O‘zbekistonda mikromoliya xizmatlari bozori 2025 yilning uchinchi choragi yakunlariga ko‘ra, 104 trln. so‘mga yetdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan qariyb 1,8 barobar o‘sdi va kreditlar portfelining 34,2 foiz ulushini tashkil etdi. Bu sektorning rivojlanishi mamlakatda kichik biznes va aholiga moliyaviy qo‘llab‑quvvatlashni kengaytirishda muhim omilga aylanib bormoqda.

Bu haqida Markaziy bank tomonidan 2025 yil III chorak yakuni bo‘yicha tayyorlangan Mikromoliya xizmatlari bozori sharhida qayd etilgan.

Banklar mikromoliya xizmatlarining asosiy qismini taqdim etmoqda, bozorning taxminan 79,5  foizini egallagan holda moliyaviy xizmatlarning asosiy qismini ushlab turgani kuzatilmoqda.  

Davlat banklarining umumiy ulushi ham o‘smoqda, ammo xususiy banklar bilan solishtirganda ularning mikromoliya segmentidagi rivojlanishi sekinroq kechmoqda.  

Mikromoliya tashkilotlari (MFOs) bozorning yarimdan ortiq qismi emas, lekin tez o‘sib bormoqda va 18,5  foizgacha bo‘lgan ulush bilan xizmat ko‘rsatmoqda. Eng katta MFOlar qatorida “Tezkoin”, “Shaffof Moliya” va “Fortuna Biznes” bor, jami xizmatlarning katta qismini ta’minlaydi.  

Mikromoliya xizmatlarining ulushi o‘smoqda: umumiy kreditlar bozorida mikromoliyaning ulushi 34,2 foizga yetdi. Bu ham sektorning ahamiyatini ko‘rsatadi.  

Banklar bozorda raqamli hamda moliyaviy inklyuziyani oshirayotgan asosiy o‘yinchilar bo‘lib qolmoqda: banklar tomonidan berilgan mikromoliya xizmatlari umumiy ko‘rsatkichning katta qismiga to‘g‘ri keladi.  

MFOlar va PTRlar (lombardlar) sekin dinamik rostda ishtirok etib, bozordagi barqarorlikka va xizmatlarning turliligini oshirishga hissa qo‘shmoqda.  

Mikromoliya xizmatlarining ajratilgan kreditlardagi ulushi ham 34,2 foizgacha (+7 foiz) o‘sdi. Bu xizmatlarni taqdim qilishda xususiy banklar yetakchi. Bu yetakchilikning katta qismini TBC Bank ta’minlamoqda. 9 oyda bank 30,7 trln. so‘mlik (+2,6 barobar) mikromoliya xizmatlarini taqdim qilgan. Bu umumiy ko‘rsatkichning qariyb 30 foiziga teng.  

Davlat banklari kesimida Agrobank birinchi o‘rinda turibdi. Bank tomonidan 8,2 trln. so‘mlik (+2,5 barobar) mikromoliya xizmatlari amalga oshirilgan. Banklar mikromoliya bozorining asosiy ishtirokchisi bo‘lib qolmoqda. Biroq umumiy ulush 81,6 foizdan 79,5 foizga biroz pasaydi.  

Bunga asosiy sabab Uzum Nasiya operatori bo‘lgan “Tezkoyn”da mikromoliya xizmatlari keskin o‘sgani bo‘ldi. Umumiy mikromoliya tashkilotlari tomonidan ko‘rsatilgan xizmatlarning teng yarmi “Tezkoyn“ga to‘g‘ri kelgan.

Umuman olganda, O‘zbekistonda mikromoliya bozori muhim moliyaviy segmentga aylanib bormoqda va unda banklar yetakchilik qilmoqda. Xususiy banklar hamda davlat banklari O‘zbekistonda kichik biznes va aholi uchun kredit xizmatlarini kengaytirishda muhim o‘rin egallamoqda. Shu bilan birga, mikromoliya tashkilotlari ham ijobiy o‘sish ko‘rsatkichlariga ega bo‘lib, raqobat va innovatsiyalar kirib kelmoqda.

Shahnoza Mamaturopova,

O‘zA