28 тамызда Президент Шавкат Мирзиёев мектепте білім сапасын арттыру, оқушылар орнын көбейту және мұғалімдерге қолдау көрсетуге бағытталған бірінші кезектегі міндеттерге арналған бейне селекторлық кеңес өткізді.

«Жаңа Өзбекстан мектеп табалдырығынан басталады» деген идея негізінде бұл салада үлкен жұмыстар атқарылуда. Соңғы жылдары жүздеген заманауи мектептер бой көтерді. Президенттік мектептер, шығармашылық мектептер өмірімізге енді, мамандандырылған мектептер желісі кеңейді. Жаңа оқулықтар мен оқу құралдары жасалды.

Мұғалімдер мен жаттықтырушылар жұмысының жағдайын жақсартуға, олардың біліктілігін арттыруға баса назар аударылуда. Атап айтқанда, өткен кезеңде мұғалімдердің орташа жалақысы 2,5 есеге өсті.

Атап айтқанда, шет тілі, ақпараттық технологиялар, математика, химия, биология пәндері бойынша ұлттық және халықаралық сертификаттары бар мұғалімдерге үстеме, шалғай елді мекендерге жұмысқа барған мұғалімдерге арнайы ақы төлеу енгізілді. Соның нәтижесінде 6 миллионнан 10 миллион сумға дейінгі жалақы алатын ұстаздар саны 23 мыңға жетіп, 10 миллионнан жоғары айлық алатындар саны 1 мыңнан асты.

Мектептердің жүктемесін азайту мақсатында 700 мың оқушы орны құрылды. Бұл өткен жылдармен салыстырғанда 15 есе көп. Жоғары білім беру саласы да 4 есеге ұлғайып, жастардың мүмкіндіктері кеңейді.

Сонымен қатар, мектептегі білім беру саласында әлі де өзекті мәселелер аз емес.

Бүгінгі таңда бастауыш сыныптарда 11, жоғары сыныптарда 16 пән оқытылады. Бірақ оқушылар белгілі бір бағытта терең білім алмай мектеп бітіруде.

Өткен жылы 220 мың мұғалімнің 86 мыңының немесе 37 пайызының білімі мен біліктілігі «қанағаттанарлықсыз» болған. Бұл жағдай, әсіресе, қазір сұранысқа ие информатика, ағылшын тілі, физика, математика, химия пәндерінің мұғалімдері болғаны алаңдатады.

Кейінгі алты жарым жылда республикада 320 мың жаңа тұрғын үй салынды. Бірақ мектептер оларға лайықты деңгейде салынбаған. Жаңа массив пен шағын аудандарда 350 мың орындық мектептерге сұраныс бар. Сондай-ақ жұмыс істеп тұрған мектептердің инфрақұрылымын жақсарту бойынша да ауқымды жұмыстар жеткілікті.

Соңғы жылдары 70 мың орындық 350 жекеменшік мектеп құрылды. Бірақ көптеген өңірлерде бұл бағыттағы жұмыстар жеткіліксіз.

Осындай талдауларды атап өткен Мемлекет басшысы мектептерді мазмұны жағынан да, қолайлы жағдайы бойынша да жақсартудың жаңа бастамаларын жария етті.

Ең алдымен білім сапасын арттыру мақсатында ел бойынша 500 мектепте Президент мектебі мен маманданған мектептердің оқу бағдарламасы мен бағалау жүйесі енгізіледі. Бір жылдан кейін олардың жұмысы бағаланып, жаңа жүйені тиімді пайдаланған ұстаздардың жалақысы 40 пайызға үстеме беріледі. Алдағы бес жылда бұл жүйе барлық мектептерге енгізіледі.

Биыл мектептерге сабақ беру үшін шетелден 500 «тіл меңгерушісі» шақырылған. Келесі жылдары олар тағы да көбейеді. Сондықтан әкімдерге шетелдік мұғалімдерді баспанамен қамту мәселесін шешу тапсырылды.

Жоғары сыныпта оқытылатын пәндер 16-дан 11-ге дейін қысқарады. Мұнда 10-11 сынып оқушыларына өз таңдауына қарай «химия – биология», «математика – физика», «математика – шет тілі», «ана тілі мен әдебиеті – шет тілі» пәндерін тереңдетіп оқытады.

Мамандық игеремін деген оқушылар мектептің өзінде дайын маман болуға мүмкіндік алады. Келесі оқу жылынан бастап бұл жүйеге кемінде 1 мың мектеп өтеді.

Сабақтардың мазмұны да өзгереді. 1-сыныптан бастап компьютерлік сауаттылық, ал жоғары сыныптарда қаржылық сауаттылық сабақтары енгізіледі.

Ең бастысы, оқу бағдарламасына қосымша жаңа пәндерді енгізуге тыйым салынады. Барлық жаңа ұсыныстар қазір бар пәндерге біріктіріліп дайындалады.

Президент педагогтардың біліктілігін арттыру, оларға қолайлы жағдай жасау мәселесіне ерекше назар аударып, маңызды міндеттерді белгіледі.

Оған сәйкес мұғалімдерді жұмысқа қабылдау, олардың біліктілігін арттыру және санаттарды беру жүйесі толығымен өзгертіледі. Атап айтқанда, педагогикалық қызметке қабылдау конкурстық негізде жүргізіледі. Алғаш рет үміткерлер 1 жыл оқытушы-стажер болып жұмыс істеп, жыл соңында кәсіби сертификат алуы қажет. Кейін бұл жүйе барлық мұғалімдерге кезең-кезеңімен енгізіледі.

Ұстаздардың біліктілігі де стратификациялы түрде артады. Яғни, біліктілікті арттыру алдында мұғалімнің біліміне «диагностика» қойылып, оның нәтижесі бойынша жеке кәсіби даму бағыттары анықталады. Төмен нәтиже алғандар үшін өздері оқыған университетке шағымдар жіберіледі. Яғни, педагогикалық жоғары оқу орындарының қызметіне берілген баға болмақ.

Сондықтан, өңірлік оқу орталықтарының қызметін сыни тұрғыдан зерттеп, оларды жөндеу және жабдықтау жөнінде тапсырма берілді.

Мұғалімдерге біліктілік санатын беру екі кезеңде жүзеге асырылады. Бірінші кезеңде педагог білімі алдын ала емтиханда бағаланып, 70 пайыздан жоғары балл жинағандар екінші кезеңге өтеді. Екінші кезеңде озық педагогикалық технологияларды қолдану, оқушылармен жұмыс істеу әдістері мен бағалау тәсілдері тексеріледі.

Мектепке дейінгі және мектеп білім беру министрлігіне бұл экспериментті мұғалімдердің білімі төмен 20 ауданда пилоттық түрде жүргізу тапсырылды.

Педагогика саласындағы жоғары оқу орындарын арнайы көзқарас негізінде дамыту жөнінде нұсқау берілді. Сондай-ақ Ташкент пен Шыршықтағы педагогикалық университеттерде Президенттік мектеп бағдарламасы негізінде мамандар даярланады. Бұл оқу орындары педагогика саласындағы оқу орындары үшін «базалық университет» болады.

Келесі оқу жылынан бастап кадр тапшылығы бар мектептер алдын ала таңдалып, оларға мақсатты мемлекеттік тапсырыс енгізіледі.

Мектептегі білім берудегі басқару жүйесі де өзгереді. Енді директорлыққа үміткерлер тек куәлігі бар және резервке енгізілген және мерзімдік келісім-шарт негізінде жұмысқа қабылданған кадрлардың арасынан таңдалады. Директорлар мен олардың орынбасарлары бес жыл сайын аттестациядан өтеді.

Саладағы тағы бір өзекті мәселе – студенттер санын арттыру.

Келер жылы Инвестициялық бағдарлама аясында мектеп құрылысына 3 триллион сум бөлінеді. Осының арқасында 150 мың жаңа оқушы орын ашылады.

Төмен қуатпен жұмыс істейтін 61 колледж ғимаратында мектептер құрылады. Жекеменшік серіктестік негізінде 50 мектеп салынады.

Жеке секторға қосымша жағдай жасау арқылы жылына кемінде 25 мың оқушы орны ашылады. Осы мақсатта жекеменшік мектеп ашуға берілетін несиенің 7 пайызы кәсіпкерлерге бюджеттен берілмек. Жаңа мектеп салуға арналған жер тек мектеп салу мақсатында ғана аукционға қойылады.

Жалпы, бұл жұмыстар арқылы келесі жылы 250 мың оқушы орны немесе өткен жылмен салыстырғанда екі есе көп орын ашылатыны айтылды.

Осы шараларды қаржыландыру, мектептерді салу және жабдықтау, мекемелерді күзгі-қысқы маусымға дайындау бойынша жауапты тұлғаларға тапсырмалар берілді.

Түлектерді жұмысқа орналастыру мәселесі де қозғалды. Биыл 387 мың оқушы мектеп бітірді. Олардың 138 мыңы жоғары оқу орындарына түсті.

Мемлекет басшысы түлектердің қалған бөлігін кәсіби біліммен қамтудың, жастарды шығыны аз, табысы жоғары заманауи мамандықтарға үйретудің маңыздылығына тоқталды. Оқушылармен жұмыс істеу, әкімнің, мектеп директорының және ата-аналардың міндеттерін нақты белгілеу міндеті қойылды.

Осыдан үш жыл бұрын 15 жасқа дейінгі балаларға йод, дәрумендер мен құртқа қарсы препараттар тарату тәжірибесі енгізілгені белгілі. Нәтижесінде балалардың физикалық және психикалық дамуына әсер ететін қалқанша безінің аурулары азюда. Сондықтан оқушыларға йод препараттарын тегін таратуды жалғастырып, халық арасында йодты тұтынудың пайдалы қасиеттерін кеңінен насихаттау керектігі айтылды.

Жиында Президент барлық мұғалімдер, мектеп директорлары және олардың орынбасарларына жолдау жасады.

– Құрметті ұстаздар, мен сіздерді мектептегі білім беру саласындағы реформаларымызды жүзеге асыруда менің ең жақын көмекшілерім деп білемін. Мектептегі білім беруді одан әрі жақсарту жөніндегі іс-шараларымыздың түпкілікті нәтижесі, ең алдымен, сіздердің жанқиярлық еңбектеріңізге байланысты.

Сіздердің келбетіңізден саналы ғұмырын дүниедегі ең ұлы да игі іске – жаңа ұрпақ тәрбиелеуге арнаған, өз мамандығына адал жандарды көремін. Сіз бүгінде білім нәрімен сусындатып, жүрегі мен санасын ізгілікпен толтырып отырған миллиондаған балаларымыз ертеңгі күні Жаңа Өзбекстанды құрушы ретінде біздің қатарымызға қосылады. Сіздердің ерен қызметтеріңізді еліміз, халқымыз ешқашан ұмытпайды. Ұстаздық мамандықты ардақтап, оның еңбегін бағалау алдағы уақытта да назарымызда болады. Жаңартылған Конституциямызда мұғалімдердің мәртебесін күшейттік. Алдағы уақытта осы негізде көп жұмыс атқаратынымыз сөзсіз, – деді Шавкат Мирзиёев.

Жиында министрлер, әкімдер және басқа да ресми тұлғалар алға қойылған міндеттер туралы ақпарат берді.