Жорий йилнинг 29 январь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти Покистон Минтақавий тадқиқотлар институти билан ҳамкорликда, Ўзбекистоннинг Покистондаги элчихонаси кўмагида «Ўзбекистон – Покистон: ўзгариб бораётган дунёда стратегик шериклик, ўзаро боғлиқлик ва барқарор ривожланиш» мавзусида экспертлар онлайн конференциясини ташкил этди.

Конференциянинг очилиш маросимида Исломобод Минтақавий тадқиқотлар институти президенти, элчи Жавҳар Салим сўзга чиқиб, Покистон ва Ўзбекистон ўртасидаги икки томонлама муносабатларнинг юқори даражасини қайд этди. Унинг сўзларига кўра, давлат раҳбарлари стратегик мулоқот ва қўшма лойиҳаларни амалга ошириш учун мустаҳкам пойдевор яратиб, ишончни мустаҳкамлаш ва амалий ташаббусларни илгари суришда ҳал қилувчи рол ўйнайди. «Покистон ва Ўзбекистон ўртасидаги муносабатлар юқори даражада», 2021 ва 2025-йилларда бўлиб ўтган давлат раҳбарларининг саммитлари эса «иккала томоннинг иқтисодиёт, савдо, энергетика, таълим, маданият, туризм ва одамлар ўртасидаги алоқаларни қамраб олувчи кўп қиррали ҳамкорликни чуқурлаштиришга интилишини яққол кўрсатади», деди элчи.

Жавҳар Салим икки томонлама ҳамкорлик салоҳияти савдо, сармоявий ҳамкорлик, энергетика соҳасидаги ўзаро алоқалар, одамлар ўртасидаги алоқалар, туризм, таълим ва маданий ҳамкорлик улкан эканлигини алоҳида таъкидлади. Шу билан бирга, у асосий вазифа – бу салоҳиятни аниқ натижаларга айлантириш эканлигини кўрсатиб ўтди. «Айнан шу сабабли сўнгги йилларда биз олий даражадаги муносабатларнинг анча фаоллашганини кузатмоқдамиз. Юқори даражадаги ташрифлар амалга оширилганда, хоҳ Ўзбекистонга ташриф буюрган Покистон Бош вазири бўлсин, хоҳ Покистонга келган Ўзбекистон Президенти бўлсин – уларга юқори мартабали амалдорлар, ишбилармон доиралар вакиллари, илмий жамият аъзолари, бизнес етакчилари ва турли соҳалар мутахассисларидан иборат делегациялар ҳамроҳлик қилади. Бу турли соҳалар раҳбарлари ўртасида мулоқот ўтказиш, фикр алмашиш, ғоялар ишлаб чиқиш, алоқаларни мустаҳкамлаш йўллари ва механизмларини излаш, ҳамкорликнинг янги йўналишларини ишга тушириш учун ажойиб имконият яратади».

Иқтисодий нуқтаи назардан Жавҳар Салим Покистоннинг экспортга йўналтирилган ривожланиш моделига ўтишга интилишини таъкидлади: «Ривожланаётган давлатларнинг ривожланган мамлакатларга муваффақиятли ўтгани бўйича барча мисоллар – Жанубий Корея ёки Тайван каби – айнан экспортга йўналтирилган ўсишга асосланган. Покистон истеъмолга йўналтирилган иқтисодиётдан экспортга асосланган иқтисодиётга ўтишга интилимоқда».

У Покистоннинг рақобатбардош устунликларини санаб ўтди: тўқимачилик, чарм маҳсулотлари, мева-сабзавотлар, гўшт маҳсулотлари, спорт товарлари, ҳунармандчилик буюмлари – гилам ва палослар, шунингдек, жарроҳлик асбоб-ускуналари. Шу билан бирга, у Ўзбекистоннинг ҳам экспорт маҳсулотлари ассортименти ва бозорларини фаол кенгайтириб бораётганини таъкидлади, бу эса қўшма ўсиш ва синергетик имкониятлар яратади: «Мен ушбу умумий интилишлар доирасида ҳамкорлик учун катта имкониятларни кўряпман, чунки ҳар иккала давлат ўхшаш йўлни босиб ўтмоқда. Бу эса синергетик имкониятларни яратишда сезиларли салоҳият очади», – деди у.

Жавҳар Салим транспорт ўзаро боғлиқлигига алоҳида эътибор қаратди ва уни савдо ҳамда иқтисодий интеграциянинг асосий омили деб ҳисоблади: «Ўзбекистон денгизга чиқиш имкониятига эга бўлмаган мамлакат, жаҳон савдосининг асосий қисми эса денгиз йўллари орқали амалга оширилади. Покистон, ўз навбатида, дунёдаги энг муҳим денгиз савдо йўллари чорраҳасида жойлашган. Шунинг учун ҳам Гвадар порти улкан имкониятларни тақдим этмоқда. Салоҳиятни рўёбга чиқариш учун Марказий ва Жанубий Осиёни боғлайдиган Транс-Афғон коридори доирасида Афғонистон орқали қуруқликдаги боғланиш зарур. Исломобод Минтақавий тадқиқотлар институти президенти лойиҳанинг стратегик аҳамиятини таъкидлади: «Ушбу лойиҳа ва ғояни амалга ошириш керак, чунки улар икки томонлама савдога кучли туртки бериши мумкин. Покистон ва Ўзбекистон уни амалга оширишдан ниҳоятда манфаатдор. Ишончим комилки, яқин йилларда бу лойиҳа орзу ва тасаввурдан ҳақиқатга айланади».

У транспорт боғлиқлиги нафақат иқтисодиётга, балки минтақанинг барқарорлиги ва ўзаро боғлиқлигини мустаҳкамлашга хизмат қилишини, бизнес, логистика ва бозорлар интеграцияси учун янги имкониятлар очишини таъкидлади.

Ҳамкорликнинг анъанавий соҳаларидан ташқари, Жавҳар Салим янги йўналишларни, биринчи навбатда, ахборот технологияларини ажратиб кўрсатди: «Покистон тез ўсиб бораётган аҳолига эга, унинг катта қисмини ёшлар ташкил этади. Бизда ахборот технологиялари соҳасида малакали мутахассисларнинг дунёдаги энг йирик захираларидан бири мавжуд. Айнан шунинг учун мен Покистон ва Ўзбекистон ўртасида ушбу соҳадаги ҳамкорликни кенгайтириш учун улкан истиқболларни кўрмоқдаман».

У дастурий таъминот экспорти, маълумотлар марказларини ташкил этиш, консалтинг компанияларини ривожлантириш, стартапларни ишга тушириш ва бошқа инновацион ташаббуслар бўйича қўшма лойиҳаларни таклиф қилиб, технологик ҳамкорликни стратегик устувор йўналиш сифатида қайд этди.

Умуман олганда, Исломобод Минтақавий тадқиқотлар институти президенти Жавҳар Салим икки томонлама муносабатларнинг изчил динамикасини юқори баҳолаб, уларнинг стратегик аҳамияти ва ҳамкорликнинг кенг салоҳиятини қайд этди. Шу билан бирга, у икки томонлама кун тартибини янада фаол илгари суриш, бу жараён иқтисодий ва ижтимоий трансформация шароитида муҳимлигини таъкидлади.

У экспертлар ҳамжамиятининг роли ва мутахассислар, бизнес ва академик сектор вакиллари ўртасида яқинроқ мулоқот зарурлигига алоҳида эътибор қаратди.

Ушбу контекстда Жавҳар Салим Покистон ва Ўзбекистон ўртасида Экспертлар кенгашини ташкил этиш ғоясини қўллаб-қувватлади, унинг доимий мулоқот ва амалий тавсиялар ишлаб чиқиш учун платформа сифатидаги муҳимлигини эътироф этди. Унинг фикрича, бундай кенгаш турли соҳалар етакчилари ўртасида муҳокамалар ўтказиш, ғоялар ишлаб чиқиш, ҳамкорликни мустаҳкамлаш йўллари ва механизмларини излаш ҳамда ўзаро алоқаларнинг янги йўналишларини йўлга қўйишга ёрдам беради. Шунингдек, бу кенгаш икки томонлама муносабатлар салоҳиятини рўёбга чиқариш учун мутахассислар, тадбиркорлар ва илмий ҳамжамият вакилларининг тизимли ҳамкорлигини таъминлайди.

Конференция ишида икки мамлакат дипломатик ваколатхоналари раҳбарлари, Ўзбекистон ва Покистоннинг етакчи «ақл» ва таълим марказлари раҳбарияти ҳамда экспертлари иштирок этди. Конференция Ўзбекистон–Покистон стратегик шериклигини янада чуқурлаштириш ҳамда Марказий ва Жанубий Осиё ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлашга хизмат қиладиган барқарор эксперт платформасини шакллантириш йўлидаги муҳим амалий қадам сифатида қайд этилди.

ЎзА