Keng koʻlamli investisiya metodologiyalarini ishlab chiqayotgan hamda muhim bitimlarni muvaffaqiyatli amalga oshirayotgan Bekzod Xaitovning faoliyati haqida qisqacha...

Oʻzbekiston 2016–2018 yillardagi muhim iqtisodiy transformasiya davrida xorijiy investisiyalar uchun eshiklarini keng ochayotgan bir paytda, Bekzod Xaitov ushbu sohadagi kam sonli etakchi mutaxassislardan biri sifatida ajralib turdi. U xorijiy toʻgʻridan toʻgʻri investisiyalarning amaliy ta'siriga bagʻishlangan tadqiqotni nashr etish bilan cheklanmay, bu tamoyillarni bevosita amaliyotda qoʻllash orqali oʻz salohiyatini namoyon qildi. Uning ishlari va erishgan yutuqlari hukumat darajasida e'tirof etildi. Xaitov, shuningdek, toʻqimachilik va kimyo sanoatidagi ikkita yirik qoʻshilish va qoʻlga kiritish (M&A) bitimlarini muvaffaqiyatli boshqarib, milliy iqtisodiyotga sezilarli hissa qoʻshdi.

Masalan, Bekzod Xaitovning “Tamaddun Nuri” ilmiy jurnalida chop etilgan “Oʻzbekistonda xorijiy investisiyalar va raqamli xususiylashtirish boʻyicha strategik islohotlar” mavzusidagi tadqiqoti nafaqat nazariy asos boʻldi, balki real bitimlar orqali amaliyotga tatbiq etildi.

“Nashr qilinganini amalda qoʻllash” yondashuvi Bekzod Xaitovni oʻz ishlari hukumat darajasida koʻrib chiqiladigan va milliy siyosatni shakllantirishda e'tiborga olinadigan tanlangan mutaxassislar safiga olib chiqdi.

2018 yilda Xaitov mamlakatda valyuta liberallashuvi va tartibga solishni soddalashtirish orqali investisiya muhitini yaxshilashga qaratilgan keng qamrovli islohotlar amalga oshirilayotgan bir davrda, ikkita muhim M&A bitimini muvaffaqiyatli amalga oshirdi. U yirik milliy tarmoqlarda murakkab tranzaksiyalarni boshqarish orqali amaliy tajriba va strategik yondashuvni uygʻunlashtirdi.

Mazkur bitimlar yirik sektorlarda xorijiy investisiyalarni jalb etishni osonlashtirish orqali iqtisodiy oʻsishga bevosita hissa qoʻshdi:  

– singapurlik investorlar ishtirokidagi toʻqimachilik sanoati bitimi – ishlab chiqarish sektorining rivojlanishiga sezilarli turtki berdi;  

– xorijiy investisiya fondlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan kimyo sanoati birlashmasi – sanoat diversifikasiyasini ragʻbatlantirdi va barqarorlikni oshirdi;

– 100 dan ortiq investisiya bilan bogʻliq tartibga soluvchi islohotlar amalga oshirildi.

Oʻzbekistonda xorijiy investisiyalarni jalb etishda yoʻl-yoʻriq belgilash uchun faol ravishda ekspertiza izlayotgan davrda, Bekzod Xaitov nazariy tahlilni amaliy bajarish bilan birlashtira oladigan kam sonli etakchi mutaxassislardan biri sifatida ajralib chiqdi. Uning ishlari milliy toʻgʻridan toʻgʻri xorijiy investisiyalar (TXI) strategiyasini ishlab chiqish jarayonida hukumat amaldorlari tomonidan koʻrib chiqildi. TXIning amaliy ta'siriga oid tadqiqot nashr etish hamda ushbu tamoyillarni real bitimlar orqali hayotga tatbiq etish boʻyicha ikki yoʻnalishda olib borilgan yondashuvi Xaitovga milliy investisiya siyosati boʻyicha maslahat beruvchi nufuzli mutaxassislar safiga kirish imkonini berdi.

Shuningdek, Xaitov akademik tadqiqotlarni amaliy qoʻllash bilan bogʻlaydigan investisiya metodologiyalarini ishlab chiqdi. Hozirda koʻpgina xususiy firmalar Xaitov tomonidan ishlab chiqilgan metodologiyalarni qoʻllashni boshlagan.

Metodologiyalar quyidagilarga kiritilgan:

–  xususiy firmalar tomonidan qoʻllaniladigan investisiyalarni baholash jarayonlariga;

– xorijiy investisiya takliflarini baholash uchun hukumat baholash asoslariga;

– investitsiya ma'lumotlarini boshqarish uchun shaffoflik va raqamlashtirish protokollariga.

Xaitov faoliyati davomida muhim iqtisodiy yutuqlarga hissa qoʻshdi:

–  keng qamrovli investisiya qonunlari islohotlarini amalga oshirish;

–   50 yilgacha uzoq muddatli er ijara imkoniyatlarini joriy etish;

–  investor kompensasiyasi bilan mulk huquqlarini himoya qilish mexanizmlarini oʻrnatish;

– minimal kapital talablarini kamaytirish bilan biznesni roʻyxatga olishni soddalashtirish.

Marhabo Madaminova, OʻzA