Статистикага кўра, Ўзбекистонда ҳар йили 700-800 нафардан кўп бола туғма эшитиш қобилиятининг пастлиги ва карлик билан туғилади, йилига мингдан ортиқ кишига орттирилган карлик ташхиси қўйилади. Афсуски, карлик муаммоси тиббиётда ва ижтимоий ҳаётда долзарб муаммолигича қолмоқда.

Тошкент давлат техника университети докторанти Юлдузхон Камолова томонидан яратилган стартап лойиҳасининг амалиётга татбиқ этилиши қулоғига кохлеар имплант ўрнатилган, эшитишида нуқсони бўлган кичик мактаб ёшидаги ва мактабгача бўлган ёшдаги болаларнинг нутқини йўлга қўйишга хизмат қилади. Ушбу дастур ўзбек тилида сўзлашувчи болаларга кохлеар имплант ўрнатилгандан сўнг нутқ нуқсонларини аниқлаб, бартараф этишга ёрдам беради. Мазкур лойиҳа учун 350 миллион сўм миқдоридаги маблағ молиялаштирилган.  

– Бу лойиҳа Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳамда Инновацион риивожланиш агентлиги томонидан эълон қилинган “Бўлажак олим” стартап танлови орқали молиялаштирилган, – дейди Юлдузхон Камолова. – Мазкур лойиҳа учун аризаларни 2021 йил сентябрь ойида топширган бўлсак, техник экспертиза, илмий кенгаш, молиявий экспертиза ва ҳакамлар ҳайъати каби 4 босқичли текширув жараёнидан ўтганидан сўнг, 2022 йилдан бошлаб бизга тегишли маблағ тўлаб берила бошланган. Алоҳида таъкидлаш керакки, стартап лойиҳаларига ажратилган маблағлар бирданига тўлаб берилмайди. Лойиҳа икки йил давомида амалга оширилди. Режалаштирилган молиявий прогнозларни биринчи кварталнинг ўзидаёқ  80 фоиз бажаришга муваффақ бўлдик ва шундан сўнг бу лойиҳа Ёшлар академияси томонидан омадли стартап лойиҳалар қаторига киритилди. Мени қувонтиргани шуки, лойиҳам жамоатчилик томонидан ҳам катта қизиқиш билан кутиб олинди. Бу дастур орқали болажонлар мактабларда, ўқув курсларида бемалол фойдаланиши мумкин. Дастур орқали нафақат педагоглар, логопед мутахассислар, балки ота-оналар ҳам ўз фарзандлари билан шуғулланишида ёрдам беради. Ушбу дастур республиканинг барча ҳудудларидаги тиббиёт марказларида, махсус мактабларда синовдан ўтказилди.  

– IT  дунёсида аёллар ўрни йилдан-йилга тобора ортиб бормоқда, – дейди IT таълим уюшмаси Жамоатчилик билан алоқалар бўлими раҳбари Лайло Рустамова. – Бугун соҳада ўз ўрнини топиш билан бирга, жамиятдаги муаммоларни ҳал қилиб келаётган аёллар ҳам кўпчиликни ташкил қилади. Хотин-қизларни IT соҳасига жалб қилиш уларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини оширишда муҳимдир. Давлатимиз раҳбарининг мактаб, лицей, коллеж, техникум ва олийгоҳлар директор ва ректорларига мурожаат қилиб, уларни ҳар бир ўқувчи ва талаба IT билимлари ва чет тилларини эгаллаб чиқишларига масъул бўлишга чақиргани ҳам бежизга эмас.  

Дарвоқе, Юлдузхоннинг яна бир стартап лойиҳаси болаларда юрак нуқсонларини ва қон томир касалликларини эрта аниқлаш ва операциясига тайёрлаш динамикасини кузатишга қаратилган дастурий-аппарат таъминотини ўз ичига олган бўлиб, 850 миллион сўм миқдоридаги маблағ билан молиялаштириш арафасида.  

Муҳайё Тошқораева,  

ЎзА