Davlatimiz rahbari ta’kidlaganidek, saylovlar – xalqning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti va adolatli boshqaruv sari yo‘lini belgilovchi muhim jarayon.

Toshkent shahar sudi raisining o‘rinbosari – Iqtisodiy ishlar bo‘yicha sudlov hay’ati raisi Ibrohim Alimov saylov bilan bog‘liq fikrlarini bildirdi:

– 2024 yilgi parlament saylovlari O‘zbekiston tarixida muhim voqea bo‘lib, bu yil mamlakat birinchi marta aralash saylov tizimi asosida deputatlarni saylaydi. Ushbu yangi tizim davlatni yanada demokratik qilish, siyosiy maydonni kengaytirish va fuqarolarning ovozlarini ko‘proq eshitishga qaratilgan keng qamrovli siyosiy islohotlar natijasidir.

O‘zbekiston tarixida birinchi marta joriy etilgan aralash saylov tizimida deputatlar ikki xil yo‘l bilan saylanadi: majoritar va proporsional tizimlar asosida.

Majoritar tizim bo‘yicha 75 nafar deputat saylov okruglarida bevosita saylanadi, qolgan 75 nafari esa partiyaviy ro‘yxatlar orqali ovoz to‘plagan holda parlamentga kiradi. Ushbu aralash tizim orqali mamlakatdagi barcha siyosiy kuchlar va partiyalar o‘z vakolatlariga ega bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Bu yangi tizim, ayniqsa, siyosiy islohotlarni yanada chuqurlashtiradi va fuqarolar manfaatlarini yanada kengroq qamrab olishni ta’minlaydi. Proporsional tizim partiyalarning imkoniyatlarini kengaytirsa, majoritar tizim orqali har bir hudud o‘z vakiliga ega bo‘lishi ta’minlanadi.

Proporsional tizimning joriy etilishi bilan siyosiy partiyalar parlamentdagi o‘z joylarini partiyaviy ro‘yxatlar orqali qo‘lga kiritadi. Ushbu yondashuv ko‘proq siyosiy kuchlarga parlamentga kirish imkonini beradi. Bu fuqarolarning faqat alohida nomzodlarga emas, balki o‘zlari ishonadigan partiyalar va ularning dasturlariga ovoz berish imkoniyatini yaratadi. Natijada saylovchilar partiyaviy dasturlar va siyosiy g‘oyalarga asoslanib ovoz beradilar, bu esa siyosiy islohotlarning kuchayishiga yordam beradi.

Proporsional tizimning afzalliklaridan biri – ko‘plab yangi siyosiy partiyalarga eshiklarni ochib, ular uchun siyosiy maydonga kirish imkonini yaratishdir. Bu partiyalar orqali jamiyatdagi turli ijtimoiy qatlamlar va manfaatlar kengroq vakillikka ega bo‘ladi. Bu esa, siyosiy tizimni yanada barqaror va inklyuziv qiladi.

Aralash tizimda majoritar element saqlanib qoladi, bu har bir saylov uchastkasidan bevosita saylangan deputatlarni o‘z ichiga oladi. Bu tizim har bir mintaqa va hududning parlamentda o‘z vakiliga ega bo‘lishini ta’minlaydi.

Hududiy masalalarni hal qilishda, deputatlar bevosita saylovchilarning ishonchini qozonadi va ular bilan muloqotda bo‘ladi. Bu tizim, ayniqsa, O‘zbekiston kabi ko‘p hududli davlatlar uchun muhim ahamiyatga ega.

Har bir mintaqaviy deputat o‘z saylovchilarining manfaatlarini parlamentda himoya qilishi, mahalliy darajadagi muammolarni ko‘tarib chiqishi mumkin. Natijada bu yondashuv mahalliy rivojlanishning yanada barqaror bo‘lishiga va fuqarolar bilan davlat o‘rtasidagi ishonchning kuchayishiga yordam beradi.

2024 yilgi saylovlarda texnologiyalar o‘ziga xos o‘rin egallaydi. Yangi joriy qilingan “E-saylov“ platformasi orqali ovoz berish jarayoni shaffof va samarali bo‘ladi. Bu tizim saylov jarayonini raqamlashtirish orqali byurokratiyani kamaytiradi va ovozlarni hisoblash tezkorligini ta’minlaydi. Shuningdek, bu texnologiya fuqarolarga saylov jarayonida ishtirok etish qulayligini ta’minlaydi va saylovlarning ochiq-oshkoraligini mustahkamlaydi.

Bu yilgi saylovlar o‘zining gender tenglikka qaratilgan yondashuvi bilan ajralib turadi. Har bir siyosiy partiya o‘z ro‘yxatida kamida 40 foiz ayollarni nomzod sifatida ko‘rsatishi shart qilib qo‘yilgan. Bu talablarga rioya qilish ayollarning siyosiy faolligini oshiradi va ularga davlat boshqaruvida faol ishtirok etish imkonini beradi. Gender tengligi orqali siyosiy tizim yanada inklyuziv bo‘ladi va bu mamlakatning ijtimoiy barqarorligiga xizmat qiladi.

Prezidentimizning saylov tizimini isloh qilish tashabbusi O‘zbekistonni yangi siyosiy davrga olib kirmoqda. U demokratik islohotlar yo‘lida xalqaro tajribani hisobga olib, mamlakatning o‘ziga xos xususiyatlariga moslashgan holda siyosiy maydonni kengaytirishni maqsad qilgan. Bu islohotlar nafaqat saylov tizimini, balki butun boshqaruv tizimini ham isloh qilishga qaratilgan.

Umuman, bo‘lajak saylovlar O‘zbekiston tarixida burilish nuqtasi bo‘lib xizmat qiladi. Aralash saylov tizimining joriy etilishi mamlakatda siyosiy raqobatni kuchaytiradi, partiyaviy plyuralizmni oshiradi va har bir fuqaroning ovozi eshitilishini ta’minlaydi. Bu islohotlar O‘zbekistonda barqaror demokratik rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan va xalqning siyosiy hayotga faolroq jalb etilishiga imkon yaratadi.

N.Abduraimova, O‘zA