Пойтахтимизда давлатимиз раҳбарининг жорий йил 23 январдаги “Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори мазмун-моҳиятини тадбиркорларга етказиш мақсадида семинар-тренинг бўлиб ўтди.

Семинарда 400 га яқин тадбиркорлик субъектлари ва ОАВ вакиллари қатнашди.  

–Тадбиркор бирор талабга жавоб бермаса ёки муайян шартларни бажармаса, унга нисбатан жазо чоралари қўлланиларди, – дейди Солиқ қўмитаси раиси Шерзод Кудбиев. – Энди дунёқарашимизни ўзгартириш йўлидаги биринчи қадам барқарорлик рейтингини жорий этиш ва тадбиркорларни рағбатлантиришдир.

Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги қандай ишлайди? Ўзбекистонда 2024 йил 1 февралдан тадбиркорлар рейтинги жорий этилади. Юқори рейтингга эга тадбиркорлар рағбатлантирилади. Бунда рейтинги паст корхоналарга нисбатан жазо чоралари қўллаш назарда тутилмаган. Агар тадбиркор “ААА” тоифадаги рейтингга эга бўлса, солиқ органлари томонидан текширишлар ўтказилмайди. ҚҚСдан ҳосил бўлган солиқ суммаси бир кунда қайтарилади (амалдаги муддат 7 кундан 30 кунгача), ҚҚСдан бошқа солиқ турлари бўйича ҳосил бўлган ортиқча солиқлар суммаларини уч кунда қайтариб бериш (амалда 10 кундан 15 кунгача) юзасидан қўшимча преференциялар берилади.  

Яна бир рағбатлантириш – солиқ ва божхона органларида товарларни импорт қилишда вақтида тўланган солиқларни ҳисобга олиш тизими жорий қилиняпти.  

Бунгача бу фақат йирик солиқ тўловчилар ҳамда “20 минг тадбиркор — 500 минг малакали мутахассис” дастури доирасида сертификат олган корхоналар учун амал қилар эди. Энди рейтинги юқори бўлган тадбиркорлик субъектларига ҳам мазкур тартиб татбиқ этилади.  

Семинарда қайд этилишича, рейтингнинг асосий мақсади тадбиркорларни ихтиёрий равишда қонунчиликда белгиланган меъёрлар бўйича мажбуриятларини ўз вақтида бажаришига ундашдир.  

Рейтинг баҳолаш мезонлари 23 та ва улар 3 гуруҳга бўлинган. Биринчиси – ҳамма учун бир хил бўлган умумий 10 та мезон кўзда тутилган. Мазкур мезонлар орқали тадбиркор 100 балл олиш имконияти мавжуд. Иккинчиси – камайтирувчи 9 та мезон. Бу мезонлар қонунчилик талаблари бузилган ҳолатлар ёки ҳисоботларга қайта-қайта тузатиш киритиб тақдим этган ҳолатлар, бир ҳудуддан бошқа ҳудудга кўчиш йил давомида кўпайиб кетса ишлайди. Учинчиси – рағбатлантирувчи 4 та мезон, ижтимоий реестр, “Аёллар дафтари”га кирган фуқароларни ишга олган ва улар умумий ходимларининг 10 фоизидан кўпроқни ташкил қилган тадбиркорлик субъектларига 5 баллдан 10 баллгача қўшимча рағбатлантирувчи балл берилади.  

Тадбиркорлик субъектларини баҳолашда фаолиятни узоқ давом эттириш, солиқ ҳисоботларини белгиланган муддатда тақдим этиш, солиқларни ўз вақтида ихтиёрий тўлаш каби ҳолатлар асосий роль ўйнайди. Шунинг учун солиқ мажбуриятларини вақтида ва ихтиёрий бажариш рейтингда юқори балл олишни кафолатлайди.  

– Солиқ қўмитаси томонидан мавжуд 23 та мезон бўйича “Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги” платформаси ишлаб чиқилган, – дейди Солиқ маслаҳатчиси Мурод Муҳаммаджонов. – Платформа солиқ ҳисоботлари, тўланган солиқ суммалари, субъектнинг рўйхатдан ўтган санаси, бошқа органлардан олинган маълумотлар асосида тадбиркорларнинг рейтингини автоматик шакллантиради. Ушбу маълумотлар ҳар куни тадбиркорнинг шахсий кабинети ва Савдо-саноат палатасининг расмий веб-сайтига жойлаштириб борилади.  

Тадбиркорнинг қандайдир камчиликлари бўлиб, паст балл олса, дастур нима сабабдан бундай балл олгани ва камчиликлар қандай бартараф этилишини кўрсатиб туради. Бу шаффоф рейтинг бўлиб, тадбиркор ўзи ва контрагенти рейтингда қанча балл тўплагани ва нима учун шу баллни олганини кўриб туради. Рейтингнинг амалиётда қўлланилиши тадбиркорларнинг тўғри ишлаши, ривожланишига туртки беради.  

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/uUFfIUeFhjc" title="Oʻzbekistonda 1-fevraldan tadbirkorlar reytingi joriy etiladi" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen></iframe>

Шаҳноза Маматуропова, ЎзА