Инсон туғилибдики, ҳаёти бевосита санъатга боғланади. Чунки қўшиқ эшитмайдиган, кино кўрмайдиган, спектакллардан таъсирланмайдиган одам йўқ бўлса керак. Санъат, адабиёт ҳаётимизнинг ажралмас бўлаги. Адабиёт орқали кўплаб инсоний фазилатларни, туйғуларни ўзимизда шакллантирамиз. Қўшиқлар туфайли ҳар нарсага сиқилаверадиган юрагимизни таскин топтирамиз.

Театрлар орқали эса атрофимиздаги инсонларни ҳам тушунишни, ҳаёт қийинчиликларига бардошли бўлишни ўрганамиз, шунингдек, дунёвий ташвишлар ҳар бир инсоннинг бошида борлигини, қийинчиликларни енгиб ўтиш учун нималар қилишимиз кераклигини англаб оламиз.  

Авваллари, яъни телевидение, интернет ривожланмаган даврда инсонларнинг кўнглига шодлик улашувчи фақат театрлар бўлган. Ёш-у қари барча бирдек томоша қилар эди. Масалан, Исажон Султоннинг “Маъсума” романида театрнинг инсонлар ҳаётидаги ўрни қанчалар юқори бўлганини кўришингиз мумкин. Ушбу асарни мутолаа қилганимдан буён менда ҳар бир театрга бориб кўриш истаги пайдо бўлган ва кўплаб спектаклларни томоша қилиш баробарида уларни бир-бирига қиёслаб ҳам кўряпман.  

Бу сафар кўнгил “Дийдор” ёшлар экспериментал театр-студияси томон йўл олди. “Аршин-мал-алан” спектаклини мароқ билан томоша қилдим. Кўнглимни ғаш қилаётган турли хил муаммолар тарк этгандек бўлди. Айниқса, бу театрнинг бошқаларидан ажралиб турадиган тарафи унинг бепул эканлигида. Сиз-у биздек талабалар катта шаҳарда вақтимизни унумли ўтказишимиз учун яна бир ажойиб маскан.  

“Дийдор” ёшлар экспериментал театр-студияси 2009 йилда Ўзбекистон санъат  арбоби, халқ артисти Баҳодир Йўлдашев томонидан ташкил этилган. Баҳодир Йўлдошев 27 ёшида Ўзбек Миллий академик драма театри бош режиссёри ва бадиий раҳбари бўлган. 1983 йили Абдулла Қаҳҳор номидаги Республика Сатира театрига ҳам асос солган. 100 дан ортиқ спектаклларни саҳналаштирган, 20 га яқин кинофильмларда суратга тушган, халқаро анжуманларда режиссёрлик қилган Баҳодир Йўлдашев туфайли бугун ҳам “Дийдор” театри инсонларга кўтаринки кайфият улашиш билан машғул. Ёшларнинг меҳрибон ва талабчан устози 2021 йил 16 майда 76 ёшида ёруғ дунёни тарк этди. Лекин ундан театр, ажойиб спектакллар ва ижодини давом эттирадиган шогирдлар қолди.  

“Дийдор” ёшлар экспериментал театр-студиясининг бепул эканлиги унинг афзалликларидан биридир. Мана неча йилдирки, томошабинларини йўқотмай, қизиқарли спектакллар билан инсонлар қалбини забт этиб келади.  

Театр саҳналарида бир неча йиллардан бери тушмай, ижро этиб келинадиган “Аршин мал-алан” оперетта либреттосини Озарбайжон бастакори Узейир Гаджибеков 1913 йилда Петербургда ёзади. 1913 йил 25 октябрда Бокудаги Ҳожи Зейналабдин номидаги театрда “Аршин мал-алан” премьераси бўлиб ўтди. У аввал 2 тилда: озарбайжон ва рус тилларида чиқариларди. Ҳозиргача Озарбайжон миллий киносининг энг муваффақиятли фильмларидан бири ҳисобланган “Аршин мал-алан” 136 мамлакатда намойиш этилиб, 86 тилга таржима қилинган.  

Баҳодир Йўлдошевнинг хотирасига бағишлаб, “Дийдор” театр-студиясида ушбу романтик-комедияли мусиқий спектакль намойиш этилди. Актёрларнинг маҳоратига, ранг-баранг либослар-у, декорация ва мусиқаларга қойил қолмай иложингиз йўқ. Инсонни ўзига мафтун этади. Комедия бахтли якун топади. Мусиқаларнинг ўзиёқ инсонга кўтаринки кайфият бахш этади.  

Спектаклни томоша қилиш жараёнида минг хаёллар бошимдан ўтди. Бундай ажойиб кўнгилочар спектакль нега бепул? Бошқа театрларни ҳам шундай қилса бўлмайдими? Санъатга, адабиётга ошно инсонлар янада кўпаяр эди. Бундай одамлардан эса ёмонлик чиқмайди.  

Ушбу театр ҳақида маълумот олиш учун у ердаги ишчи ходимлар ва актрисаларга юзландим:  

Руслан Ҳайдаров, “Дийдор” ёшлар экспериментал театр-студияси ходими:  

– Мен бу даргоҳда 2009 йилдан бери фаолият олиб бораман. Устозим Баҳодир Йўлдашев менга ҳар тарафлама сабоқ бердилар. Бу маскан менга ҳаётий мактаб вазифасини ўтади.  Санъатга бўлган муҳаббатим янада ошган, инсонларнинг кечинмаларини англай бошлаганман, юзларига оз бўлса-да табассум юргизиш учун бор кучимни сарфлаб, роль ижро этишни ўрганганман. Тажриба орттирдим, муҳими ўз касбимни севиб, мароқ билан ишлайман.  

Биласиз, театримиз бепул спектакль қўядиган ягона театр. Мана неча йилдирки, ўз фаолиятини олиб бормоқда. Кўпчилик нега бепул деган савол билан мурожаат қилишади. Негаки, устоз Баҳодир Йўлдошев: “Санъат пулга сотилмайди, қалбларга муҳрланади”– дердилар. Жамоамиз аъзолари асосан талабалардан ташкил топган. Санъатга ошно қалбларни, иқтидори, маҳорати борларни жамлаганмиз. “Актёр ва актрисаларимиз талабалар бўлганлиги учун ҳам ҳозирдан санъатини пуллашни ўрганмасин, иқтидорини намоён қилсин ва бундан ўзи ҳам мароқ олсин, инсонларни ҳам дилини хушнуд этсин”–  дер эдилар.    

Бундан ташқари, аудиториямизнинг кўпчилиги талабалардир. Биз ҳам талаба бўлганмиз, у вақтлари еб-ичиш, кийим-кечакдан орттириб театрларга боролмасдик. Шунинг учун ҳам талабалар, ўқувчилар ҳам келсин, ниманидир ўргансин, атрофга гўзал нигоҳ билан боқсин! Кейинги сафар курсдошлари билан келсин. Бизнинг мақсадимиз халққа, одамлар кўнглига йўл топиш, ёмон нарсалардан қайтариш, ойна қилиб кўрсатишдир. Ҳар хил ижтимоий тармоқларда кўраётган нарсаларига кўзи ўрганмаслигига, инсоний фазилатларни унутмаслигига ундашдир.  

Яқин кунлардан бери билет олишни йўлга қўйдик. Бу тўлов эмас фақат тартибни сақлаш учун бу усулни қўллаяпмиз. Биз томошабинларнинг сонига қараб жой ташкиллаштирамиз. Чунки ўриндиқлар бўш турса, бу актёрга салбий таъсир ўтказади. Мен яхши роль ижро этолмаяпман, деб ўйлаб, ўзига бўлган ишончи тушиб кетади. Биз актёрларимизни тушкунликка тушиб қолишини хоҳламаймиз, шунинг учун билет ташкил қилдик. Энди “Дийдор” театри ҳам тўловлик бўлар экан, деб ўйламасликлари учун иложи борича ҳаммага тушунтириш бериб ўтаяпмиз.  

Севинч Далбоева, Ўзбекистон санъат ва маданият институти талабаси, “Дийдор” театр-студияси актрисаси:  

– Мен 2017 йилдан, яъни 16 ёшимдан бери шу ердаман. Биринчи бу театр ҳақида эшитганимдаёқ қизиқиб қолганман ва келишни бошлаганман. Устоз рад этмай ўз шогирдлари сафига олганлар. Икки йил ўқидим ва 2019 йили ишга кирдим. Ҳар бир дарсдан кейин келиш иштиёқи, ичимдаги санъатга бўлган муҳаббат ортиб бораверарди. Ота-онам аввалига жудаям қаттиқ қаршилик қилишган. Аслида улар санъатдан йироқ одам эмаслар. Лекин ўзбекчилик, қиз боласан, одамлар нима дейди, деган гапларни айтиб бу ерга келишимга рухсат беришмаганди. Ҳатто энди бормаяпман деб ҳам яширинча дарсларга қатнашиб юрардим.  

Раҳматли устозим, “Аршин мал-алан” опереттосидаги Телли ролини ижро этишимни хоҳлаганлар. У вақт мен 18 ёш эдим. Биринчи ўйнаган ролим шу  бўлган. Ота-онам театрда нима бор, иқтидоринг йўқ, овозинг чиройли бўлмаса деб дакки бераверганликлари сабабли уларни “Аршин мал-алан” спектаклига таклиф этганман. Мен қандай роль ижро эта олишимни ўша вақт кўришган. Шундан буён ўзлари театрга юборадиган бўлишган.  

Муҳими ҳаракатдан тўхтамаслик керак. Мен ҳар бир ижро этаётган ролимдан яхши хислатларни ўзлаштиришга, ёмонларидан эса қочишга ҳаракат қиламан. Санъат, театр ҳаётимнинг мазмунига айланган.  

Хулоса ўрнида айтиш жоиз, китоблар фикрлашимизни, спектакллар эса дунёқарашимизни ўстиради. Ватанимизга ҳар тарафлама муносиб фарзанд бўлиш эса бизнинг бурчимиздир.  

Гулшаной АЛИЖОНОВА, 

ЎзЖОКУ талабаси

ЎзА