Бугунги кунда Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги алоқалар ҳамкорликнинг стратегик ва сифат жиҳатидан янги босқичини бошлаб берди, десак муболаға бўлмайди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Америка Қўшма Штатларига навбатдаги ташрифи ва Тинчлик кенгашининг биринчи саммитида иштироки мамлакат ташқи сиёсатининг янги босқичга кўтарилганини англатадиган муҳим воқеалик сифатида эътироф этилди.
Бу ташриф оддий дипломатик сафар эмас, балки глобал сиёсий жараёнларда Ўзбекистоннинг фаол ва масъулиятли иштирокини намоён этган амалий қадам бўлди.
Вашингтон шаҳрида бўлиб ўтган учрашувлар ва халқаро мулоқотлар давомида Ўзбекистон нафақат икки томонлама муносабатларни мустаҳкамлаш, балки халқаро тинчлик ва барқарорликни таъминлаш масалаларида ҳам ўз позициясини аниқ баён қилди. Айниқса, Президентимизнинг саммитдаги маърузаси Ўзбекистоннинг инсонпарварлик ва конструктив дипломатияга асосланган ташқи сиёсатини яна бир бор тасдиқлади.
Президентимиз ўз нутқида Ғазо ҳудудидаги вазиятга алоҳида тўхталиб, тинч аҳолига ёрдам кўрсатиш, ижтимоий инфратузилмани тиклаш, мактаблар, болалар боғчалари ва шифохоналар қурилишида иштирок этишга тайёр эканини билдирди. Бу баёнот Ўзбекистон ташқи сиёсатининг принципиал жиҳатини – инсон қадри ва гуманитар масъулият устуворлигини очиқ намоён қилди.
Бугунги кунда халқаро муносабатлар кескинлашиб бораётган бир шароитда Ўзбекистоннинг мувозанатли, мулоқотга очиқ ва зиддиятларни тинч йўл билан ҳал этишга қаратилган ёндашуви мамлакатимизни фақат минтақавий эмас, балки халқаро масалаларда ҳам масъулиятни ҳис этадиган давлат сифатида намоён этди.
Мазкур ташриф давомида мамлакатимиз иқтисодий тараққиётини янада юксалтириш учун бир қатор келишувларга эришилганини алоҳида таъкидлаш жоиз.
Хусусан, АҚШ билан инвестиция, савдо ва технологик ҳамкорлик масалаларида янги келишувлар муҳокама қилинди. Бу эса мамлакатимиз иқтисодиётини диверсификация қилиш, замонавий илғор технологияларни жалб этиш ва экспорт имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилиши билан аҳамиятли.
Ўзбекистонда табиий ресурсларни қидириш, қазиб олиш ва қайта ишлаш соҳасида ҳамкорлик дастурининг имзоланиши мамлакат иқтисодий тараққиёти нуқтаи назаридан стратегик аҳамиятга эга воқеа бўлди. Мазкур дастур Ўзбекистоннинг ресурс салоҳиятини тўлиқ ишга солиш, замонавий технологиялар ва инвестицияларни жалб қилиш орқали қазиб олиш тармоғини янги босқичга олиб чиқиш имконини беради, деб ўйлайман.
АҚШ компаниялари ва илмий марказлари томонидан таклиф этиладиган рақамли геологик хариталаш, сунъий интеллект асосида таҳлил қилиш, чуқур қидирув усуллари ер қаъридан фойдаланиш самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Шу орқали мамлакатимиз стратегик хом ашё базаси янада мустаҳкамланади.
Ҳозирги кунда дунёда ноёб металларга бўлган талаб кундан-кун ошиб бормоқда. АҚШ ва Европа Иттифоқи саноатларининг айрим сохаларида тўхташ хавфининг олдини олиш мақсадида, саноат учун муҳим минераллар ва металлар рўйхати тасдиқланган ва уларга “критик минераллар”, деб ном қўйилган. Биз илғор технологиялар асосида юртимиздаги ноёб металл конларининг жойлашуви, мис, кумуш, олтин, платина, литий, уран ва бошқа қимматбаҳо ресурслар захиралари бўйича тўлиқ маълумотга эга бўламиз.
Шу билан бирга биз қазиб олиш билан чекланиб қолмасдан, қайта ишлаш босқичини ривожлантиришга аҳамият қаратишимиз лозим. Чунки хомашёни экспорт қилишдан кўра, уни мамлакат ичида қайта ишлаб, юқори қўшимча қийматга эга маҳсулот сифатида сотиш иқтисодий жиҳатдан самарали ҳисобланади. Қайта ишлашни маҳаллийлаштириш саноат кластерлари шаклланишига, янги иш ўринлари яратилишига ва технологик компетенциялар ўсишига олиб келади. Бу, айниқса, мис, литий, уран каби ноёб ер металлари стратегик аҳамиятга эга ресурсларимиз учун муҳимдир.
Комбинат АҚШнинг FLSmidth компанияси билан манфаатли ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйган. Жумладан, янги барпо этилган 3-Мис бойитиш фабрикасига мазкур компаниянинг илғор технологиялари ва ускуналари ўрнатилди.
Шунингдек, Олмалиқ кон-металлургия комбинатида бўлган АҚШнинг “Cove Capital” , “Denali Exploration group”, “GoGreen Partners” ва “Prince Enterprises”, “INTERTECH Process Technology” каби компанияларининг вакиллари комбинат билан келгуси ҳамкорликка катта қизиқиш билдиришмоқда.
Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистонда ресурсларни қидириш, қазиб олиш ва қайта ишлаш бўйича имзоланган дастур мамлакат учун стратегик иқтисодий имкониятларни очади. У табиий бойликлардан самарали фойдаланиш, юқори қўшимча қиймат яратиш, инвестицияларни жалб этиш ва давлатимиз халқаро иқтисодий позициясини мустаҳкамлайди.
иАбдулла Хурсанов
“Олмалиқ кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамияти
бошқаруви раиси, сенатор