Марказий банк томонидан 2025 йил III чораги учун Кўчмас мулк бозори таҳлили эълон қилди. Унда қайд этилишича, кўп қаватли уй-жой нархлари миллий валютада кичик ўсишни сақлаб қолган ҳолда, долларда анча тез ўсмоқда. Бу бозордаги ички ва ташқи омиллар билан боғлиқ тез ўзгаришлардан далолат беради.

Нархлар ўсиши 2025 йил сентябрь ҳолатига кўра, кўп қаватли бирламчи уй-жой нархлари сўмда 2,4 фоизга, долларда эса 5,5  фоизга ошган. Иккиламчи уй-жойлар бозорида ҳам сўмда 1,8  фоиз, долларда 5,0  фоиз нархлар ўсган.

Бу кўрсаткичларнинг долларда тезроқ ўсиши талаб ва ташқи валютанинг таъсирини кўрсатади.

2025 йил январь-сентябрь даврида уй-жой олди-сотди шартномалари 229,8 мингтани ташкил этиб, ўтган йилга нисбатан 12,8  фоизга ўсган. Фақат III чоракда 81,4 мингта шартнома расмийлаштирилган.

Бу фаоллик бозордаги талабнинг кучайгани ва аҳолида сотиб олиш истагининг сақланаётганини кўрсатади.  

Фарғона водийсида шартномалар сони 7-8  фоизга, Тошкент шаҳрида эса 1,7  фоизга ўсган. Бошқа манбаларга кўра, Жиззах, Навоий ва Сурхондарё каби ҳудудларда ҳам ўртача юқори ўсиш қайд этилган. 

2025 йил III чорагида ипотека кредитлари ҳажми 5,6  трлн. сўмни ташкил этди ва бу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 14,9  фоизга ошди.

Тижорат банкларининг ипотека портфели қарийб 17  фоизга кенгайди. Бу аҳолининг кредитдан фойдаланиш имконияти ва бозордаги талабни қўллаб‑қувватлаётганини англатади.

2025 йил январь-сентябрь даврида реал даромадлар 8,4  фоизга ошди, бу уй-жой харид қилиш қобилиятини янада таъминлади.

Бундан ташқари, ипотека кредитлари учун янги имтиёзли шартлар жорий қилиниши ҳам ижтимоий барқарорликни сақлашга ёрдам бермоқда. Масалан, давлат банкларида ипотека фоизлари камайтирилгани маълум қилинган.  

2025 йил январь-сентябрь даврида қурилиш ишлари ҳажми 14,2  фоизга ўсди. Бу янги уй‑жойлар талабни қоплашга ёрдам бермоқда.

Фойдаланишга топширилган уй‑жойлар умумий майдони 11,1 млн м² ни ташкил этиб, ўтган йилга нисбатан 2,4  фоизга кўпайди.

Бу кўрсаткичлар бозорнинг таклиф томони ҳамда янги қурилишлар фаолиятида муҳим ўсишни кўрсатади.

2025 йил сентябрь ҳолатига кўра, ижара бозорида талаб кучайди, айниқса, август-сентябрда мавсумий фаоллик катта бўлди.

Тошкент шаҳрида ижара нархларининг долларда йиллик ўсиши 5,4  фоизни, республика бўйича эса 8,4  фоизни ташкил этди.

Бу кўрсаткичлар ижара бозорида ҳам барқарор талаб сақланаётгани ва бозор мувозанатининг юзага келганини кўрсатади.

Халқаро таҳлиллар уй‑жой нархлари 2025 йилда ҳам барқарор ўсишни давом эттирганини кўрсатмоқда, айниқса бозордаги фаоллик совуқ истеъмол талабидан юқори.  

Бир қатор ҳудудларда уй‑жой нархларининг пасайиши кузатилган бўлса‑да, умумий ҳолатда бозордаги мувозанат талаб ва таклифнинг ўзаро таъсири билан шаклланмоқда.  

Бир сўз билан айтганда, 2025 йилнинг III чорагида Ўзбекистон кўчмас мулк бозорида фаоллик ва шартнома сони бўйича ўсишни сақлаб қолди. Ипотека қарзлари ва аҳоли даромадлари бозорни қўллаб‑қувватлади. Қурилиш ишлари ва таклиф даражаси ҳамда ижара бозорида талаб кўрсаткичлари ўсди.

Ш.Маматуропова, ЎзА