Markaziy bank tomonidan 2025 yil III choragi uchun Ko‘chmas mulk bozori tahlili e’lon qildi. Unda qayd etilishicha, ko‘p qavatli uy-joy narxlari milliy valyutada kichik o‘sishni saqlab qolgan holda, dollarda ancha tez o‘smoqda. Bu bozordagi ichki va tashqi omillar bilan bog‘liq tez o‘zgarishlardan dalolat beradi.
Narxlar o‘sishi 2025 yil sentyabr holatiga ko‘ra, ko‘p qavatli birlamchi uy-joy narxlari so‘mda 2,4 foizga, dollarda esa 5,5 foizga oshgan. Ikkilamchi uy-joylar bozorida ham so‘mda 1,8 foiz, dollarda 5,0 foiz narxlar o‘sgan.
Bu ko‘rsatkichlarning dollarda tezroq o‘sishi talab va tashqi valyutaning ta’sirini ko‘rsatadi.
2025 yil yanvar-sentyabr davrida uy-joy oldi-sotdi shartnomalari 229,8 mingtani tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 12,8 foizga o‘sgan. Faqat III chorakda 81,4 mingta shartnoma rasmiylashtirilgan.
Bu faollik bozordagi talabning kuchaygani va aholida sotib olish istagining saqlanayotganini ko‘rsatadi.
Farg‘ona vodiysida shartnomalar soni 7-8 foizga, Toshkent shahrida esa 1,7 foizga o‘sgan. Boshqa manbalarga ko‘ra, Jizzax, Navoiy va Surxondaryo kabi hududlarda ham o‘rtacha yuqori o‘sish qayd etilgan.
2025 yil III choragida ipoteka kreditlari hajmi 5,6 trln. so‘mni tashkil etdi va bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan 14,9 foizga oshdi.
Tijorat banklarining ipoteka portfeli qariyb 17 foizga kengaydi. Bu aholining kreditdan foydalanish imkoniyati va bozordagi talabni qo‘llab‑quvvatlayotganini anglatadi.
2025 yil yanvar-sentyabr davrida real daromadlar 8,4 foizga oshdi, bu uy-joy xarid qilish qobiliyatini yanada ta’minladi.
Bundan tashqari, ipoteka kreditlari uchun yangi imtiyozli shartlar joriy qilinishi ham ijtimoiy barqarorlikni saqlashga yordam bermoqda. Masalan, davlat banklarida ipoteka foizlari kamaytirilgani ma’lum qilingan.
2025 yil yanvar-sentyabr davrida qurilish ishlari hajmi 14,2 foizga o‘sdi. Bu yangi uy‑joylar talabni qoplashga yordam bermoqda.
Foydalanishga topshirilgan uy‑joylar umumiy maydoni 11,1 mln m² ni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 2,4 foizga ko‘paydi.
Bu ko‘rsatkichlar bozorning taklif tomoni hamda yangi qurilishlar faoliyatida muhim o‘sishni ko‘rsatadi.
2025 yil sentyabr holatiga ko‘ra, ijara bozorida talab kuchaydi, ayniqsa, avgust-sentyabrda mavsumiy faollik katta bo‘ldi.
Toshkent shahrida ijara narxlarining dollarda yillik o‘sishi 5,4 foizni, respublika bo‘yicha esa 8,4 foizni tashkil etdi.
Bu ko‘rsatkichlar ijara bozorida ham barqaror talab saqlanayotgani va bozor muvozanatining yuzaga kelganini ko‘rsatadi.
Xalqaro tahlillar uy‑joy narxlari 2025 yilda ham barqaror o‘sishni davom ettirganini ko‘rsatmoqda, ayniqsa bozordagi faollik sovuq iste’mol talabidan yuqori.
Bir qator hududlarda uy‑joy narxlarining pasayishi kuzatilgan bo‘lsa‑da, umumiy holatda bozordagi muvozanat talab va taklifning o‘zaro ta’siri bilan shakllanmoqda.
Bir so‘z bilan aytganda, 2025 yilning III choragida O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozorida faollik va shartnoma soni bo‘yicha o‘sishni saqlab qoldi. Ipoteka qarzlari va aholi daromadlari bozorni qo‘llab‑quvvatladi. Qurilish ishlari va taklif darajasi hamda ijara bozorida talab ko‘rsatkichlari o‘sdi.
Sh.Mamaturopova, O‘zA