Бугунги шиддат билан ўзгараётган глобал сиёсий ва иқтисодий манзара шароитида Марказий ва Жанубий Осиё минтақалари ўртасидаги тарихий алоқаларни қайта тиклаш стратегик заруратга айланди. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Покистонга амалга оширган расмий ташрифи ва олий даражадаги музокаралар икки давлат ўртасидаги муносабатларни сифат жиҳатидан мутлақо янги босқичга — стратегик шериклик даражасига кўтарди. Бу алоқалар нафақат икки томонлама манфаатларга, балки кенг қамровли минтақалараро боғлиқлик ғоясига асослангани билан аҳамиятлидир.

Ҳамкорликнинг энг устувор йўналиши сифатида трансминтақавий транспорт коридорларини ривожлантириш масаласи кун тартибининг марказида турибди. Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек: “Ўзбекистон ва Покистон ўртасидаги ҳамкорлик нафақат икки мамлакат, балки улкан минтақаларнинг тараққиётига хизмат қилади. Бизнинг асосий мақсадимиз — Марказий ва Жанубий Осиёни боғлайдиган энг қисқа, хавфсиз ва иқтисодий самарали транспорт-транзит йўлакларини барпо этишдир”. Хусусан, “Трансафғон темир йўли” лойиҳаси нафақат Ўзбекистон, балки бутун минтақа учун жаҳон океанига чиқишнинг энг қисқа ва хавфсиз диверсификация йўли ҳисобланади. Ушбу магистралнинг қурилиши юк ташиш вақтини 35-40 фоизга, харажатларни эса қарийб 30 фоизга қисқартириш имконини беради.

Иқтисодий дипломатия доирасида амалга оширилаётган ислоҳотлар натижасида товар айланмасининг сифат ва миқдор кўрсаткичларида кескин ўсиш кузатилмоқда. Ташриф давомида имзоланган Имтиёзли савдо тўғрисидаги битим (PTA) ва Сармоявий ҳамкорлик бўйича “Йўл харитаси” икки мамлакат тадбиркорлари учун янги имкониятлар эшигини очди. Бугунги кунда ўзаро савдо айланмаси 240–280 миллион доллар атрофида бўлса-да, олий даражадаги мулоқотларда ушбу кўрсаткични яқин истиқболда 1 миллиард долларга етказиш бўйича аниқ вазифалар белгиланди. Ҳозирда фармацевтика, тўқимачилик ва логистика соҳаларида 200 дан ортиқ қўшма корхоналар фаолият юритаётгани саноат кооперациясининг амалий натижасидир.

Экспертларнинг таъкидлашича, ушбу яқинлашув геоиқтисодий жиҳатдан беқиёс аҳамиятга эга. Покистон портлари — Марказий Осиё давлатлари учун жаҳон океанига чиқишнинг энг яқин ва қулай нуқтасидир. Бу стратегик яқинлашув нафақат иқтисодий фаровонликка, балки Афғонистонни тинч йўл билан қайта тиклаш ва минтақавий хавфсизликни мустаҳкамлашга хизмат қилувчи муҳим омилдир.

Сиёсий соҳада Тошкент ва Исломободнинг минтақавий хавфсизлик масаласидаги позициялари муштаракдир. Президентимиз таъкидлаганидек: “Биз Афғонистонни минтақавий лойиҳалардан четда қолдирмаслик, аксинча, уни минтақалараро боғлиқликнинг ажралмас қисмига айлантириш тарафдоримиз”. Бу борада Шанхай ҳамкорлик ташкилоти ва Иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти доирасидаги фаол мулоқотлар кўп томонлама дипломатиянинг самарали воситаси бўлиб хизмат қилмоқда.

Маънавий-тарихий илдизларнинг муштараклиги эса стратегик шерикликнинг маданий устунидир. Заҳириддин Муҳаммад Бобур мероси ва умумий ислом маданияти халқларимиз ўртасидаги дўстлик ришталарини мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда. Хулоса қилганда, Ўзбекистон ва Покистон ўртасидаги муносабатларнинг стратегик характери Марказий ва Жанубий Осиёни бирлаштирувчи янги иқтисодий макон яратилишида “локомотив” вазифасини бажаради. Бу нафақат икки давлат фаровонлигига, балки бутун минтақанинг глобал иқтисодий тизимдаги мавқеини мустаҳкамлашга қаратилган узоқ муддатли ва сермаҳсул ҳамкорлик моделидир.

А.Ғаффоров,

ЎзА