Қадим Қува ҳақида ёзилган тарихий асарларда бу ернинг тупроқ, сув, ҳавоси боғдорчилик учун энг қулай муҳит, дейилади. Дарҳақиқат, Қува боғларининг ўзида ўтган йили 150 миллион тупдан ортиқ мевали ва манзарали кўчат етиштирилгани расман қайд этилди. Улар Ўзбекистоннинг деярли барча вилоятлари ҳамда хорижий мамлакатларга юбориляпти. Шу кунларда ҳам Қуванинг қай маҳалласига борманг, кўчат юклаётган транспорт воситаларини кўрасиз. Бу кўчатларни қувалик оддий одамлар, бири томорқасида, бири деҳқон ёки фермер хўжалигида етиштирган. Уларнинг бири томорқачи Жавлон Отабоев. Ундан кўчат олиб боғ қилганлар янаги йил яна келишади олдига.

– Бир гектардан 70-80 минг туп кўчат оламиз. Улар турли мевали дарахтлардир, – дейди Жавлон Отабоев. – Ўрик, олма, гилос, шафтоли, нок, беҳи... хуллас энг сархил мевали кўчатлар етиштирамиз. Бизда баҳорда мева берадиган эртапишар ва кеч кузги навлар бор.    

Кўчат етиштиришни уюшган ҳолда ташкил қилувчилар ҳам бор Қувада. “Қуваагрорстар” уруғчилик ва кўчатчилик билан шуғулланади. Жамоа қадимий усул-кўчатни уруғдан ундиришга моҳир. Маълумки, сара гилос кўчати қорагилосга уланган бўлади. Қорагилос кўчатининг эса уруғдан ундириб олингани ишончли.

– Асосий хусусияти шундаки, келажакда боғлар самарали бўлади, – дейди “Қуваагрорстар”нинг уруғчилик ва кўчатчилик бўлими мутахассиси Зиёвуддин Раҳимов. – Кўчатлар бир хил униб чиқади. Боғ бир вақтда яратилади. Кейинчалик мевасини экспорт қилиш ҳам бир вақтга тўғри келади. Бундан ташқари, биз 50-60 миллион тупга яқин атиргул кўчатини ҳам қаламчадан ундириб оляпмиз. Уларни ҳатто Германияга ҳам экспорт қиляпмиз.

Боғбонлар асл қорагилос данагини ўтган йили баҳорда йиғиб олган эдилар. Пайкал икки йилга мўлжалланган. Бир йил экадилар, келгуси йил кўчатни кесиб пайвандлайдилар.

– Ҳозир 5 гектар майдонга уруғ экяпмиз. Бу томонда эса униб чиққан кўчатлар кесилмоқда. Бу кўчатлар август ойида экспортга сотишга тайёр бўлади, – дейди Зиёвуддир Раҳимов. – Россия, Қозоғистон, Қирғизистон, Беларусга экспорт қиляпмиз.

“Қуваагрорстар” аҳолига хизмат кўрсатишни ташкил этган. Унинг мутахассислари талаб ва эҳтиёжга қараб хонадонлар томорқасига сархил мевали кўчатларни тавсия этади, етказиб экиб беради, йил давомида парваришлайди. Ҳозир бундай малакали хизматдан фойдаланувчилар сони ортиб бормоқда. Шу каби омиллар Қувани мамлакатнинг энг йирик кўчат етказиб берувчи ҳудудга айлантирмоқда.

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/Jjffvev4y8Q" title="Quvaning sarxil ko‘chatlari" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Муҳаммаджон Обидов, Элёр Олимов (видео, сурат), ЎзА