Болаликдаги ҳовлимизда юз ёшлардан ошган бир тут бор. Уни юз йиллар бурун отамнинг катта акаси, Асрор амаким экканлар. Ўша пайтлари амаким 18-20 ёшлардаги навқирон йигит бўлиб, Бухородаги мадрасалардан бирида таҳсил олган. Лекин касал бўлиб қолганлари туфайли қишлоққа қайтиб келишга мажбур бўлган.

Баҳорда яқин қариндоши, ўзидан уч-тўрт ёш кичик бўлган Муроджон билан бир неча тут кўчатини ҳовлимизга ўтқазишган. Ўшанда амаким “Муроджон, бир куни дунёдан ўтсам, мендан ёдгор бўлиб, шу тутлар қолади” деган эканлар. Шундан сўнг кўп ўтмай амаким вафот этган. Аммо ўзлари айтгандай, ўша тутлар бир текисда униб-ўсиб, ҳовлимиз кўркига кўрк қўшган.  

Кейинчалик ўша тутлардан фақат иккитаси сақланиб қолган. Улардан бири ҳам бундан ўн йиллар олдин қаригани ёки касаллангани сабаб бўлса керак, қуриб қолди. Бу тут эса ҳали ҳам ҳеч нима кўрмагандай, амакимдан ягона ёдгорлик бўлиб, яшнаб турибди.  

Яқин атрофда у билан тенгдош бирорта ҳам тут йўқ. Ҳа, бу тут не бир воқеа-ҳодисалар, не бир кучли бўрон, шамоллар, қолаверса, не бир ажойиб суҳбату гурунгларнинг гувоҳи бўлмаган дейсиз.

Болалигимни эслайман. Баҳорнинг сўнгги ойида тутнинг мевалари ғарқ пишиб етилар, оиламиз дастурхонининг кўркига айланарди. Кўпинча унинг шохларини пилла қурти учун кесиб кетишарди. Лекин кўп ўтмай, кесилган шохлар ўрнига янги новдалар ўсиб чиқиб, тут яна ўз ҳолига қайтар эди.

Ҳар гал қишлоққа, қадрдон уйимизга борганимда, тутни зиёрат қиламан. Уни нақадар соғинганимни ҳис қиламан. Кўзларимда беихтиёр ёш пайдо бўлади. Унинг шох-шаббаларини силайман, ўпаман. Ахир унда раҳматли Асрор амаким, ота-онам табаррук қўлларининг излари бор. Бундан ташқари, бу тут қадрдон болалигимни ёдга солади. Ишонаман, у ҳали кўп йиллар яшайди. Яна кўпдан-кўп тўй-томошалар, қизғин суҳбат ва гурунгларнинг гувоҳи бўлади. Биз яқинлар эса унинг шириндан-ширин меваларидан, ёзнинг жазирама иссиғи авжига чиққан пайтлари эса қуюқ соясидан баҳраманд бўлаверамиз, иншааллоҳ!

Болалигим гувоҳисан тут,

Ҳеч қурима, яшна, бўлгин бут.

Шошиламан доим бағринга,

Шошилгандай чўққига бургут.

Туроб НИЁЗ,

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси