10 dekabr – O‘zbekiston Respublikasi davlat madhiyasi qabul qilingan kun
Har bir mustaqil davlatning o‘z yuragi, o‘z ruhi bor. Bu ruh va yurak tug‘ro, bayroq va davlat madhiyasida mujassamdir. O‘zbekiston Respublikasining davlat madhiyasi bu shunchaki tantanali musiqa emas, balki milliy o‘zlikni anglash, tarixiy xotira va buyuk kelajakka bo‘lgan ishonch aks-sadosidir. Uning sadolari ostida xalqimizning asrlar davomidagi orzulari, mustaqillik uchun kurashi va bugungi kundagi tinch, obod hayotga shukronasi yotadi.
O‘zbekiston Respublikasi davlat madhiyasi mamlakatimizning mustaqilligi, davlat suvereniteti va xalqimizning asriy orzu-umidlarini o‘zida mujassam etgan oliy ramzdir. 1992 yil 10 dekabr kuni qabul qilingan mazkur qonuniy hujjat nafaqat tantanavor musiqiy asar, balki milliy birlik va iftixorning qudratli vositasi sifatida e’tirof etiladi.
Madhiyaning yaratilishida o‘zbek adabiyoti va san’atining ikki yirik namoyandasi –O‘zbekiston xalq shoiri Abdulla Oripov hamda atoqli kompozitor Mutal Burhonovning beqiyos xizmatlari bor. Abdulla Oripov qalamiga mansub bo‘lgan madhiya matni qisqa va lo‘nda bo‘lishiga qaramay, unda Vatanimizning go‘zalligi, xalqimizning bahodirligi, do‘stlik va ahillik kabi oliy qadriyatlar chuqur falsafiy ma’no bilan aks ettirilgan. Jumladan, “Do‘stlik, erkinlik, abadiy bo‘lsin” hamda “Bahodir ajdodlar ruhi senga yor” kabi satrlar madhiyaning g‘oyaviy asosini tashkil etib, fuqarolarni tarixiy xotiraga sodiqlik ruhida tarbiyalaydi.
Mutal Burhonov tomonidan yaratilgan kuy esa mazkur so‘zlarning jozibadorligini, xalqimiz ruhiyatiga yaqinligini ta’minlab, madhiyaga yuksak badiiy qiymat bag‘ishlagan. Bu musiqiy asar millatlararo totuvlikni, tinchlikni qadrlashni va buyuk kelajakni barpo etishdek oliy maqsadni targ‘ib qiluvchi qudratli ohangdir.
Davlat madhiyasining mamlakat hayotidagi o‘rni ko‘p qirrali bo‘lib, uning ahamiyati quyidagi uch asosiy yo‘nalishda namoyon bo‘ladi:
Birinchidan, madhiya milliy iftixor va vatanparvarlikning manbai, avvalambor, vatanparvarlik tarbiyasining eng kuchli vositasidir. Xalqaro maydonlarda, xususan, sport musobaqalarida O‘zbekiston bayrog‘i ko‘tarilib, madhiya sadolari yangraganda har bir fuqaroning qalbida Vatanga bo‘lgan cheksiz muhabbat va g‘urur tuyg‘usi jo‘shadi. Bu tuyg‘u millatni birlashtiradi va umumiy maqsad sari yetaklaydi. Madhiya matnida "Bahodir ajdodlar ruhi senga yor" satrlari orqali buyuk tariximiz, o‘tmishdagi qahramon ajdodlarimiz merosiga e’tibor qaratiladi. Bu esa yosh avlodni o‘z ildizlarini anglashga va ularning munosib vorisi bo‘lishga undaydi.
Ikkinchidan, madhiya O‘zbekistondagi millatlararo va dinlararo totuvlikni aks ettiruvchi muhim omildir. Madhiyada "Do‘stlik, erkinlik, abadiy bo‘lsin" kabi ezgu g‘oyalar kuylanadi. U mamlakatda yashovchi barcha millat va elatlar uchun yagona, umumiy qadriyatlar platformasini yaratadi. Madhiyani birgalikda kuylash yoki tinglash, ishtirokchilarning ijtimoiy mavqei, tili yoki dinidan qat’i nazar, katta bir oila ekanligini eslatib turadi. U davlat qudrati hamdir. Rasmiy tadbirlarda madhiyaning ijro etilishi davlatning suvereniteti, daxlsizligi va qudratini tasdiqlaydi. U mamlakatning ichki va tashqi siyosatidagi barqarorlik va izchillikni ramziy jihatdan mustahkamlaydi.
Uchinchidan, madhiya o‘zbek mumtoz va zamonaviy san’atining yuksak namunasi sifatida madaniy merosning muhim qismidir. Mutal Burhonovning teran va dramatik musiqasi, Abdulla Oripovning jo‘shqin va go‘zal she’riy misralari o‘zbek madaniyati uchun ulkan badiiy qimmatga ega. U maktablarda, oliy o‘quv yurtlarida o‘rganilib, estetik tarbiya vositasi sifatida xizmat qiladi. Madhiyaning ijrosi tartibi qonun bilan belgilangan bo‘lib, bu uning muqaddasligi va unga bo‘lgan hurmatning qonuniy himoyasini ta’minlaydi. Madhiyani tik turib tinglash majburiyati har bir fuqaroning o‘z davlatiga bo‘lgan burchini anglatadi.
O‘zbekiston Respublikasi davlat madhiyasi bu millatning, Vatanning ovozi va kelajakka yo‘naltiruvchi mash’aladir. Uning har bir notasi va har bir so‘zida "Obod bo‘l, ey jon O‘zbekiston" degan ezgu tilak mujassam. Madhiya faqat bayramlarda yoki tantanalarda emas, balki xalqimizning kundalik hayotida, yutuqlari va sinovlarida ruhiy madad bo‘lib kelgan va bundan keyin ham shunday bo‘lib qoladi. U barcha avlodlarni yagona g‘oya – Yangi O‘zbekistonni qurish, uning tinchligini asrash va jahon maydonida shon-shuhratini oshirish atrofida birlashtiruvchi bebaho milliy xazinadir. Uning ohanglari asrlar osha Vatanimizning obodligi va ravnaqini kuylab, avlodlar qalbida mustaqillik g‘oyalarini mustahkamlayveradi.
Alovaddin G‘afforov,
O‘zA