Ўзбекистон дунёнинг энг йирик олтин захираларига эга саноқли давлатларидан бири ҳисобланади.

Эътиборли жиҳати шундаки, олтин, уран, мис, табиий газ, вольфрам, калий тузи, фосфоритлар, каолин каби фойдали қазилмалар захираси бўйича Ўзбекистон нафақат МДҲ давлатлари ўртасида, балки бутун дунёда етакчи ўрин эгаллайди.

Жумладан олтин захираси бўйича дунёда 4-ўринда, уни қазиб олиш бўйича 7-ўринда, мис захираси бўйича 10-11-ўринларни, уран захираси бўйича 7-8-ўринда, қазиб олишда 11-12-ўринларни эгаллаши қайд этилган.

Канаданинг "Китcо" компанияси экспертларининг 2020 йилда олтин қазиб олиниши бўйича конлар рейтингида Навоий вилоятидаги «Мурунтов» кони жаҳондаги энг кўп олтин захирасига эга бўлган конлар ичида 1-ўринни эгаллаган. "Китcо" компанияси «Мурунтов» кони 1,8 млрд. тонна маъдан ҳамда 4,5 минг тонна олтин захирасига эга. Юқоридаги рейтингда кейинги ўринларда АҚШдаги «Карлин» ва Россиядаги «Олимпиада» конлари жойлашган.

Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси ахборот хизматининг маълум қилишича, мамлакатимизда тоғ-конлардан табиий бойликларни қазиб олиш кўламини кенгайтириш мақсадида соҳага тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар оқимини кўпайтирилмоқда. Жумладан, бугунги кунда 10 та халқаро тоғ-кон компаниялари билан умумий қиймати 1,2 млрд. доллар бўлган лойиҳалар йўлга қўйилди.

Шундан, жорий йил якунига қадар 76 млн. доллар (2021 йилга нисбатан 1,5 баравар кўп) ўзлаштирилади. Жумладан, Канаданинг B2 Gold, Япония JOGMEC, Туркия геология хизмати МТА билан қўшимча 26 тонна олтин, 15 минг тонна вольфрам ҳамда Франциянинг "Orano" компанияси билан 14 минг тонна қўшимча уран захиралари кўпайтирилади.

Шунингдек, Учқулоч – полиметалл, Тебинбулоқ ва Сюренота – темир конларини ўзлаштириш, Кулжуктов тоғ тизмасида геологик изланишлар олиб бориш ва аниқланган олтин конларни ўзлаштириш бўйича умумий қиймати 2,7 млрд. доллар бўлган йирик инвестиция лойиҳалари шакллантирилди.

Бундан ташқари, инвестицион жозибадорликни ошириш учун халқаро ташкилотлар – "Boston konsalting grupp", Жаҳон банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банки экспертлари билан ер қаъридан фойдаланиш солиқ (роялти) ставкалари халқаро меъёрларга мослаштирилди.

Ҳозирда халқаро консультантлар билан биргаликда «Ер ости бойликлари тўғрисида»ги қонун янги таҳрирда ишлаб чиқилмоқда. Шунингдек, янги тартиб асосида 24 та стратегик турдаги геологик объектлар “E-AUKSION"га жойлаштирилиб, шаффоф танловлар асосида аукцион савдоларга чиқарилади.

Ҳар бир объект бўйича геологик тақдимот материаллари, буклетлар, шу жумладан, геология-қидирув ишлари бўйича тавсиялар ишлаб чиқилиб, инвесторлар орасида кенг тарғиб қилинади.

Маълумот ўрнида айтиш жоиз, Ўзбекистонда 2020 йилда 101,6 тонна олтин қазиб олинган. Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси ахборот хизматининг маълум қилишича, 2021 йил жами 31 та объект бўйича олтин ва мис конларидан жами 106 тоннага яқин олтин қазиб олинган.

Шаҳноза Маматуропова, ЎзА