bo‘lib turibdi. G‘arb davlatlari Ukrainaga harbiy va moliyaviy yordam ko‘rsatishni davom ettirmoqda. Rossiya esa buni qarama-qarshilikni chuqurlashtiradigan omil sifatida baholaydi. 

Tinchlik muzokaralari masalasi hanuz ochiq. Turli formatlarda uchrashuvlar o‘tkazilgan bo‘lsa-da, hududiy yaxlitlik, xavfsizlik kafolatlari va siyosiy shartlar borasida jiddiy ixtiloflar saqlanib qolmoqda. Hozirgi vaziyatda har ikki tomon o‘z pozitsiyasidan chekinishga tayyor emasdek ko‘rinadi.

Tinchlikka erishish ko‘p jihatdan frontdagi vaziyat, xalqaro vositachilar sa’y-harakati va siyosiy irodaga bog‘liq. Urushning cho‘zilishi esa iqtisodiy yo‘qotishlar, gumanitar muammolar va xavfsizlik tahdidlarini yanada kuchaytirmoqda.

Tahlilchilarga ko‘ra, frontdagi vaziyat nisbatan barqaror, ammo hal qiluvchi emas. Hozircha yaqin istiqbolda to‘liq kelishuvga erishish alomatlari ko‘rinmayapti. Diplomatik yo‘l orqali barqaror yechim topish xalqaro hamjamiyat uchun eng maqbul yo‘l bo‘lib qolmoqda. 

Dilshod Hakimov, O‘zA